N,N-Dietylo-m-toluamid (DEET) – związek chemiczny, pośrednio środek owadobójczy i sprawdzony naukowo jako odstraszający owady. Działa skutecznie na stawonogi gryzące ludzi np. komary, meszki, muchy końskie, kleszcze, muchy tse-tse oraz inne.
[edytuj] Ochrona przed owadami
Czas ochrony po naniesieniu DEET na skórę lub ubranie zależy od stężenia związku w preparacie[3][4]. Wg badań wyższe niż 50% stężenia DEET nie wydłużają istotnie czasu ochrony przeciw komarom[5].
DEET nie powinien być stosowany u noworodków do 2 miesiąca życia[4]. Repelentem o podobnej skuteczności co DEET jest ikarydyna (2-(2-hydroksyetylo)piperydyno-1-karboksylan sec-butylu)[6].
N,N-Dietylometatoluamid został opracowany przez chemików armii USA, po doświadczeniu zdobytym w walkach w wilgotnych lasach zwrotnikowych podczas II wojny światowej. Pierwsze wojskowe zastosowanie miało miejsce w 1946, a cywilne, w 1957. Pierwotnie DEET testowano jako środek owadobójczy w rolnictwie, w następstwie czego rząd USA zastosował go w warunkach wojennych, szczególnie w Wietnamie i okolicach.
[edytuj] Mechanizm działania
Odstrasza owady, bez zabijania ich. Najnowsze badania (1997–2008)[7][8] wskazują, że prezentuje silnie nieprzyjemny dla nich zapach zlokalizowany na powierzchni, którą nim pokryto, jednakowo dla samic, jak samców. Nie ingeruje w postrzeganie przez nie dwutlenku węgla, jak przypuszczano wcześniej[9][10].
Przypisy
- ↑ N,N-Dietylo-m-toluamid – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg załącznika I Dyrektywy 67/548/EWG: N,N-Dietylo-m-toluamid (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2010-11-23].
- ↑ Brent M. Matsuda, Gordon A. Surgeoner, James D. Heal, Arthur O. Tucker, Michael J. Maciarello. Essential oil analysis and field evaluation of the citrosa plant "Pelargonium citrosum" as a repellent against populations of Aedes mosquitoes. „Journal of the American Mosquito Control Association”, s. 69–74, 1996. Volume 12, Issue 1 (ang.).
- ↑ 4,0 4,1 Insect Repellent Use and Safety (ang.). Centers for Disease Control and Prevention. [dostęp 2009-06-01].
- ↑ Pre- and Post-travel General Health Recommendations. W: Paul M. Arguin, Phyllis E. Kozarsky, Christie Reed (red.): CDC Health Information for International Travel (Yellow Book). Elsevier, 2008. ISBN 978-0-323-04885-9. [dostęp 1.06.2009].
- ↑ Frances, S. P.; Van Dung, Nguyen; Beebe, N. W.; Debboun, Mustapha. Field Evaluation of Repellent Formulations Against Daytime and Nighttime Biting Mosquitoes in a Tropical Rainforest in Northern Australia. „Journal of Medical Entomology”. 39 (3), s. 541-544, 2002 (ang.).
- ↑ For mosquitoes, DEET just plain stinks] (ang.). Boston Globe (USA), 2008-08-18. [dostęp 2--8-09-23].
- ↑ Mosquitoes smell and avoid the insect repellent DEET. „Proc. Natl. Acad. Sci. U S A”, 2008. doi:10.1073/pnas.0805312105. PMID 18711137 (ang.).
- ↑ Anna Petherick: How DEET jams insects' smell sensors (ang.). Nature News, 2008-03-13. [dostęp 2008-09-23].
- ↑ Mathias Ditzen, Maurizio Pellegrino, Leslie B. Vosshall. Insect Odorant Receptors Are Molecular Targets of the Insect Repellent DEET. „Sciencexpress”, s. 1838, 2008. doi:10.1126/science.1153121. PMID 18339904. volume 319 (ang.).
[edytuj] Linki zewnętrzne
