Mozyrz
| Mozyrz | |||
 Północna część miasta |
|||
|
|||
| Państwo |  Białoruś |
||
| Obwód |  homelski |
||
| Powierzchnia | 36,74 km² | ||
| Populacja (2010) • liczba ludności |
108 800[1] |
||
| Nr kierunkowy | +375 2351 | ||
| Kod pocztowy | 247760, 247770 – 247777, 247779, 247780, 247782 – 247787 | ||
|
Położenie na mapie Białorusi
  Mozyrz
|
|||
 52°03′N 29°16′E / 52.05, 29.266666666667Na mapach: 52°03′N 29°16′E / 52.05, 29.266666666667 |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa | |||
Mozyrz (biał. Мазыр, Mazyr) – miasto na Białorusi, na Polesiu, nad Prypecią, w obwodzie homelskim, siedziba rejonu mozyrskiego; port rzeczny, rafineria ropy naftowej, przemysł drzewny i elektrotechniczny; muzeum; 108,8 tys. mieszkańców (2010), liczna mniejszość polska.
Spis treści |
Historia[edytuj]
Przed 1142 w miejscowości istniały dwa klasztory prawosławne: żeński św. Paraskiewy i męski św. św. Piotra i Pawła[2].Prawa miejskie nadał Mozyrzowi w 1609 król Zygmunt III Waza. W latach 1907-1909 w Mozyrzu działało koło prowincjonalne Polskiego Towarzystwa "Oświata" w Mińsku, które zajmowało się wspieraniem polskiej edukacji[3]. W 1909 roku naczelnik policji powiatu mozyrskiego wydał raport, w którym donosił, że koło to prowadziło nielegalnie 5 polskich szkółek. Doprowadziło to do likwidacji całej organizacji[4]. W 1909 roku, w czasie wyborów samorządowych, do rady miejskiej zostało wybranych 13 Rosjan, 1 Polak i 1 Żyd[5].
Zabytki[edytuj]
- Kościół i klasztor bernardynów - barokowy z lat 1645-54, fundacji pułkownika Stefana Łoszki (Łozki), przebudowane w 1760-65 przez Kazimierza Oskierkę, marszałka mozyrskiego. Kościół zamieniono w 1865 r. na sobór prawosławny - czynny obecnie jako cerkiew katedralna św. Archanioła Michała. Korpus klasztorny po kasacie klasztoru w 1832 r. przebudowano na szpital, obecnie we władaniu duchowieństwa prawosławnego.
- Kimbarówka[6] - wieś nad brzegiem Prypeci, która znalazła się obecnie w granicach miasta Mozyrz. Zabytki na terenie Kimbarówki:
- Vallis Umbrosa (Ciemna Dolina) - Kościół i klasztor cystersów - barokowy, wybudowany w 1711 r. przez okolicznych mieszkańców pod przewodnictwem Zygmunta Szukszty, podczaszego kijowskiego. Kościół był bogato uposażony przez króla Augusta II i Augusta III. Po kasacie zakonu budynki i teren wykupiło miasto Mozyrz. Po II wojnie światowej kościół przebudowano na szkołę a w klasztorze urządzono internat. W 1990 r. kościół oddano wiernym obrządku rzymskokatolickiego.
- Vallis Angelica (Anielska Dolina) - Kościół i klasztor cysterek - późnobarokowy z 1743-45 r., fundacji Benedykta Różańskiego. Po kasacie zakonu budynki przekazano prawosławnym, kościół przebudowano na cerkiew w 1893 r. W latach 30. XX w. nieczynna. Obecnie w byłym kościele i zabudowaniach klasztornych jest browar, a w skrzydle klasztoru - szkoła muzyczna.
Ludzie związani z miastem[edytuj]
- Aleksander Łowieniecki byl cześnik i podstarości Mozyrski w 1648 roku.
- Witold Iwicki - polski ksiądz katolicki, działacz oświatowy, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Pińsku, wikariusz generalny diecezji pińskiej, męczennik za wiarę
- Anatol Lewandowski (1920-2008) - polski pisarz dokumentalista, doktor historii
- Zbigniew Morsztyn - polski szlachcic (herbu Leliwa) i poeta epoki baroku, żołnierz, działacz ariański, miecznik mozyrski. Kuzyn i współpracownik Jana Andrzeja Morsztyna
- Edward Piekarski - polski badacz Syberii, lingwista, sybirak
- Jan Wiernikowski - polski językoznawca, nauczyciel
Zobacz też[edytuj]
- 2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej
- 3 Pułk Przedniej Straży Buławy Polnej Litewskiej
- Synagoga w Turowie
- Gimnazjum w Mozyrzu
Przypisy
- ↑ Численность населения по Республике Беларусь, областям и г. Минску (тысяч человек) на 1 января 2010 года (ros.)
- ↑ Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 260. ISBN 978-83-61209-55-3.
- ↑ Życie społeczno-kulturalne. Oświata. W: Między nadzieją…. s. 34–37.
- ↑ Życie społeczno-kulturalne. Oświata. W: Między nadzieją…. s. 39–40.
- ↑ W walce o prymat w kraju. Samorząd lokalny. W: Między nadzieją…. s. 168–169.
- ↑ Kimbarówka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.
Bibliografia[edytuj]
- Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.
Linki zewnętrzne[edytuj]
- Mozyrz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
- Mozyrz na Radzima.org
|
|||||||
|
||||||||||||||
