Mosty Krakowa

Z Wikipedii

W obrębie Krakowa poprzez Wisłę przerzucono 11 mostów drogowych oraz 3 mosty kolejowe. Łączą one dzielnice południowe miasta z północnymi – Wisła przedziela Kraków na 2 zbliżone rozmiarami części. Na obszarze miasta znajdują się też liczne mosty na mniejszych rzekach stanowiących dopływy Wisły, w tym na Rudawie, Wildze i Białusze.

Spis treści 1 Mosty na Wiśle 1.1 Istniejące 1.2 Historyczne 1.3 Projektowane 2 Kalendarium mostów na Wiśle 2.1 Przed XIX w. 2.2 XIX w. 2.3 XX w. 2.4 XXI w. 3 Zobacz też 4 Źródła 5 Przypisy

[edytuj] Mosty na Wiśle

[edytuj] Istniejące

Mosty w kolejności z zachodu na wschód (porównaj z obrazkiem po prawej stronie):

1. most na Stopniu Wodnym Kościuszko (IV obwodnica Krakowa)
2. most podwieszony w Pychowicach (rurociąg grzewczy) (drugi z kolei)
3. Most Zwierzyniecki
4. Most Dębnicki (II obwodnica Krakowa)
5. Most Grunwaldzki
6. Most Józefa Piłsudskiego
7. Most Powstańców Śląskich
8. most kolejowy w Zabłociu
9. Most Kotlarski (II obwodnica Krakowa)
10. most kolejowy w Dąbiu
11. most na Stopniu Wodnym Dąbie
12. Most Nowohucki oraz rurociąg grzewczy w Łęgu
13. Most Wandy
14. Stopień Wodny Przewóz
15. most kolejowy w Przylasku Rusieckim
16. most Kraków-Niepołomice

[edytuj] Historyczne

• Most Karola
• Most Podgórski
• Most Krakusa
• Most Królewski (nad Starą Wisłą)
• most kolejowy w Grzegórzkach (nad Starą Wisłą) – dziś wiadukt
• tymczasowe:
  • Most Lajkonik
  • Most Lajkonik 2

[edytuj] Projektowane

• Most Pychowicki^[1] (III obwodnica Krakowa)
• most na "Trasie Ciepłowniczej" w Łęgu (III obwodnica Krakowa)
• most dla wschodniego odcinka IV obwodnicy Krakowa
• kładki pieszo-rowerowe:
  • Kazimierz-Podgórze w miejscu dawnego Mostu Podgórskiego
  • Kazimierz-Ludwinów
  • przy Stopniu Wodnym Kościuszko (w budowie)

[edytuj] Kalendarium mostów na Wiśle

[edytuj] Przed XIX w.

Od początków pierwszego osadnictwa w Krakowie istniało wiele brodów i mostów na najważniejszych traktach przekraczających Wisłę. Łączyły one Kraków z sąsiednimi miastami – Kazimierzem, Podgórzem, Dębnikami; z pobliskimi Tyńcem, Wieliczką, Bochnią i Skawiną; a także z odległymi Lwowem, czy Wiedniem. Najważniejszym z nich był Most Stradomski (zwany Królewskim) łączący Kraków z Kazimierzem.

W 1657 r. opuszczający miasto po potopie Szwedzi spalili krakowskie mosty, które wówczas wszystkie były drewniane. Mosty Stradomski i Wielicki (w okolicy dzisiejszego Mostu Powstańców Śląskich) odbudowano w postaci prostych konstrukcji drewnianych, a Most Skawiński (w okolicy dzisiejszej ul. Skawińskiej) został zastąpiony przeprawą promową, która nie ciesząc się popularnością, wkrótce została zlikwidowana.

Pierwszy murowany most kamienny na obszarze Krakowa powstał w końcu XVIII w.

[edytuj] XIX w.

• 1802 – Most Karola - otwarcie

• 1813 – powódź niszczy mosty:
  • Most Karola
  • Most Stradomski (nad Starą Wisłą)

• 1824 – Most Stradomski - odbudowa
• 1828 – most przy dzisiejszej ul. Starowiślnej (nad Starą Wisłą) - otwarcie
• 1844-50 – Most Podgórski (Pierwszy Most, Most Franciszka Józefa) - budowa i otwarcie w miejscu Mostu Karola

• 1854-56 – drewniane mosty kolejowe:
  • nad Starą Wisłą (Grzegórzki) - budowa i otwarcie
  • nad Nową Wisłą (Zabłocie) - budowa i otwarcie

• 1861-63 – most kolejowy w Grzegórzkach - przebudowa na most kamienny
• 1863-64 – most kolejowy w Zabłociu - przebudowa na most stalowy
• 1878-80 – zasypanie koryta Starej Wisły
  • Most Stradomski - rozbiórka
  • most przy dzisiejszej ul. Starowiślnej - rozbiórka
  • most kolejowy w Grzegórzkach - stał się wiaduktem

• 1884 – most kolejowy w Zabłociu - przebudowa na 2 mosty kratowane (na starych filarach)
• 1887 – drewniany most wojskowy u podnóża Baszty Sandomierskiej pod Wawelem - otwarcie
• 1887-88 – Most Dębnicki (kolejowo-drogowy) - budowa i otwarcie
• 1891 – drewniany most wojskowy u podnóża Baszty Sandomierskiej pod Wawelem - rozbiórka ze względu na wady konstrukcyjne

[edytuj] XX w.

• 1901 – Most Podgórski - przeprowadzenie linii tramwaju elektrycznego
• 1905-09 – uregilowanie Wisły i budowa bulwarów
• 1911 – Most Dębnicki - likwidacja trasy kolejowej (most stał się mostem drogowym)
• 1909-13 – Most Krakusa - budowa i otwarcie

• 1914:
  • wojskowy most pontonowy w Przegorzałach - krótkie użytkowanie
  • wojskowy most pontonowy w Grzegórzkach - krótkie użytkowanie

• 1917 – Most Krakusa - przeprowadzenie linii tramwaju elektrycznego
• 1925 – Most Podgórski - rozbiórka ze względu na zły stan techniczny
• 1926-33 – Most Józefa Piłsudskiego (Drugi Most) - budowa i otwarcie (tuż obok byłego Mostu Podgórskiego)
• 1929 – most saperski w Dąbiu - otwarcie

• 1939:
  • most obok wsi Mogiła (stalowo-drewniany) - otwarcie
  • most obok wsi Mogiła - wysadzenie przez wycofujące się oddziały Armii Kraków
  • most saperski w Dąbiu - likwidacja (przyczyna?)

• 1943 – most kolejowy w Dąbiu (w ciągu małej obwodnicy kolejowej) - otwarcie
• 1944 – most obok wsi Mogiła - obudowa (w postaci mostu drewnianego)

• 1945 – 18 stycznia wycofujące się wojska niemieckie niszczą krakowskie mosty:
  • Most Dębnicki - wysadzenie
  • Most Krakusa - wysadzenie
  • Most Józefa Piłsudskiego - częściowe zniszczenie
  • most obok wsi Mogiła - wysadzenie
  • most kolejowy w Zabłociu - wysadzenie i odbudowa przez wojska sowieckie

• 1945-48 – Most Krakusa - odbudowa
• 1948 – Most Józefa Piłsudskiego - odbudowa i nadanie imienia Tadeusza Kościuszki

• 1948-51 – Most Dębnicki - odbudowa
• 1949-54 – Stopień Wodny Przewóz - budowa i otwarcie
• 1951 – Most Nowohucki (na Łęgu) - otwarcie
• 1952 – most kolejowy w Przylasku Rusieckim (w ciągu dużej obwodnicy kolejowej) - otwarcie
• 1959 – most kolejowy w Dąbiu (w ciągu małej obwodnicy kolejowej) - przebudowa na most stalowy
• 1966 – most na Stopniu Wodnym Dąbie - otwarcie

• 1968-71:
  • Most Krakusa - rozbiórka
  • Most Powstańców Śląskich (Trzeci Most) - budowa w miejscu Mostu Krakusa

• 1971 – most Kraków-Niepołomice - otwarcie
• 1972 – Most Grunwaldzki - otwarcie
• 1978 – Most Powstańców Śląskich - przebudowa
• 1986 – most podwieszony w Pychowicach (rurociąg grzewczy Kraków-Skawina) - otwarcie
• 1988 – most kolejowy w Zabłociu - wymiana przęseł

• 1990:
  • Most Józefa Piłsudskiego - przywrócenie nazwy (zmienionej w 1948 r.)
  • most na Stopniu Wodnym Kościuszko - otwarcie

• 1998:
  • Most Dębnicki - remont generalny
  • Most Lajkonik - otwarcie na czas remontu Mostu Dębnickiego
  • Most Lajkonik - demontaż i przeniesienie w inne miejsce (jako Most Lajkonik 2)

[edytuj] XXI w.

• 2001:
  • Most Kotlarski - otwarcie
  • Most Zwierzyniecki - otwarcie

• 2002:
  • Most Lajkonik 2 - demontaż ze względu na otwarcie Mostu Kotlarskiego tuż obok
  • Most Wandy (w miejscu mostów wysadzonych w 1939 i 1945 r.) - otwarcie

• 2007-08 – most na Stopniu Wodnym Kościuszko - remont generalny oraz dobudowanie kładki pieszo-rowerowej (w budowie)^[2]

[edytuj] Zobacz też

• bulwary Krakowa

[edytuj] Źródła

• http://www.mostypolskie.pl/
• Encyklopedia Krakowa, PWN, ISBN 83-01-13325-2
• Mała Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo "Wanda", ISBN 83-87023-05-1

Przypisy

p • d • e Mosty Krakowa Historyczne: Most Karola · Most Królewski  · Most Podgórski Istniejące Stopień Wodny Dąbie  · Most Dębnicki  · Most Grunwaldzki  · Most Kolejowy  · Stopień Wodny Kościuszko  · Most Kotlarski  · Most Nowohucki  · Most Józefa Piłsudskiego  · Most Powstańców Śląskich  · Most Wandy  · Most Zwierzyniecki Tymczasowe Most Lajkonik · Most Lajkonik 2 Projektowane Most Pychowicki