Wybrzeże Kości Słoniowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
République de Côte d'Ivoire
Republika Wybrzeża Kości Słoniowej
Flaga Wybrzeża Kości Słoniowej
Herb Wybrzeża Kości Słoniowej
Flaga Wybrzeża Kości Słoniowej Herb Wybrzeża Kości Słoniowej
Dewiza: (fr.) Union, Discipline, Travail
(Jedność, Dyscyplina, Praca)
Hymn: L'Abidjanaise
(Pieśń Abidżanu)
Położenie Wybrzeża Kości Słoniowej
Język urzędowy francuski
Stolica Jamusukro[a]
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Alassane Ouattara
Szef rządu premier Daniel Kablan Duncan
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
69. na świecie
322 463[b] km²
4460 km² (1,38%)
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
55. na świecie
23 782 887
73 osób/km²
PKB (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

25,215 mld USD
1 079 USD
PKB (PPP) (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

39,501 mld USD
1 690 USD
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość od Francja Francji
7 sierpnia 1960
Strefa czasowa UTC 0
Kod ISO 3166 CI
Domena internetowa .ci
Kod samochodowy CI
Kod samolotowy TU
Kod telefoniczny +225

Wybrzeże Kości Słoniowej (franc. Côte d'Ivoire, Republika Wybrzeża Kości Słoniowej, République de Côte d'Ivoire) – państwo w Zachodniej Afryce, położone nad Zatoką Gwinejską.

Stolicą konstytucyjną jest od 1983 roku Jamusukro, wcześniej był nią Abidżan, największe miasto kraju, będące dalej siedzibą wielu urzędów.

Wybrzeże Kości Słoniowej graniczy z Liberią (716 km) Gwineą (610 km), Mali (532 km), Burkina Faso (584 km) i Ghaną (668 km).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Państwo wzięło nazwę od części wybrzeża Zatoki Gwinejskiej (Ocean Atlantycki), skąd francuscy handlarze wywozili w XVII wieku kość słoniową.

W 1986 roku rząd republiki ogłosił, że oficjalną nazwą państwa na potrzeby protokołu dyplomatycznego będzie République de Côte d'Ivoire niezależnie od języka i odmówił akceptowania jakichkolwiek innych nazw tego państwa. Stąd, według tego poglądu, poprawną nazwą także w języku polskim powinna być nazwa francuska. Decyzja ta nie znalazła jednak szerszego oddźwięku poza dyplomacją[1]. W Polsce w użyciu oficjalnym nazwa Republika Côte d'Ivoire była stosowana przez pewien czas[2][3], jednak obecnie zalecana jest tylko nazwa Republika Wybrzeża Kości Słoniowej[4][5]. Również w innych językach przeważnie stosuje się narodowe formy nazwy[6].

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Wybrzeże Kości Słoniowej jest republiką. Konstytucja została uchwalona w 1960. Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 5 lat. Władza ustawodawcza należy do 1-izbowego Zgromadzenia Narodowego o kadencji 5-letniej, z wyborów powszechnych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier powoływany przez prezydenta. Jednak według rankingu organizacji Freedom In The World na rok 2010 prawa polityczne i swobody obywatelskie są tu mocno ograniczone.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia w większej części wyżynno-górzysta. Na zachodzie, przy granicy z Gwineą masyw górski Nimba (1752 m). W południowej części aluwialna nizina nadbrzeżna. Wybrzeże słabo rozczłonkowane, na zachodzie skaliste, na wschodzie płaskie z licznymi mierzejami i lagunami. Na południu klimat równikowy wybitnie wilgotny z opadami całorocznymi (1500–2300 mm) i 2 maksimami opadów (kwiecień–lipiec i wrzesień–listopad). Na pozostałym obszarze klimat podrównikowy (opady roczne 1000–1800 mm) — w części środkowej 2 maksima opadów z zaznaczoną porą suchą (listopad–luty), na północy jedna pora deszczowa (maj–październik). Na południu w porze suchej wieje harmattan. Średnia temperatura miesięczna od 24–25 °C w sierpniu do 28–30 °C w marcu, kwietniu. Gęsta sieć rzeczna. Głównie rzeki: Bandama, Komoé, Sassandra. Dominującą formacją roślinną jest sawanna. Na południu zdegradowane lasy równikowe (ok. 22% pow.). Na wybrzeżach występują namorzyny. Ponad 6% pow. stanowią parki narodowe, w tym wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Przyrody UNESCO (Komoé, Taï). Graniczy z wybrzeżem zatoki Gwinejskiej, której wybrzeże jest dobrze rozwinięte.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Francuska Afryka Zachodnia.

Od XV do XIX wieku Wybrzeże Kości Słoniowej przyciągało Europejczyków perspektywą zysków z handlu kością słoniową i niewolnikami. U schyłku tego okresu opanowała je Francja. W 1960 Wybrzeże Kości Słoniowej uzyskało niepodległość, jednak język francuski pozostał jego językiem urzędowym.

Wybrane wydarzenia:

  • 1903-1935 Zbudowanie linii kolejowej między Wybrzeżem Kości Słoniowej a Górną Woltą (obecnie Burkina Faso).
  • 1940-1942 Rząd Vichy (tzw. Państwa Francuskiego Pétaina) opanowuje Wybrzeże Kości Słoniowej.
Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Postępuje elektryfikacja, istnieje też sieć dróg i kolei. Abidżan jest ośrodkiem turystycznym. Większość mieszkańców Wybrzeża Kości Słoniowej uprawia ziemię, kraj ten jest największym producentem kakao na świecie.

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wybrzeże Kości Słoniowej zamieszkuje ponad 60 różnych grup etnicznych, zaliczanych do pięciu głównych grup ludów[7]:

Należą one do trzech afrykańskich rodzin językowych: bantuidalnej, mande oraz gwinejskiej. Takie etniczne rozdrobnienie powoduje, że oficjalnym językiem umożliwiającym porozumiewanie się jest francuski, odziedziczony po Francuzach. Z rdzennych języków największe znaczenie mają język akan i kru.

Według spisów z początków lat 90. aż 30% społeczeństwa Wybrzeża Kości Słoniowej stanowili imigranci z sąsiednich krajów, zatrudnieni głównie na południu (50% z nich pochodziło z Burkiny Faso, a 22% z Mali)[8]. Poza Afrykańczykami kraj zamieszują m.in. Francuzi (ok. 10 tys.) i Libańczycy (ok. 60 tys.)[7]. Ok. 0,5 mln emigrantów pochodzących z Wybrzeża Kości Słoniowej zamieszkuje Francję.

Największymi miastami kraju są: Abidżan, Bouaké, Daloa i Jamusukro[9].

Wyznania religijne[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[10][11]:

Information icon.svg Osobny artykuł: William Wadé Harris.

Największe wyznania protestanckie to: Zbory Boże (5%) i Zjednoczony Kościół Metodystyczny (4,9%).

Największe miasta[edytuj | edytuj kod]

Miasto Prowincja Liczba mieszkańców
(2012 rok)
1 Abidżan Lagunes 4 351 086
2 Bouaké Vallée du Bandama 694 841
3 Daloa Haut-Sassandra 261 789
4 Jamusukro Lacs 259 373
5 Korhogo Savanes 225 547
6 Man Dix-huit Montagnes 172 867
7 San Pédro Bas Sassandra 171 906
8 Gagnoa Fromager 153 935
9 Divo Sud-Bandama 147 379
10 Anyama Lagunes 125 007
11 Abengourou Moyen-Comoé 116 169
12 Soubré Bas Sassandra 110 794
13 Grand Bassam Sud-Comoé 88 118
14 Dabou Lagunes 86 516
15 Agboville Agnéby 82 117

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Siedzibą rządu jest Abidżan
  2. Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.)

Przypisy

  1. Jean Charles Asselain, François Mougel, Pierre Delfaud, Pierre Guillaume, Sylvie Guillaume, Jean Pierre Kinta: Précis d'histoire européenne: XIXe–XXe siècle. Paris: 2000. ISBN 2-200-26086-5, OCLC 35145674. (fr.)
  2. Wykaz krajów, terytoriów i walut. Urząd Publikacji Unii Europejskiej (stan na 28.10.2009)
  3. Nazwy państw świata, ich stolic i mieszkańców, s. 47 (wyd. z 2003 r.)
  4. Wykaz krajów, terytoriów i walut. Urząd Publikacji Unii Europejskiej (stan na 01.09.2012)
  5. Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych, s. 43 (wyd. 2011 r.)
  6. Według "Wykazu krajów, terytoriów i walut" publikowanego przez Urząd Publikacji Unii Europejskiej w językach urzędowych UE, narodowe formy tej nazwy stosowane są w 17 językach (w tym tylko jednym z formą Côte d'Ivoire stosowaną w dyplomacji), zaś formy francuskie w 6 językach
  7. 7,0 7,1 Background Note: Cote d'Ivoire. www.state.gov.
  8. Górak-Sosnowska K. (red.): W stronę rozwoju : drogi Azji i Afryki. Warszawa: 2009, s. 151. ISBN 8388679910.
  9. Republic of Côte d'Ivoire. www.populationdata.net.
  10. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].
  11. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].
Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]