Opłata reprograficzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Opłata reprograficzna (ang. copyright levies, CL) – opłata[1] doliczana do ceny urządzeń i nośników służących do kopiowania (np. nagrywarki, kopiarki, skanery, czyste płyty CD/DVD, itp.). W Polsce wynosi od 1 do 3 proc. ceny sprzętu. Opłata uiszczana jest na rzecz organizacji typu ZAiKS przez importerów i producentów urządzeń i czystych nośników. Importerzy i producenci doliczają opłatę do ceny urządzenia lub nośnika (opłatę faktycznie ponosi końcowy konsument). Opłata dotyczy urządzeń i nośników wykorzystywanych do zwielokrotniania utworów na własny użytek osobisty przez osoby fizyczne (np. dysków twardych, drukarek, nagrywarek CD/DVD, płyt CD, papieru ksero i in.). Opłaty reprograficzne mają w założeniu stanowić „godziwą rekompensatę” strat ponoszonych przez twórców w związku z dozwolonym przez prawo kopiowaniem ich utworów na własny użytek przez osoby fizyczne (dozwolony użytek).

Medialne określenie „podatek od piractwa” jest błędne. Opłata jest rekompensatą za utracone, domniemane korzyści twórców wynikające z dokonywania przez nabywców legalnych kopii utworów legalnie nabytych[2]. Określenie opłaty reprograficznej podatkiem również jest błędne, gdyż opłata ta nie spełnia wszystkich cech podatku.

Mechanizm pobierania opłat reprograficznych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Kwoty z tytułu opłat reprograficznych uiszczane są przez producentów i importerów drukarek, kserokopiarek, skanerów, faksów, magnetowidów oraz czystych nośników (kaset magnetofonowych, kaset VHS, płyt CD i DVD i papieru formatu A3 i A4) z mocy ustawy na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (tzw. OZZ) uprawnionych do inkasa opłat (np. ZPAV, ZAiKS, inne). Organizacje zbiorowego zarządzania po potrąceniu kosztów inkasa opłat przekazują część otrzymanych kwot twórcom jako rekompensatę za zwielokrotnianie ich utworów na użytek osobisty przez osoby fizyczne. Ciężar opłaty, która w efekcie zwiększa cenę urządzenia lub nośnika w zależności od jego rodzaju[3], obciąża końcowego nabywcę produktu. Maksymalna stawka opłaty wynosi 3 proc. ceny sprzedaży urządzenia lub nośnika.

Podstawa prawna pobierania opłat reprograficznych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce kwestię opłat reprograficznych reguluje art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz rozporządzenie ministra kultury z dnia 2 czerwca 2003[4]. Związek Importerów i Producentów Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego Branży RTV i IT w kwietniu 2014 zwracał uwagę na brak w polskiej ustawie o prawie autorskim definicji importera oraz brak definicji urządzenia reprograficznego. Ponadto Związek proponował jasne określenie podstawy naliczania opłaty reprograficznej od ceny netto urządzenia. Związek proponuje też precyzyjny przepis w ustawie o prawie autorskim, że opłata reprograficzna nakładana jest tylko na urządzenia osób fizycznych przeznaczony do prywatnego użytku (opłata nie powinna być, według Związku, nakładana na sprzęt kupowany do innych celów i przez inne podmioty)[5].

Opłaty reprograficzne w prawie Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Podstawą do ustanawiania opłat reprograficznych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej jest dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym, w szczególności zaś przepis art. 5 ust. 2 lit b)[6]. Mimo istnienia powyższej dyrektywy poziom harmonizacji przepisów w zakresie opłat reprograficznych na terytorium Unii Europejskiej jest nadal niezadowalający, co powoduje liczne problemy. Niektóre ze sporów na tle opłat reprograficznych znalazły finał przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który orzekał jak należy interpretować przepisy dyrektywy 2001/29 (WE) w zakresie „godziwej rekompensaty”[7].

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

W Polsce, na szczeblu Unii Europejskiej i w innych krajach świata trwają spory dotyczące zasadności pobierania opłat reprograficznych i sposobu ich regulacji[8][9][10].

Przypisy

  1. art. 20 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.)
  2. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie eGospodarka_kwi_2014
    BŁĄD PRZYPISÓW
  3. stawki opłaty dla poszczególnych urządzeń i nośników określa Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów.
  4. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz. U. z 2003 r. Nr 105, poz. 991)
  5. Aleksandra Baranowska-Skimina: Opłata reprograficzna: przepisy do zmiany? (pol.). eGospodarka.pl (KASAT Sp. z o.o.), 2014-04-04. [dostęp 2014-05-03].
  6. Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (pol.). EUR-Lex, 22/05/2001. [dostęp 2014-05-03].
  7. Por. np. wyrok TSUE w sprawie C-467/08 (Padawan vs SGAE) oraz C-462/09 (Stichting de Thuiskopie vs Opus).
  8. ETS: Sprawa C‑462/09. Stichting de Thuiskopie przeciw Opus (pol.). EUR-Lex. [dostęp 2014-05-03].
  9. António Vitorino: Recommendations resulting from the mediation on private copying and reprography levies (ang.). Komisja Europejska, 31 stycznia 2013. [dostęp 2014-05-03].
  10. Marcin Maj: Kryminalizacja internautów wpłynie na opłaty CL? (pol.). Dziennik Internautów, 06-02-2012. [dostęp 2014-05-03].