Ryksa Bolesławówna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ryksa
Królowa Szwecji
Okres panowania od 1129 lub 1130
do 4 czerwca 1134
Żona Magnusa Silnego
Księżna nowogrodzka
Żona Włodzimierza
Królowa Szwecji
Okres panowania od 1150
do 25 grudnia 1156
Żona Swerkera I Starszego
Dane biograficzne
Dynastia Piastowie
Urodzona 1116
Zmarła po 25 grudnia 1155
Ojciec Bolesław III Krzywousty
Matka Salomea z Bergu
1. mąż Magnus Silny
2. mąż Włodzimierz
3. mąż Swerker I Starszy
Dzieci z Magnusem:
Kanut V;
z Włodzimierzem:
Zofia;
ze Swerkerem:
Bolesław

Ryksa (ur. w 1116, zm. po 25 grudnia 1155) – księżniczka polska, królowa szwedzka, księżna nowogrodzka z dynastii Piastów.

Córka księcia Polski Bolesława III Krzywoustego i Salomei z Bergu. Żona kolejno: króla Szwecji Magnusa Silnego, księcia nowogrodzkiego Włodzimierza i króla Szwecji Swerkera I Starszego. Matka króla Danii Kanuta V i księżnej duńskiej Zofii, żony króla Danii Waldemara I Wielkiego.

Matka Ryksy[edytuj | edytuj kod]

Ryksa, najstarsza córka Bolesława III Krzywoustego i Salomei z Bergu, urodziła się w 1116. Identyfikacja jej matki do dziś pozostaje nierozstrzygnięta. Średniowieczne przekazy źródłowe milczą na ten temat, wspominają jedynie o ojcostwie Krzywoustego. Badający tę sprawę Kazimierz Jasiński skłonił się do uznania Salomei z Bergu za matkę Ryksy i na tej podstawie ustalił datę roczną narodzin najstarszej córki Krzywoustego. Ponieważ Salomea poślubiła Bolesława III Krzywoustego na początku 1115, a pod koniec tego samego roku wydała na świat Leszka, zaś w 1129 lub 1130 Ryksa została wydana za mąż i ok. 1130 urodziła pierwsze dziecko, stąd najstarsza córka Krzywoustego musiała urodzić się w 1116.

Mężowie i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

W 1129 lub 1130 Ryksa poślubiła Magnusa Silnego, syna króla Danii Nielsa Starego. Z tego związku na świat przyszli król Danii Kanut V i Niels. Magnus Silny, który w 1129 został koronowany na króla Szwecji, zmarł 4 czerwca 1134.

Między 1136 a 1138 Ryksa wyszła za mąż za księcia nowogrodzkiego Włodzimierza z dynastii Rurykowiczów (z linii Monomachowiczów). Małżeństwo to umocniło istniejący już związek pomiędzy dziećmi Salomei i Wsiewołoda (Bolesław Kędzierzawy w 1137 pojął za żonę córkę Wsiewołoda, a siostrę Włodzimierza, Wierzchosławę). Z księciem ruskim Ryksa miała córkę Zofię, która w 1154 poślubiła króla Danii Waldemara I Wielkiego i obdarzyła go licznym potomstwem, m.in. królami Danii: Kanutem VI i Waldemarem II, a także królową szwedzką Ryksą (żona króla Szwecji Eryka X i matka Eryka XI) i królową francuską Ingeborgą (żona króla Francji Filipa II Augusta). Włodzimierz zmarł między 1140 a 1145.

Trzecim mężem Ryksy przed 1150 został król Szwecji Swerker I Starszy. Z tego małżeństwa na świat przyszedł syn Bolesław. W literaturze pojawiają się opinie, że synami Swerkera z tego związku byli także Kol i Sune Sik. Mąż Ryksy został zamordowany 25 grudnia 1156.

Po zamordowaniu Swerkera I Starszego władzę w Szwecji przejął Eryk IX Święty, po śmierci którego tron szwedzki przypadł synowi Swerkera I Starszego z pierwszego małżeństwa z Ulfhildą, Karolowi VII. Gdy ten w 1167 został zamordowany, rozpoczęły się trwające do 1173 krwawe walki o panowanie w Szwecji. Brali w nich udział Bolesław i Kol (ta informacja jest jedyną o nich wzmianką źródłową), którzy prawdopodobnie zginęli pokonani przez Kanuta Erikssona.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Władysław I Herman
ur. 1042–1044
zm. 4 VI 1102
Judyta Przemyślidka
ur. 1057–1060
zm. 24/25 XII 1086
Henryk z Bergu
ur. ?
zm. 24 IX p. 1116
Adelajda z Mochental
ur. ?
zm. 1 XII 1125
         
     
  Bolesław III Krzywousty
ur. 20 VIII 1086
zm. 28 X 1138
Salomea z Bergu
ur. 1093–1101
zm. 27 VII 1144
     
   
1
Magnus
ur. 1106
zm. 4 VI 1134
OO   1129/1130
2
Włodzimierz Wsiewołodowic
ur. 1123–1125
zm. zap. 1140–1145
OO   1136–1138
Ryksa Bolesławówna
ur. 1116
zm. po 25 XI 1155
3
Swerker I Starszy

zm. 25 XII w 1155/1156
OO   koniec l. 40 XII w.
                   
                   
   1    1    2    3    
Kanut V Mikołaj Zofia Rurykowiczówna Bolesław


Opracowanie na podstawie: K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004; Bavaria, nobility (ang.), fmg.ac, [dostęp 2011-09-14]; Swabia, nobility (ang.), fmg.ac, [dostęp 2011-09-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]