Robert Koczarian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Robert Sedraki Koczarian
Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան
Robert Kocharyan's Interveiw, 2003.jpg
Data i miejsce urodzenia 31 sierpnia 1954
Stepanakert
Armenia 2. Prezydent Armenii
Przynależność polityczna bezpartyjny
Okres urzędowania od 3 lutego 1998[a]
do 9 kwietnia 2008
Poprzednik Lewon Ter-Petrosjan
Następca Serż Sarkisjan
Armenia 6. Premier Armenii
Przynależność polityczna bezpartyjny
Okres urzędowania od 20 marca 1997
do 10 kwietnia 1998
Poprzednik Armen Sarkisjan
Następca Armen Darbinian
Odznaczenia
Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Orła Białego
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Robert Sedraki Koczarian (orm. Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան, ur. 31 sierpnia 1954 w Stepanakercie) – ormiański polityk, działacz społeczności ormiańskiej w Górskim Karabachu, w latach 1994-1996 pełnił funkcję prezydenta Górskiego Karabachu, a w latach 1996-1997 był premierem Armenii; od 1998 do 2008 prezydent Republiki Armenii.

Urodził się, wychowywał się i mieszkał w Górskim Karabachu. W latach 1971-1972 studiował w Moskiewskim Instytucie Energetycznym, a następnie pracował jako monter w Zakładach Elektrotechnicznych w Stepanakercie. W latach 1972-1973 odbył służbę wojskową, po czym rozpoczął studia zaoczne na Wydziale Elektrotechnicznym Instytutu Politechnicznego w Erywaniu. Studia ukończył w 1982. W latach 1980-1981 był inżynierem-mechanikiem w Zakładach Elektrotechnicznych w Stepanakercie.

Od 1981 pracował jako działacz partyjny. Do 1985 pełnił funkcję II sekretarza stepanakerckiego Komitetu Miejskiego Komsomołu, a przez kolejne pięć lat stał na czele organizacji partyjnej Karabachskiego Kombinatu Jedwabniczego.

Pod koniec lat 80. zaangażował się w działalność ruchu narodowego Ormian zamieszkujących Górski Karabach (który od ormiańskiej nazwy tej krainy – Arcach nosił nazwę ruchu arcachskiego). W tym samym czasie coraz częściej zaczęło dochodzić do napięć etnicznych pomiędzy mieszkającymi w tym rejonie Ormianami i Azerowie. Ormianie dążyli do przyłączenia Nagorno-Karabachskiego Obwodu Autonomicznego (wchodzącego w skład Azerbejdżańskiej SRR) do Armeńskiej SRR.

Information icon.svg Osobny artykuł: Konflikt o Górski Karabach.

W marcu 1988 Koczarian wstąpił do nowo założonej grupy politycznej "Krunk", w której objął funkcję kierownika sekcji ideologicznej. W grudniu 1988 grupa została rozwiązana decyzją władz radzieckich, a jej kierownictwo zostało poddane represjom (podobnie jak liderzy innej ormiańskiej organizacji narodowej - Ormiańskiego Ruchu Narodowego, dawnego Komitetu „Karabach”[1]. W miejsce "Krunk" Koczarian powołał nową grupę pod nazwą "Miacum", opowiadającą się za przyłączeniem Karabachu do Armenii.

W 1989 i 1990 Koczarian wybierany był deputowanym Rady Najwyższej Armenii oraz członkiem Prezydium Rady. W 1990 wystąpił z KPZR. We wrześniu 1991 poparł deklarację niepodległości Republiki Górskiego Karabachu. Jesienią tego samego roku został wybrany deputowanym Rady Najwyższej Górskiego Karabachu, a w grudniu objął funkcję przewodniczącego Rady.

W 1992 doszło eskalacji konfliktu pomiędzy Azerbejdżanem a samozwańczą republiką. W sierpniu tego roku Koczarian stanął na czele Komitetu Obrony Republiki Górskiego Karabachu, pełniącego faktyczną władzę polityczną i militarną na terytorium zajmowanym przez karabachskich Ormian[2]. 12 maja 1994 pod auspicjami Rosji i OBWE pomiędzy walczącymi stronami zawarte zostało zawieszenie broni. 24 grudnia 1994 parlament Górskiego Karabachu wybrał Koczariana na stanowisko prezydenta[3]. W listopadzie 1996 jego pełnomocnictwa zostały potwierdzone w wyborach powszechnych, w których Koczarian uzyskał ponad 80% poparcia.

20 marca 1997 prezydent Armenii Lewon Ter-Petrosjan mianował Koczariana na stanowisko szefa rządu republiki Armenii. Także w samej Armenii Koczarian cieszył się dużą popularnością. Po rezygnacji Ter-Petrosjana w lutym 1998 został pełniącym obowiązki prezydenta, a w marcu 1998 wystartował w wyborach, w których uzyskał blisko 60% głosów. Na stanowisku głowy państwa został zaprzysiężony 10 kwietnia 1998. 5 marca 2003 Koczarian ponownie został wybrany prezydentem, uzyskując ponad 67% głosów. Opozycja zarzuciła Koczarianowi fałszerstwa wyborcze, a na nadużycia ze strony władz zwracali uwagę międzynarodowi obserwatorzy.

Za rządów Koczariana w Armenii przeprowadzone zostały reformy systemu prawnego, m.in. dokonano zmian w konstytucji oraz zniesiono karę śmierci. Armenia wstąpiła do Rady Europy oraz Światowej Organizacji Handlu. Podjęta została współpraca armeńskich sił zbrojnych z NATO. Jednocześnie zacieśniła się współpraca gospodarcza i paliwowo-energetyczna z Rosją, która stała się głównym zagranicznym inwestorem na terenie Armenii.

Jesienią 2007 udzielił poparcia premierowi Serżowi Sarkisjanowi w zaplanowanych na luty 2008 wyborach prezydenckich. Gdy wynik wyborów dający wygraną Sarkisjanowi został zakwestionowany przez opozycję, a w Erywaniu doszło do demonstracji, 2 marca wprowadził w kraju stan wyjątkowy aby nie dopuścić do dalszych zamieszek. 9 kwietnia 2008 oficjalnie jego następcą został Serż Sarkisjan.

30 sierpnia 2004 odznaczony został polskim Orderem Orła Białego.

Uwagi

  1. Do 10 kwietnia 1998 pełniący obowiązki.

Przypisy

  1. Ohannes Geukijan: Ethnicity, Nationalism and Conflict in the South Caucasus. Nagorno-Karabakh and the Legacy of Soviet Nationality Policy. Farnham: Ashgate, 2012, s. 163. ISBN 9781409436300.
  2. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 358
  3. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 361

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]