Shiing-shen Chern

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Shiing-shen Chern
陈省身
Shiing-shen Chern陈省身
Data i miejsce urodzenia 26 października 1911
Jiaxing
Imię i nazwisko przy narodzeniu Shiing-shen Chern
Data i miejsce śmierci 3 grudnia 2004
Tiencin
Zawód matematyk
Narodowość chińska
Tytuł profesor
Alma Mater Uniwersytet Nankai
Odznaczenia
Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi dla Nauki (Brazylia)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Shiing-shen Chern (chin. upr. 陈省身, chin. trad. 陳省身, pinyin Chén Xǐngshēn; ur. 26 października 1911 w Jiaxing, zm. 3 grudnia 2004 w Tiencin) – matematyk chiński, działający przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Studiował matematykę na Uniwersytecie Nankai w Tiencin (1926–1930), następnie na Uniwersytecie Tsinghua w Pekinie (1931–1934) pod kierunkiem prof. Dan Suna. W 1934 wyjechał na dalsze studia do Europy, najpierw na zaproszenie Wilhelma Blaschkego z Uniwersytetu w Hamburgu (na którym w 1936 obronił doktorat), później do Paryża (gdzie był uczniem Elie Cartana. W 1937 powrócił do Chin i pracował jako wykładowca na Uniwersytecie Tsinghua, czasowo przeniesionym po inwazji japońskiej do miasta Kunming.

Lata 1943–1946 spędził w Instytucie Studiów Wyższych w Princeton, gdzie poznał m.in. Hermanna Weyla i Oswalda Veblena. Za namową Solomona Lefschetza został redaktorem prestiżowego pisma „Annals of Mathematics”. Po II wojnie światowej przyjechał do Szanghaju i założył Instytut Matematyczny Akademii Chińskiej (Academia Sinica), przeniesiony w późniejszych latach do Nankinu.

W 1948 powrócił do pracy w Princeton na zaproszenie Weyla i Veblena i był profesorem Uniwersytetu Chicagowskiego. Od 1960 wykładał na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, w 1961 otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Na Uniwersytecie Kalifornijskim powołał do życia Instytut Badań Nauk Matematycznych (1981), którym kierował do 1984. Pozostał w kontakcie z nauką chińską, w 1985 współzakładał Instytut Matematyki Uniwersytetu Nankin. Od 1994 był członkiem Chińskiej Akademii Nauk, a od 1985 należał również do brytyjskiego Royal Society. W 1986 nadano mu honorowe członkostwo Londyńskiego Towarzystwa Matematycznego. Był ponadto m.in. honorowym prezydentem Uniwersytetu Jiaxing.

W pracy naukowej zajmował się m.in. geometrią różniczkową, propagował w Chinach teorię równoważności Cartana. Podał nowy dowód na wzór Gaussa-Bonneta. Jest uważany za jednego z najwybitniejszych matematyków XX wieku. Został wyróżniony Narodowym Medalem Nauki (National Medal of Science) w 1975, a także jako jedyny Chińczyk prestiżową Nagrodą Wolfa w 1984. Krótko przed śmiercią, w maju 2004 otrzymał przyznaną wówczas po raz pierwszy Nagrodę Shawa.

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]