Sahara Zachodnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية
Al-Jumhūriyyah al-‘Arabiyyah aş-Şaḩrāwiyyah ad-Dīmuqrāţiyyah
Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Sahrawijja ad-Dimukratijja

Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna
Flaga Sahary Zachodniej
Godło Sahary Zachodniej
Flaga Sahary Zachodniej Godło Sahary Zachodniej
Dewiza: (arab.) حرية ديمقراطية وحدة
(Wolność, Demokracja, Jedność)
Hymn: Yā Banīy As-Saharā
Położenie Sahary Zachodniej
Język urzędowy arabski
Stolica Al-Ujun (pod kontrolą marokańską)
Al-Bir al-Hilw (tymczasowa stolica)
Ustrój polityczny republika prezydencka
Głowa państwa prezydent Muhammad Abdul Aziz
Szef rządu premier Abdul Kadir Talib Umar
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

266 000 km²
~0%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

406 200
1,52 osób/km²
Jednostka monetarna dirham marokański (MAD)
Niepodległość od Hiszpanii¹
27 lutego 1976
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 EH
Domena internetowa .eh (zarezerwowany)
Kod samochodowy WSA (zarezerwowany)
Kod telefoniczny +212²
Mapa Sahary Zachodniej
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Sahara Zachodnia w Wikipodróżach
Wikicytaty Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna w Wikicytatach

Sahara Zachodnia, Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna (arab. الصحراء الغربية, trl. Aş-Şaḩrā’ al-Gharbiyyah, trb. As-Sahra al-Gharbijja) – dawna kolonia hiszpańska (jako Sahara Hiszpańska, wcześniej jako Hiszpańska Afryka Zachodnia) w północnej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, także państwo proklamowane w 1976 r. przez Front Polisario, częściowo uznane przez 50 państw[1][2]; obecnie częściowo okupowana przez Maroko, które nazywa ją Prowincją Południową. Sahara Zachodnia graniczy z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do dzisiaj nie zostały rozstrzygnięte spory o przynależności lub samodzielności tego terytorium. Obecnie jest to terytorium sporne – jak i podzielone – pomiędzy Marokiem a Saharyjską Arabską Republiką Demokratyczną.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Sahary Zachodniej.
Hamada w Saharze Zachodniej

Sahara Zachodnia leży w północno-zachodniej części Afryki zwanej Maghrebem. Graniczy na północy z Marokiem, Algierią i Mauretanią na wschodzie i południu. Zachodnia część graniczy z Oceanem Atlantyckim. Prawie całe terytorium zajmuje pustynia kamienista (hamada), jedynie na południu pojawiają się piaszczyste wydmy. Teren jest w przeważającej mierze płaski, z wysokimi klifami u wybrzeży oceanu. Tereny znajdujące się pod kontrolą Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej (terytorium przez nią administrowane) graniczą od wschodu z Mauretanią (1 561 km granicy), od zachodu z zajmowaną przez Maroko częścią Sahary Zachodniej, zaś od północnego wschodu na krótkich odcinkach z Marokiem i Algierią.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Większa część terytorium Sahary Zachodniej pozostaje niewykorzystana gospodarczo. Sieć dróg jest słabo rozwinięta. Najważniejszymi gałęziami gospodarki są rybołówstwo, eksploatacja zasobów naturalnych (tutejsze złoża fosforanów zaliczają się do najbogatszych na świecie) oraz uprawa palmy daktylowej w oazach. Zachodnie wybrzeże dysponuje też dużymi możliwościami pozyskania energii wiatru. Zachodnia część kraju otrzymuje obecnie duże dopłaty na rozbudowę infrastruktury z budżetu Maroka w ramach programu zasiedlania tego terytorium przez Marokańczyków. Wschodnia część Sahary Zachodniej oraz obozy uchodźców w sąsiedniej Algierii (największy w mieście Tinduf) zależne są natomiast od pomocy międzynarodowej.

Sahara Zachodnia przyjmuje także w ostatnich latach coraz więcej turystów. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się plaże w okolicach Ad-Dachli, dokąd latają już hiszpańskie samoloty rejsowe z Wysp Kanaryjskich. Infrastruktura turystyczna pozostaje jednak słabo rozwinięta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sahara Hiszpańska

W 1885 roku w wyniku postanowień konferencji berlińskiej tereny Sahary Zachodniej stały się hiszpańskim protektoratem (od 1958 formalnie pod nazwą Sahara Hiszpańska), w zamian za uznanie przez Hiszpanię francuskiego protektoratu nad Marokiem. Panowanie hiszpańskie na tych terenach trwało do połowy lat 70. XX wieku. W 1974 front Polisario podjął walkę z Hiszpanami o niepodległość Sahary Zachodniej. W 1975 roku, w ramach akcji zwanej zielonym marszem, gdy 300 tys. Marokańczyków wkroczyło na tereny hiszpańskie. Do 1976 obszar Sahary Zachodniej znajdował się pod wspólną administracją hiszpańsko-marokańsko-mauretańską. W 1976 roku Hiszpania ostatecznie wycofała się z tej części świata, a powstały w 1973 roku Front Polisario proklamował powstanie nowego państwa – Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej (SARD). Również Mauretania, która zajęła południową część terytorium, wycofała się w 1979 w wyniku działania ruchu oporu Polisario, dążącego do niepodległości Sahary Zachodniej[3].

Obecnie Maroko kontroluje większą część Sahary Zachodniej i pragnie utrzymać tę kontrolę z powodu bogatych złóż fosforytów, a także dużej ilości funduszy zainwestowanych w modernizację tego terytorium. W rękach Frontu Polisario pozostaje natomiast wschodnia część kraju. Ruch ten aktualnie zawiesił działania zbrojne w wyniku zapowiedzi referendum niepodległościowego. Mimo to wciąż jednak utrzymuje się status quo z zachodnią częścią terytorium kraju w rękach marokańskich i wschodnią w rękach Polisario.

Podział Sahary Zachodniej:
kolor żółty - obszar pod kontrolą SARD,
pozostałe kolory - strefy pod kontrolą Maroka.

Uznanie międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna została uznana łącznie przez 84 państwa świata, z czego następnie 34 wycofały lub "zawiesiły" swoje uznanie. Saharę Zachodnią uznają m.in. Algieria, Iran, Korea Północna, Libia, Mauretania, Meksyk, RPA, Tanzania. Ostatnim z państw, które uznało Saharę Zachodnia jest Sudan Południowy (wzajemne uznanie nastąpiło 9 lipca 2011 r., w dniu proklamowania niepodległości Sudanu Południowego).

Ustrój[edytuj | edytuj kod]

Mohamed Abdul Aziz – prezydent Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej

Najwyższy urząd w państwie stanowi Prezydent. Obecnie jest nim Mohamed Abdul Aziz. Terytorium kontrolowanym przez SARD administruje rząd z premierem na czele. Władzę legislacyjną sprawuje Saharyjska Rada Narodowa. Władze państwowe obecnie urzędują na uchodźstwie w Tinduf w Algierii. W 1999 została ogłoszona Konstytucja Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Rdzenną ludność Sahary Zachodniej określa się mianem Sahrawi. Obecnie prowadzona jest intensywna marokańska kolonizacja, mająca na celu zmianę proporcji etnicznych przed rozpisaniem referendum w sprawie przynależności tych terenów.

Wzrost populacji w latach 1961 - 2003 (liczba ludności w tysiącach)
Commons in image icon.svg

Religia[edytuj | edytuj kod]

Źródło: Joshua Project, 2010[4]

Przypisy

  1. Przeglądowy Atlas Świata. Afryka./pod. red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha Kraków, Wyd.FOGRA, 1998. s. 320
  2. http://www.arso.org/03-2.htm Państwa uznające Saharyjską Arabską Republikę Demokratyczną (niektóre odwołały uznanie)
  3. Przeglądowy Atlas Świata. Afryka./pod. red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha Kraków, Wyd.FOGRA, 1998. s. 320
  4. Western Sahara – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-10-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Popularna Encyklopedia Powszechna Kontynenty i państwa: Afryka Grupa wydawnicza Bertelsmann Warszawa 2000 ISBN 83-7227-729-X
  2. Sahara Zachodnia w publikacjach CIA