Rodzeństwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rodzeństwo – w genealogii i prawie dzieci tych samych rodziców bądź rodzica: wszyscy bracia i siostry w ogólności albo każdy z nich pojedynczo wobec drugiego z nich (tak zwłaszcza w tekstach prawnych).

Pojęcie[edytuj | edytuj kod]

W podstawowym znaczeniu dotyczy zstępnych tej samej pary (filiacja), tj. rodzonych braci i sióstr. Rodzeństwo przyrodnie to dzieci tego samego ojca, ale różnych matek albo dzieci tej samej matki, ale różnych ojców (wspólny jeden rodzic oraz macocha bądź ojczym).

W języku polskim zasadniczo nie istnieje dodatkowa nazwa relacji między pasierbem a dziećmi ojczyma lub macochy z ich poprzednich związków. Przez analogię do rodziców przybranych niezbyt poprawnie określa się ich czasem rodzeństwem przybranym lub przyrodnim. Czasem dla odróżnienia od rodzeństwa rodzonego (prawdziwego) o rodzeństwie przybranym mówi się, że nie jest prawdziwe.

Rodzeństwo z ciąży mnogiej nazywane jest bliźniaczym (brat bliźniak, siostra bliźniaczka, bliźniak).

Osoba, która nie ma w ogóle rodzeństwa, to jedynak. Pierwsze dziecko danej pary na początku zawsze jest jedynakiem, kolejne dzieci już nie, chyba że pozostałe rodzeństwo zmarło we wczesnym dzieciństwie. Jeżeli w rodzinie jedynaków pojawia się rodzeństwo przyrodnie, to można uznać, że osoby takie również przestały być jedynakami.

Wykresy genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

Wykresy genealogiczne przedstawiają relacje w rodzinie dla danego probanta:

Rodzeństwo rodzone[edytuj | edytuj kod]

Rodzeństwo rodzone (biologiczne) to dzieci tych samych dwojga rodziców, które są ze sobą spokrewnione w drugim stopniu linii bocznej:

ojciec                         matka
  │                              │
  └───┬─────────┬─────────┬──────┘
      │         │         │
   probant     brat      brat
               lub       lub
             siostra   siostra
                         itd.

Rodzeństwo przyrodnie[edytuj | edytuj kod]

Rodzeństwo przyrodnie to dzieci jednego wspólnego rodzica z dwojgiem różnych drugich rodziców (ojca z inną kobietą albo matki z innym mężczyzną), które również są ze sobą spokrewnione w drugim stopniu linii bocznej:

ojciec     matka            ojczym
  │         │ │               │
  └───┬─────┘ └──────┬────────┘
      │              │
   probant      rodzeństwo
                przyrodnie
macocha      ojciec          matka
   │          │ │             │
   └────┬─────┘ └──────┬──────┘
        │              │
    rodzeństwo      probant
    przyrodnie

"Rodzeństwo przybrane"[edytuj | edytuj kod]

Do ostatniej kategorii należą dzieci ojczyma lub macochy z ich poprzedniego związku. "Rodzeństwo" takie nie jest ze sobą spokrewnione ani spowinowacone:

ojciec     matka     ojczym     kobieta
  │         │ │       │ │         │
  └───┬─────┘ └───────┘ └────┬────┘
      │                      │
   probant              "rodzeństwo
                         przybrane"
mężczyzna    macocha    ojciec          matka
    │          │ │        │ │             │
    └────┬─────┘ └────────┘ └──────┬──────┘
         │                         │
   "rodzeństwo                  probant
    przybrane"

Jedynak[edytuj | edytuj kod]

Jedynak nie ma rodzeństwa:

ojciec     matka
  │          │
  └────┬─────┘
       │
    probant

Język prawny[edytuj | edytuj kod]

W aktach normatywnych i innych aktach prawnych wystąpienie terminu rodzeństwo oznacza osobę będącą krewnym drugiego stopnia linii bocznej, a więc bez jakiegokolwiek rozróżnienia na rodzeństwo rodzone i przyrodnie. Natomiast tzw. rodzeństwo przybrane według prawa nie jest ani spokrewnione, ani powinowate.

Konflikty w rodzeństwie[edytuj | edytuj kod]

W rodzeństwie może ujawniać się konflikt wieku (pogardliwe użycie określeń starszy/młodszy brat/siostra), konflikt pokoleń (przy znacznej różnicy wieku między najstarszą a najmłodszą osobą z rodzeństwa, sięgającej 10 lat i więcej) czy konflikt płci (między bratem i siostrą). Przyczyną takich konfliktów lub nieporozumień może być rywalizacja (skryta lub jawna) o względy rodziców bądź sama znaczna różnica wieku (wejście w dorosłość, ciężar opieki nie nad własnym dzieckiem lecz rodzeństwem).

Rodzeństwo w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Stosunki między rodzeństwem są częstym motywem dzieł kultury:

Dzień Rodzeństwa[edytuj | edytuj kod]

W Stanach Zjednoczonych obchodzi się Dzień Rodzeństwa w dniu 10 kwietnia. Święto to jest obchodzone corocznie w 45 stanach od 1998 roku jako wyraz szacunku dla rodzeństwa. Są próby przeniesienia tego święta do Polski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]