Menelaos z Aleksandrii
| Menelaos z Aleksandrii Μενέλαος ὁ Αλεξανδρεύς Matematyk |
|
| Data urodzenia | ok. 70 n.e. |
| Data śmierci | ok. 140 n.e. |
| Zawód | astronom, matematyk |
| Miejsce zamieszkania | Aleksandria, Rzym, Cesarstwo rzymskie |
| Narodowość | grecka |
Menelaos z Aleksandrii (stgr. Μενέλαος ὁ Αλεξανδρεύς Menelaos Aleksandreus; ur. ok. 70, zm. ok. 140) – grecki[1] astronom i matematyk. Autor antycznego traktatu[2] z dziedziny geometrii sferycznej.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
Menelaosa opisał współczesny mu historyk Plutarch w dialogu O obliczu widniejącym na tarczy Księżyca[3]. Klaudiusz Ptolemeusz w Almageście[4] wspomniał o jego dwóch obserwacjach astronomicznych[a] zanotowanych w Rzymie w pierwszym roku rządów cesarza Trajana[b]. Pappus[5] i Proklos[6] nazywali go jednak Aleksandryjczkiem, dlatego też przyjmuje się, że urodził się i wychował w Aleksandrii, a później przeniósł do Rzymu[7]. Niestety to wszystko co wiemy o jego życiu.
Sphaerica [edytuj]
Jedyna z zachowanych prac Menelaosa to Sphaerica, która dotrwała do naszych czasów dzięki arabskiemu tłumaczeniu[8]. Jest to traktat składający się z trzech ksiąg:
- w Księdze I przedstawiona została definicja trójkąta sferycznego[9].
- Księga II to próba zaadaptowania geometrii sferycznej do potrzeb astronomii[c].
- Księga III traktuje o wykorzystaniu tzw. twierdzenia Menelaosa w trygonometrii sferycznej. Dla geometrii płaskiej zasada współliniowości punktów na bokach trójkąta znana była jeszcze przed Menelaosem[7].
Tytuły pozostałych prac znamy z przekazów arabskiego uczonego Thabit'a b. Qurra, jednakże Elementy geometrii, O trójkątach i O wadze i rozpadzie różnych ciał nie zachowały się do naszych czasów[9].
Zobacz też [edytuj]
Uwagi
- ↑ Okultacje gwiazd Spica i Beta Scorpi przez Księżyc
- ↑ 98 n.e.
- ↑ Kontynuacja prac Teodoziusza z Bitynii
Przypisy
- ↑ Menelaus of Alexandria, w, Encyclopaedia Britannica – online. www.britannica.com. [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ Menelai: Sphaericorum Libri III, Oxford, 1758. www.wilbourhall.org. [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ Plutarch: De facie in orbe lunae apparet, 17, w:, Moralia. www.perseus.tufts.edu. [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ Syntaxis mathematica, VII, 3, w:, Claudii Ptolemaei opera quae exstant omnia cz. 2, red. J. L, Heiberg, Lipsk, 1903. www.wilbourhall.org. [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ Pappi Alexandrini: Collectionis VI.110, red. F. Hultsch, Vol. II, Berlin, 1877. www.wilbourhall.org. [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ Procli Diadochi: Commentari, w:, Primum Euclidis Elementoru librum, red. G. Friendline, Lipsk, 1877. www.wilbourhall.org. [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ 7,0 7,1 Menelaus of Alexandria. www-history.mcs.st-andrews.ac.uk (The MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews). [dostęp 6 stycznia 2013].
- ↑ F. J. Carmody: Arabic astronomical and astrological sciences in latin translation. A critical bibliography. University of California Press, Berkeley i Los Angeles 1956, s. 22. [dostęp 4 stycznia 2013].
- ↑ 9,0 9,1 T. Heath: A history of greek mathematics Vol. II, Oxford, Wyd. The Clarendon Press, 1921, ss. 260-273. www.wilbourhall.org. [dostęp 4 stycznia 2013].
Bibliografia [edytuj]
- Menelai: Sphaericorum Libri III, Oxford, 1758.
- Syntaxis mathematica, VII, 3, w:, Claudii Ptolemaei opera quae exstant omnia cz. 2, red. J. L, Heiberg, Lipsk, 1903.
- Pappi Alexandrini: Collectionis VI.110, red. F. Hultsch, Vol. II, Berlin, 1877.
- Procli Diadochi: Commentari, w:, Primum Euclidis Elementoru librum, red. G. Friendline, Lipsk, 1877.
- T. Heath: A history of greek mathematics Vol. II, Oxford, Wyd. The Clarendon Press, 1921, ss. 260-273. www.wilbourhall.org. [dostęp 4 stycznia 2013].
- F. J. Carmody: Arabic astronomical and astrological sciences in latin translation. A critical bibliography. Berkeley i Los Angeles, Wyd. University of California Press, 1956, ss. 22.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Menelaus of Alexandria, w, Encyclopaedia Britannica – online. www.britannica.com. [dostęp 6 stycznia 2013].
- Menelaus of Alexandria. www-history.mcs.st-andrews.ac.uk (The MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews). [dostęp 6 stycznia 2013].
- Plutarch: De facie in orbe lunae apparet, 17, w:, Moralia. www.perseus.tufts.edu. [dostęp 6 stycznia 2013].