Podróżniczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podróżniczek
Luscinia svecica[1]
(Linnaeus, 1758)
Podróżniczek
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Rodzina muchołówkowate
Rodzaj Luscinia
Gatunek podróżniczek
Synonimy
  • Motacilla svecica Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • L. s. svecica (Linnaeus, 1758)
  • L. s. namnetum Mayaud, 1934
  • L. s. cyanecula (Meisner, 1804)
  • L. s. volgae (O. Kleinschmidt, 1907)
  • L. s. magna (Zarudny & Loudon, 1904)
  • L. s. pallidogularis (Zarudny, 1897)
  • L. s. abbotti (Richmond, 1896)
  • L. s. saturatior (Sushkin, 1925)
  • L. s. kobdensis (Tugarinov, 1929)
  • L. s. przevalskii (Tugarinov, 1929)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg poszczególnych podgatunków.
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło podróżniczek w Wikisłowniku

Podróżniczek (Luscinia svecica) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dziesięć podgatunków L. svecica[4][2]:

  • Luscinia svecica svecica – północna Europa, północna Azja, północna Alaska i północno-zachodnia Kanada.
  • Luscinia svecica namnetum – południowo-zachodnia i środkowa Francja.
  • Luscinia svecica cyaneculaHolandia, wschodnia Francja i środkowa Hiszpania do Białorusi i północno-zachodnia Ukraina.
  • Luscinia svecica volgae – północno-wschodnia Ukraina, środkowa i wschodnia europejskia część Rosji.
  • Luscinia svecica magna – wschodnia Turcja, Kaukaz i północny Iran.
  • Luscinia svecica pallidogularisKazachstan i Turkmenistan.
  • Luscinia svecica abbotti – północny Afganistan, północny Pakistan i północno-zachodnie Himalaje.
  • Luscinia svecica saturatior – góry środkowej Azji.
  • Luscinia svecica kobdensis – zachodnia Mongolia i zachodnie Chiny.
  • Luscinia svecica przevalskii – środkowe Chiny.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w północnej i środkowej Eurazji, zimuje w północnej Afryce i w pasie od Iranu po Półwysep Indochiński. Podgatunek L. s. namentum zamieszkuje zachodnie wybrzeże Francji od Bretanii po Akwitanię. Zimuje w Portugalii. Przeloty w III – IV i IX.

W Polsce bardzo nieliczny ptak lęgowy[5]. Na niżu gnieździ się L. s. cyanecula, lecz podczas przelotów pojawia się również podgatunek północny, występujący na Półwyspie SkandynawskimL. s. svecica, który w Polsce gniazduje skrajnie nielicznie jedynie w Karpatach i Karkonoszach.

Migracje[edytuj | edytuj kod]

Migruje na dość duże odległości – do Afryki (podgatunek L. s. cyanecula) lub południowej Azji[6] (pozostałe podgatunki), choć część osobników wędruje jedynie na Półwysep Iberyjski. Do Polski przylatuje na początku kwietnia, odlatuje zaś na przełomie sierpnia i września[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Nieco mniejszy od innych słowików występujących w Polsce – to ptak wielkości wróbla domowego. Wyraźny dymorfizm płciowy w upierzeniu – samiec w okresie godowym ma jaskrawoniebieską plamę na podgardlu i piersi obwiedzioną czarną i rdzawą obwódką. L. s. svecica ma na niebieskim polu rdzawą plamkę, a L. s. cyanecula białą. Spód ciała biały, kremowa brew, wierzch ciała brunatny, przy ogonie rdzawe plamy. W okresie spoczynkowym podgardla obu podgatunków bieleją. Samice mają natomiast brązowy wierzch ciała, biały spód z czarną przepaską na piersi, kremowym podgardlem i wąsem. Młodociane w odróżnieniu od samic mają podłużne, jasne kreski na całym ciele.

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 
ok. 14–15 cm
Rozpiętość skrzydeł 
ok. 23 cm
Długość ogona 
ok. 5–5,5 cm
Masa ciała 
ok. 15–20 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Śpiew podróżniczka jest melodyjny, jednak zupełnie inny niż ten wydawany przez inne słowiki. Składa się z wielokrotnie powtarzanego cii, cii, cii..., po którym następuje coś w rodzaju rechotu.

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Preferuje miejsca wilgotne, nadbrzeżne zarośla, zakrzewione, podmokłe łąki, skraje lasów i parki. Najczęściej widywany jest w gąszczu trzcinowisk. Główne obszary występowania w takich miejscach w Polsce to doliny Biebrzy oraz Narwi. Poza tym podgatunek L. s. svecica może gniazdować nawet w górach, w zaroślach sosny górskiej.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Wyprowadza 1 - 2 lęgi w roku, najczęściej na początku maja.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Zbudowane na ziemi z butwiejących liści, suchych gałązek i traw oraz mchu, wysłane trawą, ukryte w roślinności zielnej.

Jaja i pisklęta[edytuj | edytuj kod]

Jeden do dwóch lęgów w roku (początek maja – koniec czerwca). Składa 5 do 7 jaj (zazwyczaj 6). Jaja wysiadywane są przez okres 13 do 14 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 13 do 14 dniach. Karmione są owadami i innymi małymi zwierzętami.

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Owady, jesienią uzupełnione przez jagody.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Przypisy

  1. Luscinia svecica w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Bluethroat (Luscinia svecica) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-11-24].
  3. Luscinia svecica. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Frank Gill, David Donsker: Family Muscicapidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-11-25].
  5. M. Radziszewski, M. Matysiak: Ilustrowana Encyklopedia Ptaków Polski, ISBN 978 - 83 - 7705 - 006 - 4
  6. 6,0 6,1 A. G. Kruszewicz: Ptaki Polski, ISBN 83 - 7073 - 455 - 3
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 215. ISBN 978-83-7073-474-9.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]