Dominik Merlini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Płyta nagrobna Dominika Merliniego w katakumbach warszawskich Powązek
Prace Merliniego
Kościół św. Boromeusza w Warszawie
Kościół św. Boromeusza w Warszawie

Domenico Merlini (ur. 22 lutego 1730 w Castello w Valsolda nad jeziorem Lugano, zm. 20 lutego 1797 w Warszawie) – włoski architekt działający w Polsce.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W wieku dwudziestu lat opuścił Włochy i przyjechał do Warszawy. W mieście tym mieszkała wpływowa rodzina Fontanów, z którą Merlini był spokrewniony.

W chwili przybycia Merliniego do Rzeczypospolitej, gdy królem był August III Sas, architektem królewskim był Jakub Fontana. To właśnie od niego uczył się Dominik, by przejąć następnie po nim owe stanowisko. Już w wieku trzydziestu lat został architektem królewskim i pozostawał nim aż do swej śmierci. Stanowisko piastował najpierw za rządów Augusta III Sasa, potem Stanisława Augusta Poniatowskiego. Dodatkowo po śmierci swego krewniaka Jakuba Fontany, w 1773 roku objął urząd naczelnego architekta Rzeczypospolitej.

Do jego głównych zadań należała konserwacja, remonty i opiekowanie się istniejącymi już gmachami. Dlatego też większość budowli, o których mówimy dziś, że były jego projektu, została po prostu przez niego przebudowywanych. Przebudowy te były jednak tak radykalne, że z poprzednich brył zwykle nie pozostawało wiele.

Do najsłynniejszych dzieł Dominika Merliniego zalicza się Pałac na Wodzie w warszawskim kompleksie pałacowo-ogrodowym w Łazienkach Królewskich. Właściwie cały ten kompleks powstawał według projektu Merliniego, na miejscu wcześniejszej, małej rezydencji królewskiej.

Na początku swej pracy projektował on w stylu późnego baroku, który jeszcze podówczas utrzymywał się w Europie. To, że przeszedł na klasycyzm, było w dużej mierze zasługą króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Do jego "wynalazków" należał portyk kolumnowy, poprzedzający wejście główne, które jest wgłębione w stosunku do ściany frontowej budynku.

Innymi detalami, chętnie stosowanymi przez Merliniego były kamienne balustrady, którymi wieńczył fasady (widoczne w Pałacu na Wodzie). Poza tym stosował ozdobne wsporniki, czyli elementy znajdujące się między kolumną, a podpieraną przez nią częścią dachu (gzymsem). Wszystko to były pozostałości po jego nawykach z czasu baroku, które przecież nie występowały często w klasycyzmie europejskim.

Merlini nie tworzył wyłącznie dla króla. Zaprojektował wiele dworów, pałaców i kamienic magnackich. W roku 1787 przeprowadza częściową restaurację Zamku Wawelskiego. Jak obliczyli historycy, Dominik pozostawił po sobie ok. 50 dzieł. Największe z nich to Łazienki, poza tym przebudowa wnętrz Zamku Królewskiego, kilka ratuszy w całej Polsce, m.in. w Piotrkowie Trybunalskim, obiekty użyteczności publicznej, teatry i kaplice.

Został desygnowany przez konfederację targowicką do zasiadania w Komisji Skarbowej Koronnej[1].

Dominik Merlini zmarł w 1797 w Warszawie i został pochowany w katakumbach Cmentarza Powązkowskiego. Większość jego dzieł została albo przebudowana w XIX wieku, albo zniszczona w czasie II wojny światowej, i odbudowana po 1945.

Niektóre projekty[edytuj | edytuj kod]

Obiekty w warszawskich Łazienkach[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Złota księga szlachty polskiej, r. XII, Poznań 1890, s. 157

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]