Ryksa Bolesławówna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryksa
Królowa Szwecji
Okres panowania od 1129 lub 1130
do 4 czerwca 1134
Księżna nowogrodzka
Królowa Szwecji
Okres panowania od 1150
do 25 grudnia 1156
Dane biograficzne
Dynastia Piastowie
Urodzona 1116
Zmarła po 25 grudnia 1155
Ojciec Bolesław III Krzywousty
Matka Salomea z Bergu
1. mąż Magnus Silny
2. mąż Włodzimierz
3. mąż Swerker I Starszy
Dzieci z Magnusem:
Kanut V;
z Włodzimierzem:
Zofia;
ze Swerkerem:
Bolesław

Ryksa (ur. w 1116, zm. po 25 grudnia 1155) – księżniczka polska, królowa szwedzka, księżna nowogrodzka z dynastii Piastów.

Córka księcia Polski Bolesława III Krzywoustego i Salomei z Bergu. Żona kolejno: króla Szwecji Magnusa Silnego, księcia nowogrodzkiego Włodzimierza i króla Szwecji Swerkera I Starszego. Matka króla Danii Kanuta V i księżnej duńskiej Zofii, żony króla Danii Waldemara I Wielkiego.

Matka Ryksy[edytuj | edytuj kod]

Ryksa, najstarsza córka Bolesława III Krzywoustego i Salomei z Bergu, urodziła się w 1116. Identyfikacja jej matki do dziś pozostaje nierozstrzygnięta. Średniowieczne przekazy źródłowe milczą na ten temat, wspominają jedynie o ojcostwie Krzywoustego. Badający tę sprawę Kazimierz Jasiński skłonił się do uznania Salomei z Bergu za matkę Ryksy i na tej podstawie ustalił datę roczną narodzin najstarszej córki Krzywoustego. Ponieważ Salomea poślubiła Bolesława III Krzywoustego na początku 1115, a pod koniec tego samego roku wydała na świat Leszka, zaś w 1129 lub 1130 Ryksa została wydana za mąż i ok. 1130 urodziła pierwsze dziecko, stąd najstarsza córka Krzywoustego musiała urodzić się w 1116.

Mężowie i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

W 1129 lub 1130 Ryksa poślubiła Magnusa Silnego, syna króla Danii Nielsa Starego. Z tego związku na świat przyszli król Danii Kanut V i Niels. Magnus Silny, który w 1129 został koronowany na króla Szwecji, zmarł 4 czerwca 1134.

Między 1136 a 1138 Ryksa wyszła za mąż za księcia nowogrodzkiego Włodzimierza z dynastii Rurykowiczów (z linii Monomachowiczów). Małżeństwo to umocniło istniejący już związek pomiędzy dziećmi Salomei i Wsiewołoda (Bolesław Kędzierzawy w 1137 pojął za żonę córkę Wsiewołoda, a siostrę Włodzimierza, Wierzchosławę). Z księciem ruskim Ryksa miała córkę Zofię, która w 1154 poślubiła króla Danii Waldemara I Wielkiego i obdarzyła go licznym potomstwem, m.in. królami Danii: Kanutem VI i Waldemarem II, a także królową szwedzką Ryksą (żona króla Szwecji Eryka X i matka Eryka XI) i królową francuską Ingeborgą (żona króla Francji Filipa II Augusta). Włodzimierz zmarł między 1140 a 1145.

Trzecim mężem Ryksy przed 1150 został król Szwecji Swerker I Starszy. Z tego małżeństwa na świat przyszedł syn Bolesław. W literaturze pojawiają się opinie, że synami Swerkera z tego związku byli także Kol i Sune Sik. Mąż Ryksy został zamordowany 25 grudnia 1156.

Po zamordowaniu Swerkera I Starszego władzę w Szwecji przejął Eryk IX Święty, po śmierci którego tron szwedzki przypadł synowi Swerkera I Starszego z pierwszego małżeństwa z Ulfhildą, Karolowi VII. Gdy ten w 1167 został zamordowany, rozpoczęły się trwające do 1173 krwawe walki o panowanie w Szwecji. Brali w nich udział Bolesław i Kol (ta informacja jest jedyną o nich wzmianką źródłową), którzy prawdopodobnie zginęli pokonani przez Kanuta Erikssona.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Władysław I Herman
ur. 1042–1044
zm. 4 VI 1102
Judyta Przemyślidka
ur. 1057–1060
zm. 24/25 XII 1086
Henryk z Bergu
ur. ?
zm. 24 IX p. 1116
Adelajda z Mochental
ur. ?
zm. 1 XII 1125
         
     
  Bolesław III Krzywousty
ur. 20 VIII 1086
zm. 28 X 1138
Salomea z Bergu
ur. 1093–1101
zm. 27 VII 1144
     
   
1
Magnus
ur. 1106
zm. 4 VI 1134
OO   1129/1130
2
Włodzimierz Wsiewołodowic
ur. 1123–1125
zm. zap. 1140–1145
OO   1136–1138
Ryksa Bolesławówna
ur. 1116
zm. po 25 XI 1155
3
Swerker I Starszy

zm. 25 XII w 1155/1156
OO   koniec l. 40 XII w.
                   
                   
   1    1    2    3    
Kanut V Mikołaj Zofia Rurykowiczówna Bolesław


Opracowanie na podstawie: K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004; Bavaria, nobility (ang.), fmg.ac, [dostęp 2011-09-14]; Swabia, nobility (ang.), fmg.ac, [dostęp 2011-09-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]