Niger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
République du Niger
Republika Nigru
Flaga Nigru
Herb Nigru
Flaga Nigru Herb Nigru
Dewiza: (fr.) Fraternité, Travail, Progrès
(Braterstwo, Praca, Postęp)
Hymn: La Nigerienne
Położenie Nigru
Język urzędowy francuski
Stolica Niamey
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Mahamadou Issoufou
Szef rządu premier Brigi Rafini
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
22. na świecie
1 267 000 km²
~0,02%
Liczba ludności (2011)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
63. na świecie
15 306 252[1]
12,1 osób/km²
PKB (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

6,5 mld[1] USD
408[1] USD
PKB (PPP) (2011)
 • całkowite 
 • na osobę

13,1 mld[1] USD
815[1] USD
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość od Francji
3 sierpnia 1960
Strefa czasowa UTC +1
Kod ISO 3166 NE
Domena internetowa .ne
Kod samochodowy RN
Kod samolotowy 5U
Kod telefoniczny +227
Mapa Nigru
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Niger w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Niger w Wikisłowniku

Niger, Republika Nigru (franc. République du Niger) – państwo położone w Afryce Zachodniej na Saharze. Graniczy na południu z Nigerią i Beninem, na północy z Algerią i Libią, od zachodu z Burkina Faso i Mali, a od wschodu z Czadem. Nazwa pochodzi od przepływającej przez ten kraj rzeki Niger. Stolicą Nigru jest Niamey.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ziemie Nigru zamieszkane były od górnego paleolitu. Pustynnienie obszaru Sahary spowodowało migrację na południe, ku dolinie rzeki Niger, początkowo ludów rolniczych, potem pasterzy bydła utożsamianych z Fulanami[2].

Od X w. ludy Hausa zakładały miasta-państwa na południu kraju, a północne obszary opanowały koczownicze plemiona Tuaregów. W XVI w. imperium Songhaj rozciągnęło swą władzę nad większością ziem należących obecnie do Nigru. Na początku XIX w. nigeryjskie plemiona Fulani prowadziły świętą wojnę z Hausa, przejmując władzę na południu.

Podczas konferencji w Berlinie (1884-1885), dotyczących posiadłości w Afryce Środkowej, Niger został przydzielony Francuzom, którzy przybyli tu w 1891 roku, ale kolonizacja tych ziem trwała do I wojny światowej. Od 1922 roku Niger wchodził w skład francuskiej Afryki Zachodniej. Od 1958 roku otrzymał autonomię w ramach Wspólnoty Francuskiej, a w 1960 roku uzyskał niepodległość, po podpisaniu z Francją porozumienia w sprawie pomocy finansowej, obronnej, technicznej i kulturalnej. Od 1974 roku w kraju rządziła Najwyższa Rada Wojskowa i do 1988 roku działalność partii politycznych była zakazana. W 1989 roku odbyło się referendum konstytucyjne i wybory prezydenckie, które wygrał Ali Saibou, przeciwnik wielopartyjnej demokracji. Pod presją opozycji, po licznych strajkach i demonstracjach, wyraził zgodę na reformy. Rok później Amadou Cheiffou został mianowany premierem rządu tymczasowego. Wielopartyjna konstytucja została przyjęta drogą referendum w 1992 roku, a w rok później w wyniku wolnych wyborów doszło do utworzenia koalicji rządowej. Prezydentem został Mahamane Ousmane, przywódca Konwencji Demokratycznej i Społecznej. Katastrofalne powodzie we wschodnim i środkowym Nigrze zakończyły w 1994 roku wieloletnią suszę. Rok później zawarto pokój ze zbuntowanym plemieniem Tuaregów, które od 1991 roku prowadziło walki z siłami rządowymi, domagając się większych udziałów w zyskach z eksploatacji złóż uranu.

W 1996 roku junta wojskowa obaliła prezydenta, zawiesiła konstytucję i działalność partii politycznych oraz rozwiązała parlament i rząd. Władzę objęła Rada Ocalenia Narodowego z podpułkownikiem Ibrahim Baré Maïnassara na czele, który jeszcze w tym samym roku wprowadził nową konstytucję, utworzył partię – Związek Niezależnych na rzecz Odnowy Demokracji (UNIRD) oraz wygrał wybory prezydenckie, a jego partia – wybory parlamentarne. W kolejnym zamachu stanu, w kwietniu 1999 roku, Mainassara zginął, rządy przejęła Rada Pojednania Narodowego, a szefem państwa został stojący na jej czele major Daouda Malam Wanké, dowódca Gwardii Prezydenckiej. Wprowadzono nową konstytucję, która ograniczała kompetencje prezydenta na rzecz parlamentu i rządu oraz przekazała rządy cywilom[2]. Wybory prezydenckie w 1999 roku wygrał Mamadou Tandja z partii MNSD, a parlamentarne – jego partia, która jednak nie uzyskała bezwzględnej większości i utworzyła rząd koalicyjny z CDS. Sukcesem nowych władz było rozbrojenie powstańców spośród Tuaregów i Tubu oraz uzyskanie pożyczek z instytucji międzynarodowych. W kraju rosną wpływy islamistów, odżywa konflikt graniczny z Beninem. Wybory w 2004 roku wygrał dotychczasowy prezydent i popierająca go partia[2].

W maju 2009 w Nigrze rozpoczął się kryzys polityczny z powodu planów prezydenta Tandji dotyczących wydłużenia jego drugiej kadencji i zniesienia kadencyjności szefa państwa w ogóle. W wyniku przeprowadzonego wbrew decyzji sądu referendum, do ustawy zasadniczej wprowadzone zostały stosowne poprawki. Zmiana prawa spowodowała krytykę ze strony opozycji i społeczności międzynarodowej. W kraju rozpoczęły się protesty społeczne. Po porażce rozmów negocjacyjnych pod egidą ECOWAS, w lutym 2010 wojsko dokonało zamachu stanu, obalając prezydenta Tandję Mamadou. Władzę w kraju przejęła junta wojskowa na czele z Salou Djibo.

Junta wojskowa ogłosiła jednakże plan powrotu do rządów cywilnych. W październiku 2010 w kraju odbyło się referendum konstytucyjne, a w styczniu 2011 demokratyczne wybory. W ich wyniku nowym prezydentem republiki wybrany został wieloletni lider opozycji Mahamadou Issoufou, obejmując urząd 7 kwietnia 2011.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny Nigru.

Niger jest podzielony na 7 regionów administracyjnych:

  1. Region Agadez
  2. Region Diffa
  3. Region Dosso
  4. Region Maradi
  5. Region Tahoua
  6. Region Tillabéri
  7. Region Zinder

Każdy region dzieli się na 35 departamentów.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Nigru.

Najwyższy szczyt Nigru – Baguezane ma wysokość 2022 m n.p.m.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat suchy. Roślinność pustynna, na południu występują sawanny.

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Miasta w Nigrze.

Najważniejsze miasta Nigru (pow. 50 tys. mieszkańców, 2005):

Źródło: World Gazetteer

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Gospodarka Nigru.

Kraj ten jest słabo rozwinięty gospodarczo, PKB per capita wynosi 980 USD/osobę (według PPP, dane za rok 2007) na mieszkańca.

W Nigrze uprawia się orzeszki ziemne, sorgo, proso (3 miejsce na świecie po Indiach i Nigerii) oraz bawełnę, hoduje się kozy, bydło, osły oraz wielbłądy. Głównym importerem żywności z Nigru jest Francja.

Niger jest też trzecim producentem uranu na świecie, dostarcza on temu krajowi 65% dochodów eksportu. Od 40 lat złoża uranu eksploatują Francuzi, którzy czerpią stamtąd 75% uranu do swych elektrowni jądrowych.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Większość ludności Nigru zamieszkuje południowo-zachodnią i środkową część państwa. Oprócz wielu wiosek znajdują się tu główne miasta, w których mieszka 16% (2008) mieszkańców kraju. Część północna zajęta głównie przez obszary pustynne i półpustynne jest praktycznie, poza kilkoma oazami, bezludna. Główne grupy etniczne Nigru stanowią plemiona: Hausa (55,4%), Dżerma (21%), Tuaregowie (9,3%), Fulanie (8,5%), Kanuri (4,7%) i pozostałe (1,2%). Średnia długość życia wynosi 52,6 lat. Niger ma najwyższy na świecie wskaźnik urodzeń 51,6‰ oraz Współczynnik dzietności wynoszący 7,75 dziecka na jedną kobietę. Pod względem przyrostu naturalnego zajmuje 2 miejsce na świecie z wynikiem 36,77‰. Średni wiek mieszkańca kraju wynosi 15 lat a wskaźnik analfabetyzmu – 71,3%.

Języki[edytuj | edytuj kod]

W Nigrze poza francuskim, językiem oficjalnym, najbardziej rozpowszechniony jest język hausa. W stolicy Nigru – Niameyu, mówi się głównie dżerma, natomiast na północy tamaszek. Oprócz tych języków używane są jeszcze fulfulde, kanuri i arabski. Najmniej użytkowników mają języki gurmacze i tubu.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][4]:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe informacje o kulturze i odsyłacz do artykułu o kulturze kraju

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
24 kwietnia Dzień Narodowej Zgody ?
1 maja Święto Pracy ?
3 sierpnia Dzień Niepodległości ?

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 24-04-2013].
  2. 2,0 2,1 2,2 Niger. Historia - Encyklopedia PWN (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].