Mleczaj omszony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mleczaj omszony
Lactarius pubescens a1.jpg
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj omszony
Nazwa systematyczna
Lactarius pubescens (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol.: 335 (Uppsala, 1838)
Mapa zasięgu
Mapa zasięgu w Europie
Mapa zasięgu w Europie
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kapelusz mleczaja omszonego

Mleczaj omszony (Lactarius pubescens (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa polska podajawiła się w prayc A. Borowskiej, Aliny Skirgiełło i E. Gardnweidner w 1993[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Agaricus pubescens Fr. et Sacc. (1887)
  • Lactarius controversus var. pubescens (Fr.) Gillet 1876
  • Lactarius torminosus subsp. pubescens (Fr.) Konrad & Maubl. 1935
  • Lactarius torminosus var. pubescens (Fr.) S. Lundell 1956
  • Lactifluus pubescens (Fr.) Kuntze 1991

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 5–12 cm. Za młodu wypukły z wgnieceniem pośrodku i silnie podwiniętymi, kosmato-wełnistymi brzegami. Skórka w stanie wilgotnym trochę lepka, szybko obsychająca[4]. Kolor białawy, jacnoróżowy, żółtawy lub kremowy z centkami, ale bez koncentrycznych stref[5].

Blaszki

Wąskie i bardzo gęste, nieco zbiegające. Kolor białawy, potem kremowy z łososiowym odcieniem[5].

Trzon

Wysokość 2–5 cm, grubość 1–2 cm, walcowaty, pusty, przy ziemi zwężony i pusty wewnątrz. Barwy białawej, z cielistoróżowym połyskiem[5].

Miąższ

Zbudowany z kulistawych komórek, które powodują jego specyficzną (jak u wszystkich gołąbkowatych) kruchość i nieregularny przełam. Jest biały, kruchy, nie zmieniający zabarwienia po przekrojeniu. Mleczko białe, nie przebarwiające się, o bardzo ostrym smaku[4]. Dopiero podczas usychania grzyba zmienia kolor na żółty[5].

Wysyp zarodników

Bladokremowy. Zarodniki jajowate, bezbarwne (hialinowe), o rozmiarach 6,5–8,5×5,5–6,5 μm, o drobnobrodawkowato-siatkowatej powierzchni, bez pory rostkowej, amyloidalne[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Organizm mikoryzowy, o grzybni rozwijającej się w glebie. Rośnie w lasach liściastych, w parkach, w trawie, w obecności brzóz, w wilgotnych miejscach w lasach, na torfowiskach, bez szczególnych wymagań glebowych. Wytwarza owocniki (w Europie) od sierpnia do listopada[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Mleczaj omszony wskutek ostrego smaku zazwyczaj opisywany jest jako niejadalny[5]. Jednak na opracowanej dla FAO liście grzybów jest wymieniony jako jadalny w Rosji[6]. W stanie surowym zawiera substancje, które mogą powodować nudności, wymioty lub biegunkę, jednak po odpowiednim przyrządzeniu można go spożywać. Zaleca się w tym celu solenie, kiszenie lub marynowanie, po uprzednim kilkukrotnym namoczeniu w wodzie i obgotowaniu. Takie przygotowanie owocników pozbawia je także ostrego smaku[4]. W Rosji mleczaj ten (również mleczaj wełnianka i inne mleczaje o ostrym smaku) jest kiszony w beczkach, podobnie, jak kapusta[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej podobny jest mleczaj wełnianka (Lactarius torminosus), który również występuje pod brzozami. Różni się kolorem (ma silniej różowe zabarwienie) i wyraźnym strefowaniem kapelusza. Nieco podobny mleczaj złocisty (Lactarius chrysorrheus) nie ma owłosionego brzegu kapelusza i występuje pod dębami[5].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 404. ISBN 8374045132.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.
  7. Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowe. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.