Dym tytoniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mężczyzna palący papierosa, widać unoszący się dym tytoniowy

Dym tytoniowy – pod względem fizyko-chemicznym, heterogenny aerozol, powstający wskutek niecałkowitego spalania tytoniu. Składa się z fazy gazowej i rozproszonych w niej cząsteczek stałych. Z uwagi, że procesowi spalania towarzyszy wytwarzanie ciepła, składniki dymu tytoniowego ulegają pirolizie, a aktywne cząsteczki łączą się ze sobą w procesie pirosyntezy, tak że powstają nowe związki chemiczne. Wśród składników dymu tytoniowego zaobserwowano występowanie ponad 5000 substancji mających działanie na organizm. Związki w nim zawarte mają właściwości: toksyczne, kancerogenne, teratogenne i szkodliwe.

Składniki dymu tytoniowego[edytuj | edytuj kod]

Główne składniki[edytuj | edytuj kod]

Głównymi składnikami dymu tytoniowego (w 85% masy dymu) są: azot, tlen i dwutlenek węgla.

Pozostałe składniki[edytuj | edytuj kod]

Inne składniki to:[1]

Oddziaływanie czynnego palenia na zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Wyraźnie widoczny związek między liczbą wypalanych papierosów w przeliczeniu na osobę (na przykładzie mężczyzn) a liczbą zachorowań na raka płuc ok. 20 lat później

Wpływ na długość życia[edytuj | edytuj kod]

Palący żyją średnio o ok. 14 lat krócej niż niepalący[2].

Wpływ na rozwój nowotworów[edytuj | edytuj kod]

Wdychanie dymu tytoniowego ma udowodnione znaczenie w powstawaniu następujących nowotworów (zwiększa ryzyko wystąpienia):

Wpływ na inne układy organizmu człowieka[edytuj | edytuj kod]

Pozostały (pozanowotworowy) wpływ na organizm ludzki:

Oddziaływanie biernego palenia na zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Bierne palenie tytoniu.

Uzależnienie od tytoniu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kwestionariusz Fagerströma.
Information icon.svg Osobny artykuł: Nikotynizm.
Z powodu uzależnienia od tytoniu, wielu palaczy ma problemy z rzuceniem palenia, pomimo wiedzy na temat jego negatywnych skutków zdrowotnych.

Korzystne efekty zdrowotne palenia tytoniu[edytuj | edytuj kod]

Tytoń ma niewielką liczbę pozytywnych efektów na zdrowie, głównie związanych z działaniem nikotyny na układ nerwowy. Prawdopodobnie najważniejszym z nich może być potencjalny wpływ na chorobę Alzheimera. Niektóre badania wykazały, że osoby chore na chorobę Alzheimera rzadziej paliły względem ogółu populacji. Jedna z możliwych interpretacji to taka, że palenie może mieć korzystny wpływ w zapobieganiu wystąpienia choroby Alzheimera. Jednakże badania na tym polu są ograniczone, a wyniki rozbieżne. Niektóre badania wykazują, że palenie zwiększa ryzyko choroby Alzheimera. Z kolei niedawny przegląd dostępnej literatury naukowej na ten temat prowadzi do wniosku, że obserwowany spadek ryzyka zachorowania na chorobę Alzheimera może być spowodowany tym, że palacze po prostu umierają wcześniej, jeszcze zanim osiągną wiek, w którym choroba Alzheimera przeciętnie się rozpoczyna. "Różnicowanie śmiertelności zawsze jest problemem, gdy trzeba zbadać efekty palenia w przypadku schorzenia o niskiej zachorowalności przed 75 rokiem życia, co dotyczy przypadków choroby Alzheimera" (stwierdzenie z przeglądu). Palacze mają dwa razy mniejsze prawdopodobieństwo przeżycia do wieku 80 lat niż niepalący[4]. Według chińskiej medycyny palenie mocnego tytoniu, bez nadużywania, przez osoby energetycznie wyziębione moze mieć korzystny wpływ na energetykę organizmu[5].

Niektóre badania wykazały powiązanie palenia z:

  • protekcyjnym działaniem palenia na aktualnych palaczy z chorobą Parkinsona[6][7], chociaż autorzy zaznaczyli, że bardziej prawdopodobne jest, iż ruchy wykonywane z powodu choroby mogą uniemożliwiać palenie, niż żeby samo palenie miało efekt ochronny.
  • efekt ochronny we wrzodziejącym zapaleniu jelita, ale zwiększający ryzyko wystąpienia choroby Leśniowskiego-Crohna, innej postaci nieswoistego zapalenia jelit[8].
  • zmniejszone ryzyko mięsaka Kaposiego[9].
  • istnieją pewne dowody zmniejszonego ryzyka endometriozy u niepłodnych kobiet[10], chociaż inne badania wykazały, że palenie zwiększa ryzyko u płodnych kobiet[11]. Nie ma dowodów na ochronne działanie u kobiet płodnych lub jest ich bardzo niewiele.
  • niektóre wstępne dane z 1996 sugerowały zmniejszone ryzyko wystąpienia włókniaków[12], jednakże dowody ogółem nie są przekonywające[13].
  • istnieją ograniczone dowody na zmniejszone występowanie nadciśnienia w czasie ciąży[14], lecz nie w przypadku ciąży mnogiej[15]. Poza tym palenie zwiększa prawdopodobieństwo prawie każdego niekorzystnego działania zdrowotnego, jakie może dotyczyć matki i dziecka, i jest najsilniejszą pojedynczą, modyfikowalną przyczyną chorób i śmierci u matek i noworodków[16].
  • duży odsetek schizofreników stosuje palenie tytoniu, jako formę samoleczenia[17][18][19][20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Medycyna.linia.pl - Dym tytoniowy, dym papierosowy
  2. Morbidity and Mortality Weekly Report. April 12, 2002 / 51(14);300-3
  3. Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 1483. ISBN 83-7430-031-0.
  4. Osvaldo P. Almeida, Gary K. Hulse1, David Lawrence2 & Leon Flicker. Smoking as a risk factor for Alzheimer's disease: contrasting evidence from a systematic review of case-control and cohort studies. „Addiction”, s. 15, styczeń 2002. 
  5. Praktyka lekarska Jan Pokrywka: Druga prawda o paleniu i o papierosach
  6. Allam MF, Campbell MJ, Hofman A, Del Castillo AS, Fernandez-Crehuet Navajas R. Smoking and Parkinson's disease: systematic review of prospective studies. Mov Disord. 2004 Jun;19(6):614-21. PMID 15197698
  7. Allam MF, Campbell MJ, Del Castillo AS, Fernandez-Crehuet Navajas R. Parkinson's disease protects against smoking? Behav Neurol. 2004;15(3-4):65-71. PMID 15706049
  8. Mahid SS, Minor KS, Soto RE, Hornung CA, Galandiuk S. Smoking and inflammatory bowel disease: a meta-analysis. Mayo Clin Proc. 2006 Nov;81(11):1462-71. PMID 17120402
  9. Goedert JJ, Vitale F, Lauria C, Serraino D, Tamburini M, Montella M, Messina A, Brown EE, Rezza G, Gafa L, Romano N; Classical Kaposi's Sarcoma Working Group. Risk factors for classical Kaposi's sarcoma. J Natl Cancer Inst. 2002 Nov 20;94(22):1712-8. PMID 12441327
  10. Missmer SA, Hankinson SE, Spiegelman D, Barbieri RL, Marshall LM, Hunter DJ. Incidence of laparoscopically confirmed endometriosis by demographic, anthropometric, and lifestyle factors. Am J Epidemiol. 2004 Oct 15;160(8):784-96. PMID 15466501
  11. Calhaz-Jorge C, Mol BW, Nunes J, Costa AP. Clinical predictive factors for endometriosis in a Portuguese infertile population. Hum Reprod. 2004 Sep;19(9):2126-31. PMID 15229202
  12. Baron JA. Beneficial effects of nicotine and cigarette smoking: the real, the possible and the spurious. Br Med Bull. 1996 Jan;52(1):58-73. PMID 8746297
  13. Schwartz SM, Marshall LM, Baird DD. Epidemiologic contributions to understanding the etiology of uterine leiomyomata. Environ Health Perspect. 2000 Oct;108 Suppl 5:821-7. PMID 11035989
  14. Zhang J, Zeisler J, Hatch MC, Berkowitz G. Epidemiology of pregnancy-induced hypertension. Epidemiol Rev. 1997;19(2):218-32. PMID 9494784
  15. Krotz S, Fajardo J, Ghandi S, Patel A, Keith LG. Hypertensive disease in twin pregnancies: a review. Twin Res. 2002 Feb;5(1):8-14. PMID 11893276
  16. Maternal and Infant Health: Smoking During Pregnancy
  17. McNeill, Ann. Smoking and mental health - a review of the literature. , 2001. [dostęp 2006-12-14]. 
  18. Meltzer, H., Gill, B., Petticrew, M., Hinds. K.. OPCS Surveys of Psychiatric Morbidity Report 3: Economic Activity and Social Functioning of Adults With Psychiatric Disorders.. , 1995. London, Her Majesty’s Stationery Office. 
  19. Ciara Kelly. Smoking Habits, Current Symptoms, and Premorbid Characteristics of Schizophrenic Patients in Nithsdale, Scotland. „The American Journal of Psychiatry”, s. 1751-1757, 1999. [dostęp 2006-12-14]. 
  20. J.R. Hughes. Prevalence of smoking among psychiatric outpatients. „The American Journal of Psychiatry”, s. 993-997, 1986. [dostęp 2006-12-14]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.