Organizacja Jedności Afrykańskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Organisation de l'Unité Africaine
Organizacja Jedności Afrykańskiej
Organisation of African unity.svg
     państwa członkowskie OJA
Siedziba Etiopia Addis Abeba (nieoficjalnie)
sekretarz generalny Etiopia Kifle Wodajo (pierwszy)
sekretarz generalny Wybrzeże Kości Słoniowej Amara Essy (ostatni)
Utworzenie 25 maja 1963
Rozwiązanie 9 lipca 2002

Organizacja Jedności Afrykańskiej (OJA; ang. Organization of African Unity, OAU) – jedna z najważniejszych i najliczniejszych regionalnych organizacji międzynarodowych zrzeszająca niemal wszystkie państwa Afryki z wyjątkiem Maroka. Założona została 25 maja 1963 roku w Addis Abebie (Etiopia), która pozostawała jej siedzibą. W 2002 organizacja przestała istnieć i na jej miejsce została powołana Unia Afrykańska. Rocznica powołania OJA obchodzona jest jako Dzień Afryki.

Cele organizacji[edytuj | edytuj kod]

  • umacnianie jedności i solidarności państw afrykańskich,
  • pogłębienie wszechstronnej współpracy politycznej i gospodarczej między nimi,
  • zapewnienie warunków do szybkiego rozwoju tych krajów,
  • wykorzenienie kolonializmu i rasizmu,
  • zapobieganie sporom pomiędzy państwami afrykańskimi i wewnątrz nich (OJA stała na stanowisku nienaruszalności granic kolonialnych).

Organizacja ta znalazła się w latach 90. w znacznym kryzysie, wynikającym w dużej mierze z głębokich podziałów politycznych i ideologicznych pomiędzy współczesnymi państwami afrykańskimi. Zakończyła działalność 8 lipca 2002 roku. Jej miejsce zajęła Unia Afrykańska, w swoich założeniach po części wzorująca się na Unii Europejskiej.

Organy[edytuj | edytuj kod]

Naczelnym organem OJA było Zgromadzenie Szefów Państw i Rządów, zbierające się raz w roku. Każde państwo dysponowało w nim jednym głosem. Do podjęcia decyzji potrzeba było 2/3 wszystkich oddanych głosów, przy czym posiedzenie ZSPiR było prawomocne, jeżeli przybyło na nie 2/3 wszystkich państw.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Już na konferencji założycielskiej w 1963 roku przyjęto rezolucję, iż OJA będzie zwalczać wszelkie formy kolonializmu na kontynencie, ponieważ uznano go za zagrożenie dla pokoju w regionie. Zapowiedziano pomoc narodom kolonialnym w ich walce o wyzwolenie. W 1966 OJA powołała w Dar es Salam tzw. Komitet Wyzwolenia, mającego udzielać pomocy, także finansowej, ruchom narodowo-wyzwoleńczym. Od chwili powstania OJA ostro potępiała RPA za politykę apartheidu, nie prowadziła z nią rozmów, ani nie utrzymywała stosunków dyplomatycznych. W 1971 roku w OJA wybuchł kryzys – 13 państw organizacji chciało podjęcia dialogu z RPA. Propozycja ta została potępiona przez OJA. W 1975 roku podjęto decyzję o ostatecznym porzuceniu koncepcji rozwiązania sytuacji na południu drogą militarną. OJA odniosła kilka sukcesów, m.in.:

Przyczyną małej skuteczności, a w konsekwencji rozwiązania OJA, były: istotne różnice ustrojowe między krajami, odmienne koncepcje polityki zagranicznej, sprzeczne interesy ekonomiczne, powiązania z państwami pozaafrykańskimi. OJA nie potrafiła zapobiec wtrącaniu się niektórych byłych mocarstw kolonialnych w sprawy wewnętrzne kontynentu. Same państwa członkowskie zarzucały OJA bierną postawę. Najpoważniejszym kryzysem było przyjęcie do OJA Sahary Zachodniej (Arabskiej Demokratycznej Republiki Saharyjskiej) – istniały trudności już z samym zwołaniem posiedzenia jakiejkolwiek instytucji OJA, ponieważ 19 państw, które były przeciwne przyjęciu Sahary Zachodniej, opuszczało salę. Sesję udało się zwołać dopiero w 1983 roku, po oświadczeniu rządu Sahary Zachodniej, iż nie pojawi się na szczycie. Sesja wezwała Maroko do rozwiązania problemu i podjęcia rokowań z Republiką Saharyjską. Jednak Maroko na znak protestu zapowiedziało wystąpienie z OJA, co uczyniło w 1985 roku.

OJA dążyła też do ustanowienia Afryki strefą wolnego handlu, plany te jednak okazały się nierealne.

Sekretarze generalni[edytuj | edytuj kod]

Kraj, imię i nazwisko Objęcie urzędu Przekazanie urzędu
Etiopia Kifle Wodajo 25 V 1963 21 VII 1964
Gwinea Diallo Telli 21 VII 1964 15 VI 1972
Kamerun Nzo Ekangaki 15 VI 1972 16 VI 1974
Kamerun William Eteki 16 VI 1974 21 VII 1978
Togo Edem Kodjo 21 VII 1978 12 VI 1983
Nigeria Peter Onu 12 VI 1983 20 VII 1985
Niger Ide Oumarou 20 VII 1985 19 IX 1989
Tanzania Salim Ahmed Salim 19 IX 1989 17 IX 2001
Wybrzeże Kości Słoniowej Amara Essy 17 IX 2001 9 VII 2002

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Konrad Czernichowski: Integracja afrykańska - uwarunkowania, formy współpracy, instytucje. Wyd. 1. Warszawa: CeDeWu.pl, 2010, ss. 95-112. ISBN 978-83-7556-353-5.
  • Józef Kukułka: Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945-2000. Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2007 s.135,157, ISBN 978-83-7383-265-7.
  • Roland Oliver, Anthony Atmore: Dzieje Afryki po roku 1800. Książka i Wiedza: Warszawa 2007. ISBN 978-83-05-13491-0.