N,N-Dietylo-m-toluamid

N,N-Dietylo-m-toluamid
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) N,N-dietylo-3-metylobenzamid
Inne nazwy i oznaczenia N,N-dietylo-m-toluamid DEET
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C12H17NO
Masa molowa	191,27 g/mol
Wygląd	bursztynowa ciecz, praktycznie bez zapachu
SMILES CCN(CC)C(=O)C1=CC(=CC=C1)C
Identyfikacja
Numer CAS	134-62-3
PubChem	4284
Właściwości Gęstość i stan skupienia 0,996 g/cm³ (20°C); ciecz Rozpuszczalność w wodzie trudno Temperatura topnienia −45 °C Temperatura wrzenia 290 °C logP 2,18
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI Uwaga Zwroty H H302, H319, H315, H412 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P273, P305+P351+P338 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI Szkodliwy (Xn) Zwroty R R22, R36/38, R52/53 Zwroty S S2, S61 NFPA 704 1 2 0   Temperatura zapłonu 140 °C Temperatura samozapłonu 460 °C Numer RTECS XS3675000 Dawka śmiertelna LD50 1170 mg/kg (mysz, doustnie)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

N,N-Dietylo-m-toluamid (łac. Diethyltoluamidum; DEET) – związek chemiczny, pośrednio środek owadobójczy i sprawdzony naukowo jako odstraszający owady. Działa skutecznie na stawonogi gryzące ludzi np. komary, meszki, muchy końskie, kleszcze, muchy tse-tse oraz inne.

Ochrona przed owadami

Czas ochrony po naniesieniu DEET na skórę lub ubranie zależy od stężenia związku w preparacie. Wg badań wyższe niż 50% stężenia DEET nie wydłużają istotnie czasu ochrony przeciw komarom.

DEET nie powinien być stosowany u noworodków do 2 miesiąca życia. Repelentem o podobnej skuteczności co DEET jest ikarydyna (2-(2-hydroksyetylo)piperydyno-1-karboksylan sec-butylu).

Historia

N,N-Dietylometatoluamid został opracowany przez chemików armii USA, po doświadczeniu zdobytym w walkach w wilgotnych lasach zwrotnikowych podczas II wojny światowej. Pierwsze wojskowe zastosowanie miało miejsce w 1946, a cywilne w 1957. Pierwotnie DEET testowano jako środek owadobójczy w rolnictwie, w następstwie czego rząd USA zastosował go w warunkach wojennych, szczególnie w Wietnamie i okolicach.

Mechanizm działania

Odstrasza owady, bez zabijania ich. Najnowsze badania (1997–2008) wskazują, że prezentuje silnie nieprzyjemny dla nich zapach zlokalizowany na powierzchni, którą nim pokryto, jednakowo dla samic, jak samców. Nie ingeruje w postrzeganie przez nie dwutlenku węgla, jak przypuszczano wcześniej.

Linki zewnętrzne

• DEET General Fact Sheet – National Pesticide Information Center (informacje ogólne dot. DEET-u na stronie Narodowego Centrum Informacji o Pestocydach, USA) (ang.)
• West Nile Virus Resource Guide – National Pesticide Information Center (informacje prewencyjne i ogólne dot. Gorączki Zachodniego Nilu na stronie Narodowego Centrum Informacji o Pestocydach, USA) (ang.)
• Health Advisory: Tick and Insect Repellents, New York State (informacje prewencyjne i ogólne dot. środków odstraszania owadów, Służba Zdrowia Stanu Nowy Jork, USA) (ang.)
• US Environmental Protection Agency information on DEET (informacje ogólne dot. DEET-u na stronie Agencji Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych) (ang.)
• Review of scientific literature on DEET (from a RAND Corporation report on Gulf War illnesses) (report centrum badawczego RAND w USA nt. literatury naukowej w temacie DEET-u w zestawienu z dolegliwościami i chorobami na które cierpią kombatanci I wojny w Zatoce Perskiej) (ang.)