Podwołoczyska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podwołoczyska
Herb
Herb Podwołoczysk
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Burmistrz Борис Васильевич Диденко
Powierzchnia 9,06 km²
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

7977 (w 2006 roku)
880 os./km²
Nr kierunkowy +380 3543
Kod pocztowy od 47800 do 47805
Plan Podwołoczysk
Plan Podwołoczysk
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Podwołoczyska
Podwołoczyska
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Podwołoczyska
Podwołoczyska
Ziemia 49°31′N 26°07′E/49,516667 26,116667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina

Podwołoczyska (ukr. Підволочиськ) – osiedle typu miejskiego w obwodzie tarnopolskim Ukrainy, nad Zbruczem, siedziba władz rejonu podwołoczyskiego.

Od wschodu graniczą poprzez rzekę Zbrucz z Wołoczyskami, od południa z Zadnieszówką, od zachodu z Supranówką, a od północy z Wielkim Stawem i ze Staromiejszczyzną, której jeszcze do roku 1857 Podwołoczyska były przysiółkiem.

Historia miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Herb Podwołoczysk w okresie II Rzeczypospolitej

Oficjalnie Podwołoczyska jako miasteczko istnieją od 1881 roku, wcześniej stanowiły przysiółek obszaru dworskiego o nazwie Staromiejszczyzna.

W 1870 rozpoczęto budowę linii kolejowej, a przy tym na gruntach hrabiego Baworowskiego powstało osiedle. Pierwszy pociąg zawitał 1 listopada 1871. W tym czasie stan katolików powiększył się o personel kolejowy i ludność napływową, szczególnie Mazurów. Zdecydowało to o budowie kościoła rzymskokatolickiego. 25 lipca 1880 na gruncie podarowanym przez hr. Wacława Baworowskiego wbudowano kamień węgielny pod kościół, który ukończono w maju 1883.

Dworzec kolejowy

W połowie XIX wieku nastąpił szybki rozwój miejscowości na skutek budowy kolei galicyjskiej im. Karola Ludwika LwówTarnopolWołoczyska. Odcinek łączący Tarnopol z Wołoczyskami oddano 5.11.1871. Wybudowano dużą stację przeładunkową. Zajmowano się głównie handlem rosyjskim zbożem. Przy kolei miał siedzibę austro-węgierski C.K. Główny Urząd Cłowy II klasy.

Po wybudowaniu kolei, na wniosek mieszkańców, sejm wydał ustawę, a cesarz austriacki Franciszek Józef II wydał sankcję powołującą miasteczko Podwołoczyska (1881). Gmina została utworzona z osady Podwołoczyska, stanowiącej południowy obszar dworski Staromiejszczyzny oraz z osady Zagrobla Zadnieszowska, wyłączonej z gminy Zadnieszówka.

Położenie na mapie województwa tarnopolskiego w roku 1939

Przemysł w miasteczku w latach 1881-1885 stanowiły dwa młyny zbożowe, dwie cegielnie i dwie fabryki albuminy. Poza tym było już rozbudowane rzemiosło i handel na co się składali: 1 aptekarz, 2 szewców, 2 krawców, 4 chirurgów, 5 piekarzy, 2 akuszerki, 1 murarz, 1 kupiec z mieszanymi towarami, 43 kupców zbożowych, 7 handlarzy drzewem, 4 kupców mąki i krup, 1 dzierżawca propin., 2 kupców bławatnych, 1 sklep korzenny, 3 handlarzy suknem, 9 kupców i szynkarzy wina, 6 spekulantów, 3 wekslarzy, 10 faktorów, 25 spedytorów i komisjonerów, 8 oberżystów, 1 kawiarz, 17 szynkarzy.

Od roku 1896 do 1898 miały w Podwołoczyskach miejsce cztery wielkie pożary. W 1895 roku utworzono Powiatowy Sąd i Urząd Podatkowy.

Dalszy rozwój miasteczka spowodował, że w latach 1907-1909 wybudowano duży, nowy kościół w stylu neogotyckim. Stary kościół został oddany parafii greckokatolickiej.

Do roku 1914 linia kolejowa oraz przejście graniczne Galicji i Rosji. Po 1918 roku jako granica Polski i ZSRR w powiecie skałackim, województwo tarnopolskie w II Rzeczypospolitej. W 1921 liczba mieszkańców miasta wynosiła ok. 3700 osób. Od dnia 1.08.1934 roku na skutek reformy administracyjnej Podwołoczyska stały się gminą.

Od września 1939 Podwołoczyska przeszły pod okupację sowiecką, a od lipca 1941 roku niemiecką. W czasie tej okupacji Niemcy utworzyli obóz pracy dla Żydów. W 1942 roku część więźniów tego obozu została wywieziona do Zbaraża i Kamionki, a ostateczna zagłada pozostałych Żydów została dokonana podczas likwidacji obozu 29 czerwca 1943 roku. Po przymusowym wysiedleniu mieszkających tu Polaków (1944-46), miejscowość stała się miastem USRR.

Podczas okupacji pozbawione praw miejskich i włączone do wiejskiej gminy Podwołoczyska[1].

W 1965 roku na polecenie władz sowieckich został wysadzony w powietrze unikatowy architektonicznie kościół rzymskokatolicki w stylu neogotyckim projektu polskiego architekta Teodora Talowskiego. Na jego miejscu zbudowano „Dom Kultury”. Wyposażenie kościoła zaginęło. Do dnia dzisiejszego przetrwał dawny kościół rzymskokatolicki z 1883, przekazany w 1909 roku grekokatolikom. Parafia Podwołoczyska obejmowała swoim zasięgiem także pobliską wieś Zadnieszówka (obecnie osiedle Podwołoczysk) w której w 1930 roku ze składek parafian powstał kościół rzymskokatolicki, a obok niego pomnik Józefa Piłsudskiego. Pomnik został zniszczony przez sowietów po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939, natomiast kościół został całkowicie zniszczony przez komunistów w latach 70. XX wieku.

Od 1991 roku Podwołoczyska stanowią miasto rejonowe obwodu tarnopolskiego.

We współczesnym herbie miasta znajduje się rysunek Światowida ze Zbrucza. Przedstawiony posąg Światowida (Świętowita) znaleziono w Zbruczu obok oddalonej o ok. 50 km wsi Liczkowce.

Ludzie związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przewodnik ilustrowany po c.k. austriackich kolejach państwowych.
  • Słownik geograficzny Tom VIII. Zeszyt 91.
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, red. Filip Sulimierski 1878-1900.
  • Paulus Adlesgruber, L. Cohen, B. Kuzmany, Getrennt und Doch Verbunden. Grenzstädte Zwischen Österreich und Russland 1772-1918, Böhlau-Verlag, Wiedeń 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]