Scranton (Pensylwania)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Scranton
Scranton
Państwo  Stany Zjednoczone
Stan  Pensylwania
Burmistrz Christopher A. Doherty
Powierzchnia 65,89 km²
Populacja (2000)
• liczba ludności
• gęstość

76 415
1169 os./km²
Kod pocztowy 18447, 18501-18505, 18507-18510, 18512, 18514-18515, 18517-18519, 18522, 18540, 18577.
Położenie na mapie Pensylwanii
Mapa lokalizacyjna Pensylwanii
Scranton
Scranton
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Scranton
Scranton
Ziemia 41°24′38″N 75°40′03″W/41,410556 -75,667500Na mapach: 41°24′38″N 75°40′03″W/41,410556 -75,667500
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Scranton – miasto w USA, w stanie Pensylwania, nad rzeką Lackawanna.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1776 roku tereny obecnego miasta Scranton były zamieszkiwane przez Indian. Z czasem przybyli tutaj osadnicy z Nowej Anglii i zaczęli osiedlać się w Scranton, budowali oni liczne młyny i zakładali małe przedsiębiorstwa wytwórcze. W roku 1845 w Scranton rozpoczęła się produkcja żelaza i stali, z czasem miasto stało się wiodącym producentem żelaznych szyn. W 1851 roku dojechał tutaj pierwszy pociąg, jednakże w początkowym okresie linię wykorzystywano tylko w celach towarowych.

W 1856 roku Scranton stało się gminą tzw. borough - jednostka ta nie występuje w polskiej administracji. W roku 1866 mieszkało tutaj już 35 tys. mieszkańców, dla których wybudowano pierwszą w Stanach Zjednoczonych linię trolejbusową - z tego powodu miasto zaczęto nazywać "The Electric City", co oznacza dosłownie "Miasto elektryczności". Na początku ubiegłego wieku miasta liczyło już ponad 100 tysięcy osób i było 38. miastem pod względem liczebności w Stanach Zjednoczonych.

W 1901 roku przemysł hutniczy został prawie całkowicie przeniesiony do Lackawanna, i Scranton utraciło jeden z głównych gałęzi przemysłu. W latach 1900 - 1925 obserwowany będzie ogromny napływ ludności robotniczej do miasta z terenów Europy Wschodniej. Kiedy po II wojnie światowej zmalało wydobycie węgla, miasto zaczęło borykać się z wieloma kłopotami natury finansowej i społecznej. W 1954 roku zlikwidowano linie trolejbusową, a rok później miasto zostało zalane przez huragan Diane. W 1959 zalano dużą część szybów górniczych, w latach 60 i 70 XX wieku spadła też produkcja jedwabiu i przemysłu włókienniczego. Od roku 1980 trwa rewitalizacja miasta.

Miasto jest miejscem akcji popularnego w USA serialu komediowego The Office.

Polski Narodowy Kościół Katolicki[edytuj | edytuj kod]

Miasto Scranton jest historyczną stolicą Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego, założonego na początku XX wieku przez polską społeczność tego miasta. Historia tego Kościoła nieodzownie łączy się z sylwetką ks. Franciszka Hodura - polskiego emigranta, który od 1893 roku był wikariuszem w (większości etnicznie polskiej) parafii pw. Serca Jezusowego w Scranton, kierowanej przez ks. Ryszarda Austa. Ks. Aust był postacią wybitnie konfliktową, cechowała go buta połączona z arogancją. Sam niejednokrotnie stwierdzał publicznie, że wcale nie czuje się Polakiem - mało tego, że Polaków wręcz nienawidzi. Młodego ks. Hodura bardzo drażnił niesamowity wyzysk materialny oraz moralna wzgarda, z jaką śląski proboszcz odnosił się do prostych i uczciwych ludzi - zalecił więc założenie nowej parafii katolickiej pw. św. Stanisława.

21 marca 1897 roku Franciszek Hodur przejął (wbrew woli swojego ordynariusza) kierownictwo w kościele św. Stanisława w Scranton i ogłosił powstanie "Polskiego Kościoła Reformowanego" (potem przyjął nazwę: Polski Narodowy Kościół Katolicki. W Scranton rozpętało się istne piekło, rzymskokatolicy rozpoczęli straszną nagonkę na ks. Hodura i kampanie oszczerstw, w wyniku czego parafianie Hodura zawiązali pismo "Straż". 4 lipca 1897 roku ostatecznie zakończyła się budowa kościoła pw. św. Stanisława Błogosławionego Męczennika w Scranton, parafia liczyła ok. 1200 wiernych i rzeszę sympatyków z okolicznych miejscowości.

Zgromadzenie parafialne z 18 września 1898 roku zdecydowało jednogłośnie o odłączeniu parafii pw. św. Stanisława Błogosławionego Męczennika w Scranton od kościoła rzymskokatolickiego. 6 stycznia 1903 roku wierni ze Scranton zarejestrowali w Sądzie Powiatowym Country of Lockawanna nowy związek wyznaniowy: "Polski Kościół Reformowany". 29 września 1907 roku ks. Franciszek Hodur otrzymał w Utrechcie sakrę biskupią z rąk arcybiskupa Utrechtu ks. Gerarda Gula, w asyście ks. bpa Jakuba Jana van Thiela z Haarlemu oraz ks. bpa Mikołaja Spita z Deventer. W mieście znajduje się Mauzoleum Franciszka Hodura.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Kolejnictwa w Scranton

Wiele atrakcji turystycznych Scranton nawiązuje do dawnej produkcji żelaza i węgla, jak również do różnorodności etnicznej tego miasta. W mieście istnieje muzeum kolejnictwa, muzeum trolejbusów, muzeum górnictwa węglowego, muzeum filmowo-telewizyjne. Turystów przyciąga także Narodowa Bazylika Świętej Anny i Katedra Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego pw. św. Stanisława Błogosławionego Męczennika.

Od 1862 roku organizowana jest tutaj, przez irlandzkich emigrantów, parada św. Patryka. W 2008 roku obchody zgromadziły około 150 tys. uczestników. W mieście znajduje się również kino oraz częściowo zadaszony amfiteatr na ok. 15 tys. miejsc. Uwagę zwraca Scranton Cultural Center, zorganizowany w masońskiej świątyni to imponujący kawałek architektury w którym mieści się kilka sal i duża sala balowa. Odbywają sie tam koncerty muzyki poważnej i spektakle taneczne.

W mieście znajdują się dwie szkoły wyższe Scranton High School oraz West Scranton High School. Prawie 10000 uczniów uczy się w miejskich szkołach publicznych. W mieście są także szkoły wyznaniowe np. prywatna szkoła jezuitów i Jesziwy Bais Mosze, kilka szkół diecezji Scranton oraz szkoła prawosławna - w mieście są tylko prywatne szkoły średnie.

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani ze Scranton[edytuj | edytuj kod]

Bp William O'Hara

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Orthodox Jewish Community (ang.). [dostęp 2014-08-06].
  2. Temple Hesed (ang.).