Stanisław Zenon Zakrzewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Zenon Zakrzewski w mundurze Yacht Klubu Polski (1950)

Stanisław Zenon Zakrzewski (ur. 22 grudnia 1890 w Warszawie, zm. 12 lutego 1976 tamże) − polski działacz żeglarski i społeczny, żołnierz, dziennikarz i przedsiębiorca. Walczył na frontach I wojny światowej, w tym m.in. w bitwie pod Verdun, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej. W okresie międzywojennym oficer Oddział II Sztabu Generalnego WP (tzw. Dwójki), redaktor kilku gazet, organizator rynku reklamy prasowej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Do I wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Maturzysta Szkoły Ziemi Mazowieckiej w 1911. Studiował w Akademii Eksportowej w Wiedniu. Należał do Organizacji Młodzieży Narodowej. Działał w Stowarzyszeniu Akademickim "Ognisko", był także komisarzem Drużyn Strzeleckich.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po denuncjacji Naczelnego Komitetu Narodowego i ucieczce z Wiednia do Monachium został wcielony do armii bawarskiej w 1915. Ranny na froncie w Wogezach (odznaczony Żelaznym Krzyżem), ranny pod Verdun (odznaczony Bawarskim Krzyżem z Koroną i Mieczami). W kwietniu 1918 przeniesiony do Dywizji Bawarskiej na froncie wschodnim, pełnił stanowisko Komisarza ds. Włościańskich w Kolnie, gdzie organizował Polską Organizację Wojskową, a w listopadzie rozbrajał Niemców. W tym samym miesiącu skierowano go ze Sztabu Generalnego POW w Warszawie do Batalionu Kaszubskiego i Organizacji Wojskowej Pomorza. Za udział w rozbrajaniu Niemców odznaczony Orderem Virtuti Militari[potrzebne źródło].

II RP[edytuj | edytuj kod]

Od 1919 adiutant generała Aleksandra Osińskiego w Dowództwie Okręgu Generalnego Łódź oraz w Generalnym Inspektoracie Piechoty w Warszawie; jednocześnie w Oddziale II SG. Współorganizator spotkania trzech Józefów: Piłsudskiego, Hallera, Dowbor-Muśnickiego w Kaliszu 27 maja 1919. Oficer łącznikowy SG z aliancką Misją Plebiscytową w czasie plebiscytu warmińsko-mazurskiego w lipcu 1920. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 oficer łącznikowy z Misją Wojskową pod dowództwem generała Maxime'a Weyganda (z kapitanem Charles'em de Gaulle'em) – odznaczony za walki z bolszewikami Krzyżem Walecznych. W 1921 delegowany z SG do likwidacji Straży Mazurskiej i Zachodniej Straży Obywatelskiej. Od 1922 attaché morski w Komisariacie Generalnym RP w Wolnym Mieście Gdańsk. Następnie od 1923 roku Konsul RP w Monachium.

Po powrocie do Gdańska w 1925 formalnie przeniesiony do rezerwy (ale nie wycofany ze struktur "Dwójki"), dyrektor firmy "Bałtyk" (Gdański Handel Zamorski), dyrektor Targów Gdańskich, sekretarz generalny Gminy Polskiej w Gdańsku, dyrektor biura ogłoszeń i reklam "Polanonce", redaktor naczelny "Gazety Gdańskiej", korespondent dzienników: "Polonia" (Katowice) i "Rzeczpospolita" (Warszawa), "Kurier Warszawski" i "Kurier Poranny".

Po przewrocie majowym w 1926, wezwany przez Józefa Becka do Warszawy, objął stanowisko prokurenta Polskiej Agencji Telegraficznej (PAT) na mocy porozumienia z Rządem RP i przy pełnej akceptacji premiera Kazimierza Bartla (wcześniej odmówił przyjęcia stanowiska wojewody pomorskiego). W PAT zajmował później stanowiska dyrektora oddziałów ogłoszeń i reklamy, wydawnictw, filmowego oraz stanowisko wicedyrektora agencji (od 1929 roku) nieprzerwanie (jako jedyny z wielu oficerów Dwójki w dyrekcji PAT) do momentu aresztowania przez Gestapo w październiku 1939.

W 1928 założył Polski Związek Reklamowy w Warszawie oraz Kontynentalny Związek Reklamy w Paryżu, członek Rady Administracyjnej Międzynarodowego Związku Reklamy (IAA) z siedzibą w Nowym Jorku. Prowadził wykłady z dziedziny reklamy w Instytucie Naukowej Organizacji oraz został profesorem Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie. Od 1930 członek Rady Naczelnej Polskiego Związku Wydawców Dzienników i Czasopism. Zainicjował Koło Artystów Grafików Reklamowych – w latach 1935 i 1938 wydał dwa "Roczniki" tego koła. Jest autorem wielu publikacji z dziedziny propagandy i reklamy, redagował miesięcznik Reklama (od 1929). Od 1936 członek warszawskiego oddziału "Rotary Club".

Od 1928 we władzach Yacht Klubu Polski oraz Polskiego Związku Żeglarskiego.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie obrony Warszawy w 1939 odpowiedzialny za budynki PAT oraz Pałac Namiestnikowski. Po odmowie prowadzenia PAT dla Niemców aresztowany przez Gestapo 16 października 1939 , osadzony w więzieniu na Daniłowiczowskiej, potem w kwietniu i maju 1940 na Pawiaku. Od 1941 roku pracował jako pedagog. Od sierpnia 1944 do maja 1945 przebywał w jenieckim obozie pracy fabryki IG Farben w Rottweil.

PRL[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do kraju założył firmę Sztuka i Reklama – SiR atelier u Braci Jabłkowskich. Od 1946 redaktor naczelny Wydawnictw Morskich w Lidze Morskiej ("Morze", "Młodzież Morska", "Gazeta Morska"). W 1948 Przewodniczący Sekcji Wodnej Wystawy Ziem Odzyskanych we Wrocławiu. W latach 1950-1955 kierownik Wydawnictw Bankowych w Banku Gospodarstwa Krajowego. W 1955 doradca Prezesa Polskiej Izby Handlu Zagranicznego oraz doradca ds. reklamy dyrektora Państwowego Wydawnictwa Naukowego i członek-założyciel Klubu Marynistów Polskich. Po 1955 Przewodniczący Rady Programowej Przedsiębiorstwa Usług Reklamowych "Reklama" oraz doradca Rady Programowej Reklamy w Ministerstwie Handlu Wewnętrznego. Od 1946 zaangażowany przy reaktywacji Yacht Klubu Polski i Polskiego Związku Żeglarskiego, sędzia regatowy oraz członek władz obu związków do końca życia.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Syn Makary Bartłomiej Zakrzewski ps."Skała"(ur. 2 stycznia 1924 w Monachium, zm. 27 czerwca 1982 w Warszawie) , więzień obozu w Auschwitz (od 14 sierpnia do 15 października 1940, nr. obozowy 2158), żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego[1].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Drogi i manowce reklamy, Warszawa 1929.
  • Ogłoszenie prasowe, Wydawnictwa Polskiego Związku Wydawców Dzienników i Czasopism, Warszawa 1936.
  • Poradnik stosowania reklamy, Wydawnictwo Polskiej Agencji Telegraficznej, Warszawa 1938.
  • Reklama. Cele, środki, rodzaje, Wydawnictwo Polskie, Warszawa 1942.
  • Cyklon, Wydawnictwo Bolesław Matuszewski, Warszawa 1946.
  • Druh Wiatr, Wydawnictwo Bolesław Matuszewski, Warszawa 1946.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Add caption here
  • Złota odznaka "Zasłużonego Pracownika Morza"
  • Złota odznaka "Zasłużonego dla Żeglarstwa Polskiego".

Przypisy

  1. Makary Bartłomiej Zakrzewski (pol.). Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2010-11-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]