Oslabia (1902)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oslabia (Ослябя)
Oslabia (Ослябя)
Historia
Stocznia Nowoje Admiraltiejstwo, Petersburg Rosja
Położenie stępki 9 listopada 1895 jul.
Wodowanie 27 października 1898 jul.
 WMF Rosji
Wejście do służby 15 czerwca 1903 jul.
Los okrętu zatopiony 27 maja 1905
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność projektowa: 12 674 t
pełna: 14 790 t
Długość 132,4 m
Szerokość 21,8 m
Zanurzenie 7,93 m (projektowa)
Napęd
3 maszyny parowe VTE o mocy 14.500 KM, 3 śruby
Prędkość 18 węzłów
Zasięg 5000 mil morskich / 12 w
Uzbrojenie
4 działa 254 mm (2xII)
11 dział 152 mm (11xI)
20 dział 75 mm
20 dział 47 mm
5 wt 381 mm, 50 min
Opancerzenie
burty do 229 mm
pokład do 76 mm
wieże dział 229 mm
Załoga 778-845

Oslabia (ros. Ослябя) – rosyjski pancernik generacji przeddrednotów z początku XX wieku, należący do typu Pierieswiet. Brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904-1905, w czasie której został zatopiony w bitwie pod Cuszimą. Nosił jako kolejny okręt imię półlegendarnego XIV-wiecznego mnicha-wojownika Rodiona Oslabii, świętego prawosławnego, towarzysza innego mnicha-wojownika Pierieswieta, uczestnika bitwy na Kulikowym Polu.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: pancerniki typu Pierieswiet.

"Oslabia" był jednym z trzech pancerników typu Pierieswiet, które miały być w założeniu okrętami słabiej opancerzonymi i uzbrojonymi, lecz za to szybszymi od zwykłych pancerników. Na skutek długiego projektowania i budowy, ich szybkość nie przewyższała jednak już nowo budowanych pancerników, od których pozostawały słabsze, zwłaszcza pod względem opancerzenia[1]. "Oslabię" zamówiono wraz z głównym okrętem typu "Pierieswiet" w ramach programu rozbudowy floty z 1895 r. i stępki pod budowę obu położono oficjalnie 9 listopada 1895 (22 listopada nowego stylu). Budowę faktycznie rozpoczęto 14 października 1895, a nazwę nadano mu i wciągnięto na listę floty 3 października 1895[2]. "Oslabia" jako jedyny okręt typu budowany był w stoczni państwowej – Nowoje Admiraltiejstwo w Petersburgu. Kadłub wodowano 27 października 1898 (9 listopada). Na skutek dużych opóźnień budowy, a zwłaszcza wyposażania, spowodowanych problemami z licznymi poddostawcami i złą organizacją prac, "Oslabię" ukończono jako ostatni okręt typu, po "Pierieswiecie", a nawet rozpoczętej później "Pobiedzie"; był on przy tym najdroższy (11,34 mln rubli)[1]. W 1900 okręt przeszedł do bazy w Kronsztadzie w celu wyposażenia, lecz próby morskie rozpoczęto dopiero we wrześniu 1902. 11-12 października 1902 przeprowadzono próby artylerii, po czym okręt wszedł do służby, aczkolwiek część prac i próby wyrzutni torped przeciągnęły się do lata 1903 i "Oslabia" odebrany został oficjalnie 15 czerwca 1903[2].

Maszyny dla "Oslabii" wykonywały Zakłady Bałtyckie (Bałtijskij Zawod), podobnie jak dla pozostałych pancerników. Jakość prac na "Oslabii" była najgorsza ze wszystkich trzech pancerników, co przejawiało się w największym konstrukcyjnym przeciążeniu, sięgającym aż 1734 t – 13,6% wyporności. Przez to, burtowy pas pancerny znajdował się w większej części pod wodą, co zmniejszało skuteczność i tak mało rozległego opancerzenia[1]. Na próbach "Oslabia" osiągnął maksymalną prędkość średnią 18,33 węzłów i moc 15 058 KM. Zewnętrznie okręt różnił się od "Pierieswieta" przede wszystkim brakiem bojowego marsu na drugim maszcie. Nie miał też rufowego pancernego stanowiska dowodzenia[1].

Konstrukcja i opis – w artykule pancerniki typu Pierieswiet

Służba[edytuj | edytuj kod]

W nawiasach daty w kalendarzu juliańskim.

Po oficjalnym wejściu do służby, "Oslabia" 7 sierpnia (25 lipca) 1903 r. wypłynął z Kronsztadu na Daleki Wschód, wraz z krążownikiem "Bajan", z przeznaczeniem dla Eskadry Pacyfiku bazującej w Port Artur, gdzie znajdowały się już "Pierieswiet" i "Pobieda". Po drodze jednak, na skutek uszkodzenia dna na skałach 22 (9) sierpnia w Cieśninie Gibraltarskiej, musiał być w październiku i listopadzie dokowany w Spezii[1]. Po remoncie, zamiast szybkiego skierowania na Daleki Wschód, pancernik został włączony do powolnego zespołu kontradmirała A. Wireniusa zmierzającego do Port Artur, obejmującego starsze lub mniej wartościowe okręty[3]. W tym celu "Oslabia" najpierw udał się do Bizerty, aby konwojować lub w razie potrzeby holować stamtąd małe torpedowce Nr 212 i Nr 213. Na początku stycznia 1904 zespół natknął się w Kanale Sueskim na dwa nowo zakupione przez Japonię i jeszcze niegotowe do działań krążowniki pancerne "Kasuga" i "Nisshin". Główny Sztab Marynarki, kierowany przez Zinowija Rożestwienskiego, nie wydał jednak Wireniusowi żadnych rozkazów śledzenia japońskich okrętów, mimo zaostrzającej się sytuacji z Japonią, a nadto zabraniał mu pozostawiać opóźniające marsz torpedowce[2]. 7 stycznia carski namiestnik w Port Arturze Aleksjejew zażądał szybkiego przysłania samego "Oslabii", lecz telegram nie zastał już zespołu w Suezie. O wybuchu wojny japońsko-rosyjskiej zespół dowiedział się dopiero 13 lutego w Dżibuti, po czym otrzymał rozkaz powrotu na Bałtyk, gdzie dotarł w kwietniu 1904, mimo protestów nowego dowodzącego Eskadrą Pacyfiku admirała Makarowa. Rosja tym samym zmarnowała szansę prowadzenia wojny krążowniczej przeciw żegludze japońskiej, która odciągnęłaby znaczne siły japońskie spod Port Artura, tym bardziej, że pancerniki typu Pierieswiet były projektowane właśnie z myślą o prowadzeniu działań rajderskich[2].

Pancernik następnie wszedł w skład II Eskadry Oceanu Spokojnego wiceadm. Rożestwienskiego, mającej udać się na odsiecz I Eskadrze w Port Artur. "Oslabia" został flagowym okrętem kontradmirała D. Felkerzama dowodzącego 2. Dywizjonem pancerników, w skład którego wchodziły starsze i słabsze pancerniki. W październiku 1904 II Eskadra wypłynęła z Libawy. "Oslabia" wraz z głównymi siłami popłynął wokół Afryki (zespół kadm. Felkerzama popłynął przez Morze Śródziemne). 23 maja 1905 r., przed osiągnięciem Cieśniny Koreańskiej, na pokładzie "Oslabii" zmarł kadm. Felkerzam, a dowodzenie 2. Dywizjonem objął dowódca okrętu komandor Władimir Ber[1].

27 (14) maja 1905 r. doszło do bitwy pod Cuszimą. Wykonując rozkazy głównodowodzącego wiceadm. Rożestwienskiego, niedługo przed godz. 13.49 "Oslabia", będący czołowym okrętem w lewej kolumnie, musiał zastopować w celu przepuszczenia przed siebie prawej kolumny pancerników i unieruchomiony okręt został wówczas trafiony kilkoma ciężkimi pociskami, stając się jednym z dwóch pierwszych celów japońskich (obok flagowego "Kniazia Suworowa")[1]. Według jednak niektórych autorów, zastopowanie okrętu, o ile w ogóle miało miejsce, nie wiązało się z jego ostrzeliwaniem, które rozpoczęło się kilka minut późnej (o 13.54 według danych japońskich)[4]. "Oslabia" później ruszył ponownie do przodu i sam otworzył ogień, lecz na skutek dalszego skoncentrowanego ostrzału, zatopieniu uległo kilka przedziałów dziobowych. Z akcji została wyłączona dziobowa wieża artylerii głównej i część dział 152 mm. Około 14.20 pancernik wyszedł z szyku na prawo, z przechyłem na lewą burtę i przegłębieniem na dziób oraz z pożarem, po czym w miarę zalewania dalszych pomieszczeń, także przez kazamaty lewej burty, ok. 14.40 przewrócił się na lewą burtę i zatonął, jako pierwszy okręt w tej bitwie[1]. Zginęły 504 osoby, w tym 23 oficerów, wraz z rannym dowódcą W. Berem. Uratowano 376 ludzi (z tego dalszych 27 zginęło w toku bitwy na niszczycielu "Brawyj" i krążowniku "Dmitrij Donskoj"), a według innych danych, 405[5].

"Oslabia" w Bizercie, grudzień 1903

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Główne źródło[1]

Uzbrojenie:[1] (szczegółowe dane w artykule pancerniki typu Pierieswiet)

  • 4 działa kaliber 254 mm Zakładów Obuchowskich wz.1891 w wieżach na dziobie i rufie (2xII)
  • 11 dział 152 mm Canet wz.1891 w kazamatach
  • 20 dział 75 mm Canet wz.1891, L/50 w stanowiskach burtowych
  • 20 dział 47 mm wz.1896 Hotchkiss (4 na dziobie i 2 na rufie w nieopancerzonych kazamatach na pokładzie bateryjnym, 8 na pokładzie na śródokręciu, po 2 na skrzydłach dziobowego i rufowego mostka, 4 na marsie masztu dziobowego).
  • 6 dział 37 mm wz.1896 Hotchkiss (można było je ustawić na kutrach i szalupach)
  • 2 działa 63,5 mm Baranowskiego wz.1882 dla oddziałów desantowych
  • 5 wyrzutni torpedowych 381 mm (1 stała nadwodna dziobowa, 2 ruchome nadwodne burtowe, 2 stałe podwodne burtowe)
  • 2 parowe kutry torpedowe (długość 17,1 i 15,2 m) z wyrzutnią torped
  • 2 kutry parowe (10,4-metrowe) z miotaczami min i minami wytykowymi
  • 50 min morskich

Opancerzenie: (stal Harveya)[1]

  • burty
    • pas pancerny na linii wodnej: 178-229 mm (wymiary: 95x2,4 m)
    • dolna część pasa pancernego: 102-127 mm
    • górny pas pancerny: 102 mm (wymiary: 57,3x2,2 m)
    • kazamaty: 127 mm
  • pokład pancerny: 51-76 mm
  • wieże dział artylerii głównej: 229 mm, od góry 38 mm
  • barbety: 203 mm
  • tarcze dział 152 mm: 63 mm
  • stanowisko dowodzenia: 152 mm
  • masa: 2900 t.

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 W. Krestjaninow i in. Bronienoscy... (1998)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 (ros.) R.M. Mielnikow, Bronienoscy...
  3. Krążowniki "Aurora" i "Dmitrij Donskoj", statki "Olieg" i "Saratow" (przewidziane na krążowniki pomocnicze) oraz torpedowce i niszczyciele.
  4. (ros.) W. Czistjakow, Do pierwogo załpa w: Nawal nr 1, 1991, s.17 i nast.
  5. W. Krestjaninow i in, Eskadriennyje... (2007)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • (ros.) W.J. Krestjaninow, S.W. Mołodcow (В.Я.Крестьянинов, С. В. Молодцов), Bronienoscy tipa "Pierieswiet" (Броненосцы типа "Пересвет"), Morskaja Kollekcja 1/1998
  • (ros.) W.J. Krestjaninow, S.W. Mołodcow (В.Я.Крестьянинов, С. В. Молодцов), Eskadriennyje bronienoscy tipa "Pierieswiet", Gangut, Sankt Petersburg, 2007, seria Midel-szpangout Nr 12bis, ISBN 5-85875-053-2
  • (ros.) Rafaił M. Mielnikow, Bronienoscy tipa "Pierieswiet", Wojennaja Kniga, 2006, ISBN 5-902863-11-2