Poliglota

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy osoby posługującej się wieloma językami. Zobacz też: pojęcie poligloty w biblistyce.
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło poliglota w Wikisłowniku

Poliglota (gr. polýglōttos lub polýglōssos - wielojęzyczny[1]) – człowiek znający wiele języków, potrafiący kontaktować się lub pisać w wielu językach świata[2].

Praktyka[edytuj | edytuj kod]

Benny Lewis, który sam jest poliglotą, twierdzi, że każdy może nim zostać bez względu na wrodzone zdolności. Wystarczy do tego odpowiednia motywacja i ciężka praca[3]. Inny współczesny poliglota Alexander Arguelles poświęca wiele godzin dziennie na naukę języków[4].

Predyspozycje[edytuj | edytuj kod]

Wiek a nauka języków obcych[edytuj | edytuj kod]

Szczególne predyspozycje do wykształcenia znajomości wielu języków mają osoby, które zetknęły się z tymi językami w dzieciństwie (na przykład z racji wychowywania się w rodzinie wieloetnicznej lub dorastania w wielojęzycznej społeczności). Z wiekiem, zdolności językowe ulegają osłabieniu[5]. Co więcej, poznawanie wielu języków w młodym wieku rozwija również ogólne zdolności językowe; osoby, które w dzieciństwie uczyły się więcej niż jednego języka, łatwiej przyswajają kolejne języki obce w swoim dorosłym życiu[5].

Osoby dorosłe uczą się języków obcych w inny sposób, niż dzieci; mają słabszą pamięć, jednak w większym stopniu wykorzystują techniki kojarzenia i systematycznie zdobywaną wiedzę o regułach gramatycznych poznawanego języka[6].

Uwarunkowania kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Tablica informacyjna pociągu w południowych Indiach. Opisana w czterech językach: Kannada, Hindi, Tamil i angielskim

O predyspozycjach do poznawania wielu języków obcych decyduje również prowadzony tryb życia i charakter wykonywanej pracy. W związku z wykonywanym zawodem, wśród osób poznających języki obce w dorosłym wieku znajdują się m.in. językoznawcy, antropolodzy, a także hierarchowie wielonarodowych kościołów: Bartłomiej (patriarcha prawosławny) zna osiem języków, poliglotą był również papież Jan Paweł II.

Konieczność uczenia się języka obcego w dojrzałym wieku może również wynikać z obowiązujących norm społecznych. W niektórych kulturach plemiennych obowiązuje zwyczaj zawierania małżeństw z osobami należącymi do odrębnych plemion, często posługującymi się odrębnymi językami[6].

Uwarunkowania zdrowotne[edytuj | edytuj kod]

Sawantyzm[edytuj | edytuj kod]

Nadzwyczajna pamięć i fenomenalne zdolności językowe mogą wynikać z nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu mózgu, takich jak zespół sawanta[7]. Brytyjski sawant autystyczny Daniel Tammet zna biegle 11 języków, przy czym jednego z nich (islandzkiego) nauczył się w siedem dni, osiągając umiejętność swobodnej rozmowy.

Głuchota[edytuj | edytuj kod]

Osoby głuche i głuchonieme mają możliwości przyswajania języków obcych porównywalne do osób zdrowych[5][6], o ile ich upośledzenie słuchu i mowy nie jest skorelowane z innymi upośledzeniami mózgu.

Status społeczny[edytuj | edytuj kod]

Znajomość i stopień opanowania wielu różnych języków w kraju jednolitym etnicznie[8] jest dodatnio skorelowana z wysokością zarobków. Korelacja ta ma dwie przyczyny: po pierwsze, znajomość języków obcych idzie w parze z ogólnym wykształceniem (pośredni wpływ na wysokość zarobków), po drugie, dodatkowe umiejętności językowe bezpośrednio zwiększają wartość rynkową pracownika (wpływ bezpośredni). Według przeprowadzonych w Polsce Internetowych Badań Wynagrodzeń[9][10], pracownicy znający co najmniej jeden język obcy zarabiają średnio o 27% więcej niż pracownicy nieznający języków obcych. Osoby znające trzy języki obce zarabiają średnio dwukrotnie więcej niż nieznające żadnego. Wśród Polaków przebadanych w roku 2007, znajomość języka francuskiego była statystycznie bardziej opłacalna niż znajomość angielskiego lub niemieckiego.

Wybitni poligloci[edytuj | edytuj kod]

Stworzenie obiektywnej listy rekordów wielojęzyczności jest trudne z uwagi na brak dokumentacji stwierdzającej określony poziom znajomości języka. Przykładowo, John Bowring, wymieniany w podobnych zestawieniach jako jeden z najwybitniejszych poliglotów, sam o sobie twierdził, że zna ponad 100 języków, jednak według badań angielskiego historyka Alana Rustona, potrafił mówić w ośmiu językach, z których siedem znał również w piśmie[11]. Wśród wybitnych poliglotów o dobrze udokumentowanej faktycznej znajomości języków wymieniany był Giuseppe Gasparo Mezzofanti, znający biegle ponad 30 języków[12].

Wśród żyjących poliglotów o dobrze udokumentowanej liczbie języków można wymienić greckiego tłumacza przy Komisji Europejskiej, Ioannisa Ikonomou, znającego 32 języki[13].

Wybitni poligloci bywali również obiektem badań neurologów i neurolingwistów. Mózg Emila Krebsa, władającego 68 językami w mowie i piśmie, został po jego śmierci (w 1930) zakonserwowany przez niemieckiego neurologa Oskara Vogta. Badania przeprowadzone na mózgu Krebsa w 2004 przez Katrin Amunts wykazały, że jego ośrodek Broki, odpowiedzialny za generowanie mowy, różnił się budową od tego u grupy kontrolnej.[14]

Wśród polskich poliglotów-językoznawców znajdują się m.in. Ireneusz Kania, posługujący się czynnie kilkunastoma językami, oraz Andrzej Gawroński, który znał biegle ponad 40 języków[15].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Słownik wyrazów obcych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00521-1.
  2. Definicja - Słownik języka polskiego PWN
  3. Benny Lewis - Wykład TEDx o nauce języków
  4. A Polyglot's Daily Linguistic Workout
  5. 5,0 5,1 5,2 zdrowie.med.pl: Zdolności językowe zależą od doświadczeń w dzieciństwie. [dostęp 1 grudnia 2009].
  6. 6,0 6,1 6,2 Monika Florek: Niemi poligloci.
  7. Monika Sommerey: Możliwości ludzkiego umysłu.
  8. W krajach zróżnicowanych etnicznie korelacja ta jest słabsza: przykładowo, w USA znajomość języków innych, niż angielski, charakteryzuje głównie imigrantów, których dochody mogą być niższe, niż dochody osób władajacych jedynie językiem angielskim[potrzebne źródło]
  9. Internetowe Badania Płac 2003: Wynagrodzenia a znajomość języków obcych. [dostęp 2 grudnia 2009].
  10. Internetowe Badania Płac 2007: Wynagrodzenia w zależności od wykształcenia. [dostęp 2 grudnia 2009].
  11. Alan Ruston: Sir John Bowring.
  12. Francois Micheloud: Table of languages spoken by Mezzofanti. [dostęp 1 grudnia 2009].
  13. Kathy Tsilivakis: The man who knows 32 languages w: Athens News. [dostęp 21 marca 2013].
  14. Katrin Amunts. Outstanding language competence and cytoarchitecture in Broca's speech region. „Brain and language”. 89, s. 346–353, 2004. [dostęp 26 stycznia 2013]. 
  15. Janusz Fedirko. Fenomenalny multilingwista. „Alma Mater”. 2 (100), s. 77, luty 2008. Kraków: Uniwersytet Jagielloński. [dostęp 1 grudnia 2009].