Pokój w Buczaczu 1672

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rzeczpospolita po Traktacie w Buczaczu

Pokój buczacki – nieratyfikowany przez polski Sejm traktat pokojowy, podpisany 16 lub 18 października 1672 w Buczaczu pomiędzy Imperium Osmańskim i Rzecząpospolitą, który zakładał oddanie we władanie Turcji wschodnich ziem Polski. Traktat podpisano w trakcie wojny polsko-tureckiej toczonej w latach 1672-1676.

Turcy wykorzystując wewnętrzne problemy Polski zaatakowali w sile 80 tysięcy[1] żołnierzy i po zdobyciu twierdzy w Kamieńcu Podolskim w dniu 27 sierpnia zajęli Podole i Bracławszczyznę, a następnie 20 września oblegli Lwów. Ówczesny król Polski Michał Korybut Wiśniowiecki nie mogąc zwołać armii, która mogłaby się przeciwstawić Turkom, oraz przestraszywszy się ich potęgi, oddał województwa podolskie, bracławskie i południową część Kijowszczyzny i zgodził się płacić haracz w wysokości 22 000 talarów rocznie w zamian za pokój. Płacenie go miało ustanowić Polskę w równym rzędzie z lennikami tureckimi takimi jak Chanat Krymski czy Wołoszczyzna.

Traktat ten był nazywany często „haniebnym pokojem w Buczaczu”. Rzeczpospolita stała się teoretycznie na krótko państwem zależnym od imperium osmańskiego[2]. Jednakże szlachta, przerażona jego zawarciem, uchwaliła na sejmie specjalne podatki na wojnę oraz odrzuciła jego ratyfikację, co było jednoznaczne z odrzuceniem jakiejkolwiek formy podporządkowania się Turcji. Rok później, w 1673 armia polska pod wodzą hetmana Jana Sobieskiego pokonała Turków pod Chocimiem, co ostatecznie podważyło jakiekolwiek ustalenia traktatowe, oraz ponownie w 1676 roku w bitwie pod Żurawnem. Skutkiem było podpisanie pokoju w Żurawnie w 1676 r. i odzyskanie części ziem (bez Kamieńca Podolskiego) i Podola oraz rezygnacja imperium ottomańskiego z próby zhołdowania Rzeczypospolitej. Wszystkie ziemie Polska odzyskała w 1699 roku na mocy postanowień pokoju w Karłowicach.

Zwycięstwo miało też inny skutek. Chwała wojenna jaką zdobył hetman Sobieski sprawiła, że został on wybrany królem Rzeczypospolitej Obojga Narodów 19 maja 1674.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Na podstawie książki Jerzego Topolskiego pt. „Historia Polski”.
  2. Rozkwit i upadek I Rzeczypospolitej, pod redakcją Richarda Butterwicka, Warszawa 2010, s. 28.