Katarzyna Jagiellonka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katarzyna Jagiellonka
Cranach the Younger Catherine Jagiellon.jpg
Miniatura Katarzyny Jagiellonki, warsztat Lucasa Cranacha Młodszego, 1555 r.
królowa Szwecji
Okres panowania od 1568
do 1583
Żona Jana III Wazy
Poprzedniczka Katarzyna Månsdotter
Następczyni Gunilla Bielke
Dane biograficzne
Dynastia POL COA Jagiellonowie.svg Jagiellonowie
Urodzona 1 listopada 1526
Koronowana 1569
Zmarła 16 września 1583
Pochowana Katedra w Uppsali
Ojciec Zygmunt I Stary
Matka Bona Sforza
Mąż Jan III Waza
Dzieci Izabella,
Zygmunt,
Anna
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Katarzyna Jagiellonka (szw. Katarina Jagellonica, fin. Katariina Jagellonica) ur. 1 listopada 1526 w Krakowie, zm. 16 września 1583 w Sztokholmiekrólewna polska, a następnie królowa Szwecji. Najmłodsza córka króla Polski Zygmunta I Starego i Bony Sforzy.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W związku z małżeństwem brata Zygmunta II Augusta z Barbarą Radziwiłłówną zawartym w 1547, jego pobytem w Wilnie i śmiercią ojca w 1548, przeniosła się wraz z matką i siostrami z Krakowa na Mazowsze, gdzie Bona otrzymała oprawę wdowią[1]. W wieku 36 lat, 4 października 1562 w Wilnie poślubiła księcia Finlandii Jana, późniejszego króla Szwecji Jana III[2]. Zamieszkała wraz z mężem w Turku, gdzie prowadziła własny dwór. Król Szwecji Eryk XIV, podejrzewając Jana o spiskowanie z Rzecząpospolitą, 12 sierpnia 1563 zdobył Turku i uwięził parę książęcą w zamku Gripsholm, niedaleko Sztokholmu[3]. Tam 20 czerwca 1566 Katarzyna powiła syna Zygmunta, późniejszego króla Polski i Szwecji.

Po odsunięciu od władzy Eryka XIV we wrześniu 1568, Riksdag wybrał księcia Jana na króla Szwecji a Katarzyna została królową. Koronacja pary królewskiej odbyła się 10 lipca 1569 w uppsalskiej katedrze. Próbowała zachować wpływy katolicyzmu w Szwecji. Pod jej wpływem Jan III wydał przepisy liturgiczne dla kościoła luterańskiego. Jej gusta artystyczne miały wpływ na wznoszenie wielu szwedzkich budowli renesansowych, wzorowanych na dziełach polskiego renesansu. Pochowana wraz z mężem w katedrze w Uppsali[4].

W 1570 Marcin Kromer napisał, cieszące się popularnością u współczesnych dzieło Historia prawdziwa o przygodzie żałosnej książęcia Finlandzkiego Jana i królewny Katarzyny[5].

Dzieci Katarzyny i Jana III[edytuj | edytuj kod]

Obraz Imię Data urodzenia Data śmierci Małżeństwa
ElizabethVasaSweden.JPG Izabella 1564 1566
Uther Sigismund Vasa.jpg Zygmunt 1566 1632 1.Anna Habsburżanka
2.Konstancja Habsburżanka
Anna Wazówna.jpg Anna 1568 1625

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz IV Jagiellończyk
ur. 30 XI 1427
zm. 7 VI 1492
Elżbieta
Rakuszanka

urodzie. 1436
zm. 30 VIII 1505
Gian Galeazzo
Sforza

ur. 20 VI 1469
zm. 21 X 1494
Izabela
Aragońska

ur. 2 X 1470
zm. 1 II 1524
         
     
  Zygmunt I Stary
ur. 1 I 1467
zm. 1 IV 1548
Bona Sforza
ur. 2 II 1494
zm. 19 XI 1557
     
   

Jan III Waza

ur. 21 XII 1537
zm. 17 XI 1592
OO   4 X 1562
Katarzyna Jagiellonka
ur. 1 XI 1526
zm. 16 IX 1583
                   
                   
Izabella
 ur. 1564
 zm. 1566
 
Zygmunt
 ur. 20 VI 1566
 zm. 30 IV 1632
 
Anna
 ur. 17 V 1568
 zm. 26 II 1625
 


Przypisy

  1. J. Besala, Barbara Radziwiłłówna i Zygmunt August, Warszawa 2007, s. 115–116.
  2. Z. Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Kraków 2005, s. 162.
  3. M. Spórna, P. Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003, s. 216.
  4. Z. Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Kraków 2005, s. 163.
  5. M. Spórna, P. Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003, s. 217.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons


Poprzednik
Katarzyna Månsdotter
Arms of Sweden.svg Królowa Szwecji
1568-1583
Arms of Sweden.svg Następca
Gunilla Bielke