Rak krtani
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Rak krtani | |||
| Carcinoma laryngis | |||
|
|||
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Rak krtani (łac. carcinoma laryngis) – najczęstszy nowotwór głowy i szyi oraz drugi po raku płuca nowotwór dróg oddechowych. Ten złośliwy nowotwór najczęściej atakuje mężczyzn po 60. roku życia, rzadziej po 40. roku życia. Narażone na raka krtani są osoby palące papierosy i pijące alkohol, szczególnie wódkę i stosujące złą dietę, ubogą w witaminy i minerały.
Rak krtani często występuje u osób narażonych na działanie chemikaliów i oparów. Powodem zachorowania na ten nowotwór może też być wirus brodawczaka ludzkiego. W niektórych przypadkach trudno jest ustalić przyczynę, tym bardziej, że rak krtani nie jest uwarunkowany genetycznie[2]. Większość raków krtani to raki płaskonabłonkowe.
Spis treści |
Histopatologia [edytuj]
- rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale) około 95% przypadków
- wysoko zróżnicowany
- średnio zróżnicowany
- nisko zróżnicowany
- rak brodawkowaty (carcinoma verrucosum)
- rak gruczołowy (adenocarcinoma)
Epidemiologia [edytuj]
- zachorowalność: mężczyźni:kobiety= 10:1
- wiek: najczęściej 40-60 lat
Etiopatogeneza [edytuj]
- ostatnio częstość występowania raka krtani u kobiet wzrasta
- ostatnio wiek zachorowania na raka krtani obniża się
- rzadki jest u ludzi do 20 roku życia (ok. 1,5% przypadków). Nieznane są uwarunkowania genetyczne powstania raka krtani, do rozwoju nowotworu predysponuje palenie tytoniu i spożywanie alkoholu.
Czynniki ryzyka
- silny związek z nałogiem palenia tytoniu i nadużywaniem alkoholu.
- stany przedrakowe krtani
- czynniki zawodowe
- azbest
- chrom i jego związki
- iperyt
- rafinacja niklu
- węglowodory aromatyczne
- GERD
- czynniki genetyczne
Stany przedrakowe krtani [edytuj]
- leukoplakia
- hiperkeratoza w przewlekłym stanie zapalnym
- brodawczaki krtani
- modzelowatość
Klasyfikacja TNM [edytuj]
Nadgłośnia
- T 1 – rak zajmuje jedną okolicę anatomiczną, dobra ruchomość fałdów głosowych
- T 2 – rak zajmuje więcej niż jedno umiejscowienie nadgłośni lub głośni lub obszar poza nagłośnią: podstawa języka, dołek zajęzykowy, przyśrodkowa ściana zachyłek gruszkowaty, dobra ruchomość fałdów głosowych
- T 3 – rak ograniczony do krtani oraz unieruchomienie fałdów głosowych lub naciekanie okolicy zapierściennej, przestrzeni przednagłośniowej lub okołogłośniowej lub chrząstki tarczowatej
- T 4a – rak nacieka otoczenie szerząc się poza chrząstkę tarczowatą lub przechodzi do tkanek sąsiednich (np. tchawica, mięśnie głębokie języka, mięśnie przedkrtaniowe, tarczyca, przełyk)
- T 4b – Naciekanie przestrzeni przedkręgowej, tętnicy szyjnej, przejście do śródpiersia
Głośnia
- T 1a – guz fałdu głosowego, ruchomość fałdów głosowych prawidłowa
- T 1b – guz obu fałdów głosowych, ruchomość fałdów głosowych prawidłowa
- T 3 – ograniczenie guza do krtani oraz unieruchomienie, naciekanie przestrzeni okołogłośniowej lub chrząstki tarczowatej
- T 4a i T 4b – tak jak w raku nadgłośni
Podgłośnia
- T 1 – rak ograniczony do podgłośni
- T 2 – przejście raka na fałd lub fałdy głosowe, ruchomość prawidłowa lub ograniczona
- T 3 – ograniczenie guza do krtani oraz unieruchomienie fałdów głosowych
- T 4a i T 4b – jak w raku nadgłośni
Umiejscowienie [edytuj]
- nadgłośnia 30-35%
- głośnia 60-65%
- podgłośnia < 1-5%
Rak nadgłośni [edytuj]
- często nisko zróżnicowany (gorsze rokowanie)
- może rozwijać się w ogniskach metaplazji
- naciekający wzrost
- częste przerzuty do węzłów chłonnych szyi
- przewlekła chrypka
Objawy
- objawy nieżytu gardła
- ból gardła
- dysfagia
- odynofagia
- cuchnący oddech
- chrypka
- krwioplucie
- duszność
- guz na szyi – w 40% pierwszy objaw raka nadgłośni
- przerzuty do węzłów chłonnych szyi
- T1 – 20%
- T2 – 40%
- T3 – 60%
- T4 – 80%
Rak głośni [edytuj]
- najczęściej wysoko zróżnicowany
- rzadko przerzuty do węzłów chłonnych szyi (skąpe unaczynienie chłonne głośni)
Objawy
T1 i T2 – 6% T3 – 20% T4 – 40%
Rak podgłośni [edytuj]
- zwykle nisko zróżnicowany
- rozwija się w ogniskach metaplazji płaskonabłonkowej
- często przerzutuje do węzłów chłonnych szyi i węzłów chłonnych śródpiersiowych
Objawy
Inne objawy raka krtani [edytuj]
- utrata masy ciała
- guz szyi spowodowany rozrostem masy guza bądź przerzutami do węzłów chłonnych
- bolesność palpacyjna krtani
- "krtań beczkowata"- rozdęcie krtani wyczuwalne i czasami widoczne podczas badania szyi
Przerzuty [edytuj]
- przerzuty miejscowe
- przerzuty odległe (rzadkie)
Rozpoznanie [edytuj]
- badanie laryngoskopowe pośrednie i bezpośrednie – stwierdzenie obecności guza i pobranie wycinków do badanie histopatologicznego
- badanie palpacyjne szyi
- USG szyi, w tym ocena węzłów chłonnych szyi
- TK szyi ocena rozległości nacieku nowotworowego
- prześwietlenie klatki piersiowej
Leczenie [edytuj]
- wczesne fazy rozwoju choroby
- radioterapia
- laserowa chordektomia
- laryngektomia częściowa
- zaawansowane postaci choroby
- laryngektomia całkowita
- radioterapia przez okres 4 – 5 tygodni
- leczenie paliatywne
- tracheotomia paliatywna w przypadku zwężenia dróg oddechowych
- konieczność założenia drenu przezprzełykowego lub gastrostomii w przypadku naciekania przełyk
- radioterapia
Wyniki leczenia raka krtani [edytuj]
- 66% – łącznie 5-letnie przeżycie wszystkich chorych z rakiem krtani
- 60% – chorzy z rakiem nadgłośni
- 80% – chorzy z rakiem głośni
- 15% – chorzy z rakiem podgłośni
Rokowanie [edytuj]
Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania choroby. Wczesne postaci choroby dają 90% przeżycie 5 lat od momentu rozpoznania.
Może dochodzić do wznowy raka krtani, szczególnie w pierwszych dwóch latach od operacji dlatego konieczna jest stała obserwacja chorego.
- wznowa w okolicy tracheostomy
W 10% przypadków rozwija się rak płaskonabłonkowy o innej lokalizacji (najczęściej w przełyku i płucach) – nowotwór synchroniczny.
