Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBZO, ang. Spontaneous bacterial peritonitis, SBP) – zapalenie otrzewnej u chorych z wodobrzuszem będące wynikiem zakażenia płynu w jamie otrzewnej (płynu puchlinowego) bez widocznego źródła tego zakażenia. Najczęściej występuje w przebiegu marskości wątroby spowodowanej różnymi przyczynami, zwykle w zaawansowanym okresie choroby. Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej pojawia się także znacznie rzadziej u chorych z wodobrzuszem spowodowanym innymi chorobami, takimi jak zespół nerczycowy, niewydolność serca, zespół Budda-Chiariego, chłoniaki, wyjątkowo w przebiegu innych nowotworów.

Według piśmiennictwa spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej występuje u około 8–21% chorych z wodobrzuszem w przebiegu marskości wątroby.

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Za rozwój spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej odpowiedzialne są prawdopodobnie następujące zjawiska:

Czynniki predysponujące do spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej:

Prawdopodobnie ryzyko zwiększają również:

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Objawy choroby[edytuj | edytuj kod]

Objawy podmiotowe są niecharakterystyczne, występują z różną częstością i mogą się w ogóle nie pojawiać. Chorzy skarżą się na gorączkę, ból brzucha, osłabienie, nudności, wymioty. W badaniu przedmiotowym stwierdza się u około 50% pacjentów objawy otrzewnowe, ponadto wzrost napięcia powłok brzucha i bolesność przy badaniu palpacyjnym brzucha. Obserwuje się objawy niewydolności nerek, wystąpienie lub nasilenie encefalopatii wrotnej, wodobrzusze oporne na leczenie. Encefalopatia i niewydolność nerek często są pierwszymi oznakami choroby[1]. U chorych może też wystąpić wstrząs septyczny.

Badanie cytologiczne płynu puchlinowego[edytuj | edytuj kod]

Pobiera się płyn puchlinowy wykonując paracentezę diagnostyczną. Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej rozpoznaje się, gdy w badaniu płynu stwierdzi się ponad 250 neutrofilów w mm³[2]. Warunkiem koniecznym do rozpoznania jest ponadto brak stwierdzenia źródła zakażenia w jamie brzusznej.

Posiew płynu puchlinowego[edytuj | edytuj kod]

Wykonuje się posiewy na podłoża dla bakterii tlenowych i beztlenowych. Najczęściej hodowane drobnoustroje w przypadku spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej to:

Leczenie i zapobieganie[edytuj | edytuj kod]

Stosuje się antybiotykoterapię początkowo empiryczną a następnie zgodnie z wynikiem posiewu płynu puchlinowego. Leczenie powinno być kontynuowane do momentu ustąpienia objawów spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej lub do chwili, gdy badanie cytologiczne płynu z jamy otrzewnej nie będzie spełniało kryteriów rozpoznania SBP (liczba neutrofilów mniejsza niż 250 w mm³).

U pacjentów ze spontanicznym bakteryjnym zapaleniem otrzewnej należy też rozważyć przeszczepienie wątroby[2][3].

W leczeniu farmakologicznym stosuje się następujące antybiotyki: cefotaksym[3], ciprofloksacynę, amoksycylinę w połączeniu z kwasem klawulanowym.

Profilaktyka antybiotykowa

W 1999 Bernard i wsp. w przeprowadzonej metaanalizie wykazali skuteczność stosowania profilaktyki antybiotykowej u chorych z marskością wątroby w zmniejszaniu ryzyka infekcji bakteryjnej, w tym spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej[4].

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Śmiertelność wynosi od 20 do 40%, a zgony najczęściej są spowodowane następującymi powikłaniami:

Śmiertelność jest znacznie większa u chorych ze stopniem C wg skali Childa-Pugh niewydolności wątroby. Nawroty spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej występują w 70% przypadków.

Przypisy

  1. A. Wojtacha, J. Juszczyk, A. Czarniak, A. Samet. Samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej w niewyrównanej marskości wątroby na podstawie wyników badań bakteriologicznych i biochemicznych. „Przegl Epidemiol”. 58, s. 597–607, 2004 (pol.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 G. Garcia-Tsao. Bacterial infections in cirrhosis.. „Can J Gastroenterol”. 18 (6), s. 405-6, Jun 2004. PMID 15190398. 
  3. 3,0 3,1 3,2 JA. Gilbert, PS. Kamath. Spontaneous bacterial peritonitis: an update.. „Mayo Clin Proc”. 70 (4), s. 365-70, Apr 1995. PMID 7898143. 
  4. B. Bernard, JD. Grangé, EN. Khac, X. Amiot i inni. Antibiotic prophylaxis for the prevention of bacterial infections in cirrhotic patients with gastrointestinal bleeding: a meta-analysis.. „Hepatology”. 29 (6), s. 1655-61, Jun 1999. doi:10.1002/hep.510290608. PMID 10347104. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Konturek (red.): Gastroenterologia i hepatologia kliniczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 735–9. ISBN 83-200-3188-5.
  • Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EB. T. 1. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 952–3. ISBN 83-7430-031-0.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.