Nawcz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nawcz
Kościół - Pomnik w Nawczu w 2011 roku.
Kościół - Pomnik w Nawczu w 2011 roku.
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat wejherowski
Gmina Łęczyce
Sołectwo Nawcz
Liczba ludności (2011) 253
Strefa numeracyjna (+48) 58
Tablice rejestracyjne GWE
SIMC 0167303
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Nawcz
Nawcz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nawcz
Nawcz
Ziemia 54°30′19″N 17°56′32″E/54,505278 17,942222Na mapach: 54°30′19″N 17°56′32″E/54,505278 17,942222

Nawcz (kaszb. Nôwcz) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Łęczyce.

Według danych na dzień 31 grudnia 2011 roku wieś zamieszkuje 253 mieszkańców na powierzchni 4,82 km2[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest na trasie obecnie zawieszonej linii kolejowej KartuzyLębork. Najbliżej położonym miastem jest Lębork, wieś znajduje się na południowy-wschód od tego miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy dokument poświadczający istnienie miejscowości pochodzi z 1356 roku - akt nadania Rozłazina. Przez kolejne wieki miejscowość była własnością różnych rodów szlacheckich. Od 1658 roku stosowano jednolitą nazwę Navitz, po 1947 r. zmieniono na Nawcz.
W czasie drugiej wojny w Nawczu w okresie od 02.02.1945 do 09.03.1945 roku przetrzymywano 800 więźniów hitlerowskiego obozu Stutthof przybyłych Marszem Śmierci. Około 600 osób zmarło lub zostało zabitych. W 1961 roku utworzono koło Nawcza "Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci", na który przeniesiono zwłoki zmarłych i pomordowanych[2].

Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci koło Nawcza.

Na cmentarzu w Nawczu znajdują się groby 538[3] pomordowanych przez Niemców więźniów Stutthofu którym niedane było nigdy osiągnąć celu marszu śmierci.
W latach 1992-1994 na miejscu baraków w których przetrzymywano więźniów obozu Stutthof wybudowano kościół-pomnik ofiar, który jest kościołem filialnym parafii w Rozłazinie.

Pomiędzy 1945-1954 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego, powiatu lęborskiego, gminy Rozłazino.
Po zniesieniu gmin i pozostawienie w ich miejscu gromad, w latach 1957-1975 miejscowość dministracyjnie należała do województwa gdańskiego, powiatu lęborskiego.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
Obecnie miejscowość zaliczana jest do ziemi lęborskiej włączonej w skład powiatu wejherowskiego[4].

W latach siedemdziesiątych XX wieku odświeżono projekt zachodniej obwodnicy kolejowej trójmiejskich portów. Niezrealizowany projekt przewidywał wyprowadzenie nowej linii z Kościerzyny (francuska magistrala węglowa) do Sierakowic (do istniejącej już linii Kartuzy-Lębork) w Nawczu miało powstać nowe odgałęzienie wschodnie w kierunku Luzina doprowadzające do linii SzczecinSłupskGdynia.

Miejsca pamięci[edytuj | edytuj kod]

  • Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci koło Nawcza
  • kościół-pomnik w Nawczu

Przypisy

  1. Sołectwa. Gmina Łęczyce. [dostęp 2009-08-18].
  2. ks. W. Palmowski, Dzieje parafii Rozłazino, Kraków 2000, s 112,113
  3. Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa, lata wojny 1939-1945. Warszawa: Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, 1966, s. 103.
  4. Studium Ochrony Krajobrazu Województwa Pomorskiego, Gdańsk 2005 i załącznik Ryc 32. Proponowane formy ochrony krajobrazu na tle obszarów oraz regionów historyczno-kulturowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]