6 Pułk Piechoty Legionów
| 6 Pułk Piechoty Legionów | |
|
|
|
| Odznaka 6 Pułku Piechoty Legionów | |
| Historia | |
| Państwo | |
| Sformowanie | 27 lipca 1915/ 1919 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Patron | Józef Piłsudski |
| Tradycje | |
| Święto | 28 lipca[1] |
| Nadanie sztandaru | 1914; 22 listopada 1922 |
| Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały | 2 Brygada Zmechanizowana |
| Dowódcy | |
| Ostatni | płk Stanisław Engel |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Wilno |
| Rodzaj wojsk | piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska Lądowe |
6 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego (6 pp Leg.) – oddział piechoty Legionów Polskich i Wojska Polskiego II RP.
W dwudziestoleciu międzywojennym wchodził w skład 1 Dywizji Piechoty Legionów i stacjonował w garnizonie Wilno.O pułku Marszałek Śmigły - Rydz mówił: "...Pułk szósty był pułkiem, który nie zawodził..."
Spis treści |
[edytuj] Pułk w legionach
Pułk utworzony został rozkazem Komendy Legionów Polskich z 27 lipca 1915 w Rozprzy pod Piotrkowem.
10 września pułk odszedł na Wołyń w składzie III Brygady Legionów Polskich. Jesienią przeszedł chrzest bojowy w Maniewiczach i pod Kostiuchnówką. Następnie walczył pod Kuklami i Kamieniuchą. Podczas ofensywy gen.Aleksieja Brusiłowa w lipcu 1916 prowadził boje pod „Polską Górą". Na początku sierpnia 1916 r. zakończył działania bojowe pod Sitowiczami. W lipcu 1917 r. w wyniku tzw. kryzysu przysięgowego został rozwiązany.
[edytuj] Pułk w walce o granice
Na początku 1919 przystąpiono do odtwarzania pułku. Pierwszym jego pododdziałem był batalion szturmowy, sformowany w Radomiu, który 9 stycznia 1919 wszedł do walki o linię kolejową Lwów—Przemyśl. W kwietniu 1919 uczestniczył w walkach o Lidę. Przesunięty pod Wilno, połączył się z II i III batalionem.
W pełni skompletowany pułk wziął udział w bojach o Dyneburg na Łotwie. W 1920 włączony został do grupy uderzeniowej skierowanej na Kijów. W czasie odwrotu poniósł duże straty. Zreorganizowany i uzupełniony na Lubelszczyźnie, rzucony został do kontrofensywy znad rzeki Wieprz. Dotarł 27 września 1920 do Lidy. Zawieszenie broni zastało pułk w rejonie Gródka Siemkowskiego. 3 grudnia 1920 w Mołodecznie Marszałek Józef Piłsudski udekorował sztandar 6 pułku piechoty Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari za zasługi bojowe w kampanii 1914 - 1920( VM 3222). Matką chrzestną sztandaru była pani Marcelina Rościszewska, a ojcem chrzestnym pan Tadeusz Sołowski. Mszę polową celebrował ks. biskup Badurski.
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
Na podstawie rozkazu wykonawczego MSWojsk. o wprowadzeniu organizacji na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, pułk zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych)[2]. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny. W okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku "normalnego" (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy.
[edytuj] Pułk w kampanii wrześniowej
W dniach 24-27 sierpnia 1939 pułk został zmobilizowany w alarmie. Po zaprzysiężeniu skoncentrował się 28—31 sierpnia, w rejonie Wilna. 1 września rozpoczął dyslokację na linię obrony Narwi w rejonie Różana. W kampanii wrześniowej walczył w składzie macierzystej dywizji, która była jedną z trzech wielkich jednostek Grupy Odwodów "Wyszków". 8 września sztandar pułku wraz z innymi znakami dywizji odtransportowano do Warszawy i zdeponowano w muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze. 9 września pod Wyszkowem pułk nawiązał styczność bojową z oddziałami Wehrmachtu. Po planowym nie wymuszonym odwrocie znad Bugu pułk w ramach dywizji maszerował na Kałuszyn. Z 11/12 września w godzinach nocnych nawiązał kontakt z Niemcami i z marszu przeszedł do nocnego natarcia na Kałuszyn, rozbijając doszczętnie nieprzyjacielski 44 pułk piechoty. Sam również poniósł ciężkie straty. Dowódca pułku został ranny i przebywał w punkcie opatrunkowym w Jakubowie, skąd został ewakuowany do szpitala. Jednak przed południem punkt opatrunkowy zagarnięty został przez kawalerię nieprzyjaciela. Ranny płk Stanisław Engel i inni trafili do niewoli. "Polska Zbrojna" , nr 257 z 16.9.1939 r, podała w Komunikacie wojennym Naczelnego Wodza : cyt. ".nasze oddziały zniszczyły kilka pułków niemieckich – ostatnio pod Kałuszynem". Po wypoczynku w rejonie Kuflewa 13.9 pułk dalej maszerował nocą w kierunku Wodyń, jako straż boczna dywizji. Nocą odbił opanowane przez pododdziały Niemców z Waffen SS- Standarte „Deutschland” wsie i miejscowości, w tym Wolę Wodyńską. Bitwę o tę miejscowość opisał dowódca pułku niemieckiego, który zdobył i utrzymał tą miejscowość. Z jego relacji zamieszczonej w czasopiśmie „ Militar – Wochenblatt”, zarówno zdobycie przez Niemców Woli Wodyńskiej wieczorem 13.9 , jak i odparcie nocnego natarcia Polaków, przedstawia jako szczyt wytrwałości niemieckich żołnierzy. Według autora relacji Niemcy przez całą noc odpierali zaciekle szturmujących Polaków, a jeszcze o świcie 14.9 słychać było „schreckliche polnische hurra…”. Po czwartej dobie ciągłych walk, pułk podejmuje próbę przebicia się przez szosę patrolowaną przez niemiecki czołgi i przedostania do lasów pod Jagodnem. 15.9 zagarniając po drodze wszystkich maruderów i żołnierzy z rozbitych innych oddziałów 1 DP Leg. Rozpoczyna się dla pułku nowy etap kampanii wrześniowej: koncentracja po rozbiciu. Pułk zaczyna formować zgrupowanie, które rano 17.9 osiąga Radzyń Podlaski, 18.9 Parczew, 19.9 wieś w rejonie Urszulina. Dowództwo zamierza przebijać się w kierunku granicy węgierskiej. 20.9 rano pułk osiągnął Chełm a nocą 21.9 Grabowiec, z zadaniem aby następnego dnia połączyć się z oddziałami Armii „Kraków” i innymi spychanymi przez Niemców. 22.9 w rejonie wsi Rachanie przepuszczono przez ugrupowanie pułku parlamentariuszy niemieckich, którzy przybyli z propozycją honorowej kapitulacji, do dowódcy kombinowanej grupy gen. dyw. Stefana Dąb-Biernackiego. Propozycja została odrzucona i pułk przeszedł do dalszych działań w ogólnym kierunku na Tarnawatkę, w celu wywalczenia przejścia na południe od granicy węgierskiej. 23.9 przesuwał się w kierunku Suchowoli, gdzie rano 24.9 przeprowadził atak i wyparł Niemców z tej miejscowości. Ostatnie natarcie kombinowanego 6 pp Leg, wspólnie z 9 pp Leg, przy wsparciu 10 pal przeprowadzono na nieprzyjaciela we wsi Podklasztor o świcie 25.9. w wyniku którego, Niemcy zostali wyparci ze wsi i oswobodzono z niemieckiej niewoli kilku polskich oficerów. Niestety tu nie spotkano żadnych zorganizowanych polskich oddziałów, więc dowódca pułku, ppłk Kasztelowicz powtórzył ostatni ustny rozkaz dowódcy 1 DP Leg. gen Wincentego Kowalskiego:
|
|
. Po wojnie 11 listopada 1966 r decyzją Rady Trzech (Kapituły Orderu Virtuti Militari) w Londynie 6 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego uzyskał prawo umieszczenia na wstędze biało-czerwonej przy sztandarze napisu: "Wyróżniony za niezwykłe męstwo w kampanii 1939 w Polsce".
Według przybliżonych obliczeń we wrześniu 1939 zginęło około 130 podoficerów i szeregowych, a około 250 oficerów, podoficerów i szeregowych zostało rannych. W samym tylko nocnym natarciu pod Kałuszynem poległo około 70 żołnierzy, a przeszło 100 odniosło rany. Zaginęło dwóch oficerów (adiutant pułku i dowódca 8 kompanii strzeleckiej). Lista zaginionych podoficerów i szeregowców jest trudna do ustalenia nawet w przybliżeniu.
[edytuj] Legioniści
Dowódcy pułku:
- mjr Witold Ścibor-Rylski (28 VII - 2 X 1915)
- mjr / ppłk Mieczysław Norwid-Neugebauer (6 X 1915 - 11 VII 1917)
- ppłk Witold Ścibor-Rylski (28 VII - 20 VIII 1917)
- ppłk Bolesław Popowicz (8 V 1919 - 15 VIII 1920)
- ppłk / płk Stanisław Kozicki (16 VIII 1920 - 17 VIII 1927)
- ppłk / płk Stefan Leon Biestek (17 VIII 1927 - 12 XI 1935)
- ppłk dypl. Zygmunt Berling (13 XI 1935 - 2 IV 1937)
- płk Stanisław Engel (3 IV 1937 - 12 IX 1939)
- ppłk Jan Kasztelowicz (p.o. od 12 IX 1939)
Oficerowie pułku:
|
|
Podoficerowie i szeregowcy:
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
|
|
|
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939
Dowództwo
- dowódca - płk Stanisław Engel (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
- I adiutant - kpt. Antoni Paweł Ślęzak (zginął w 1940 w Katyniu)
- II adiutant - por. rez. Ludwik Weker
- oficer informacyjny – por. Józef Błażewicz
- kwatermistrz - kpt. Kazimierz Miller (poległ 14 IX 1939 w lesie Jagodne)
- naczelny lekarz pułku - mjr dr Józef Bułat
- dowódca kompanii gospodarczej – por. Ignacy Skupieński (też kapelmistrz)
- oficer płatnik - ppor. rez. Jan Koecher
- oficer żywnościowy - por. int. Stefan Życki
- kapelan pułku - ks. kpl. rez. Józef Grams
I batalion
- dowódca batalionu - mjr Władysław Zarzycki (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
- adiutant - ppor. rez. Jan Rozwadowski
- oficer gospodarczy - ppor. rez. - NN
- oficer płatnik - ppor. rez. Stanisław Telechun
- lekarz batalionu - pchor. rez. NN
- dowódca plutonu łączności – ppor. rez. Sośnicki
- dowódca 1 kompanii strzelców - ppor. Anatol Woróg (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Wacław Markiewicz (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Jan Jaguczański
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca 2 kompanii strzelców - ppor. rez. Eugeniusz Balcerzak (poległ 12 IX 1939 pod Kałuszynem)
- dowódca I plutonu - ppor. Ryszard Antoni Jaworski
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Aleksander Sokołowski
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca 3 kompanii strzelców - kpt. Ludwik Ziobrowski
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Zygmunt Stambrowski
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Jan Głowecki
- dowódca III plutonu - chor. Stanisław Telega
- dowódca 1 kompanii ckm - kpt. Kleofas Szepet (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Kazimierz Kryżan
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Bogdan Zwolski
- dowódca III plutonu - chor. Władysław Cieśla
- dowódca IV plutonu (taczanek) - ppor. rez. NN
- dowódca V plutonu (moździerzy) - ppor. rez. NN
II batalion
- dowódca batalionu - kpt. Antoni Piotrowski
- adiutant - ppor. rez. Marian Koczyk (poległ 23 IX w lesie w rej. Tarnawatka-Suchowola)
- oficer gospodarczy - ppor. rez. NN
- oficer płatnik - ppor. rez. - NN
- lekarz batalionu - ppor. rez. NN
- dowódca plutonu łączności – ppor. rez. Kazimierz Ukielski
- dowódca 4 kompanii strzelców - kpt. Stefan Słomczyński (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca I plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca II plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca 5 kompanii strzelców - por. Izydor Dowgiałło
- dowódca I plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca II plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca 6 kompanii strzelców - por. rez. Czesław Adam Papiewski
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Andrzej Zieliński
- dowódca II plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca 2 kompanii ckm - kpt. Tadeusz Władysław Berek
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Władysław Żołądkiewicz
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Kazimierz Bryl
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca IV plutonu (taczanek) - ppor. rez. NN
- dowódca V plutonu (moździerzy) - ppor. rez. NN
III batalion
- dowódca batalionu - ppłk Jan Kasztelowicz (od 12 IX 1939 pełni obowiązki dowódcy pułku)
- adiutant - ppor. rez. Marian Błaszkiewicz (ranny 10 IX pod Kamieńczykiem), od 10 IX – ppor. rez. Stefan Wyrębski
- oficer gospodarczy - ppor. rez. dr Jerzy Kondracki
- oficer płatnik - ppor. rez. Zygmunt Giernakowski
- lekarz batalionu - ppor. rez. dr Efroim Mełamed
- dowódca 7 kompanii strzelców - por. Wilhelm Tupikowski
- dowódca I plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca II plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- 8 kompanii strzelców - por. Witold Stasiłowicz (zaginął w rej. Kałuszyna[a])
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Emanuel Laskarys
- dowódca II plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca III plutonu - chor. Jan Nesterowicz
- dowódca 9 kompanii strzelców - por. rez. Antoni Kudławiec (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca I plutonu - ppor. Tadeusz Truszkowski (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Emanuel Laskarys (ranny 13 IX pod Wolą Wodyńską)
- dowódca III plutonu - ppor. rez. Janowicz
- dowódca 3 kompanii ckm - por. Michał Schmal (od 12 IX pełnił obowiązki dowódcy batalionu)
- dowódca I plutonu - ppor. rez. Zdzisław Andrucewicz
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Józef Koter (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca III plutonu - ppor. rez. Zygmunt Korolkiewicz (od 12 IX – dowódca kompanii)
- dowódca IV plutonu - ppor. rez. Stefan Wyrębski (od 10 IX adiutant III baonu), od 19 IX – plut. pchor. rez. Jerzy Buyko
- dowódca V plutonu - ppor. rez. Piotr Wasilewski
- szef kompanii - kpr. zaw. Robert Bobkiewicz
- podoficer gospodarczy - sierż. zaw. Władysław Piechota
- podoficer broni - plut. zaw. Jan Matoszko
- obserwator dowódcy kompanii - kpr. sł. czyn. Władysław Sikorski
- goniec dowódcy kompanii - leg. Stanisław Kobirski
- pocztowy osobisty dowódcy kompanii - leg. Stanisław Wawrzonkowski
Pododdziały specjalne
- dowódca plutonu łączności - por. Jan Siedlecki
- dowódca kompanii zwiadowców - por. Tomasz Jaworski
- dowódca plutonu konnych zwiadowców - ppor. rez. NN
- dowódca plutonu kolarzy - ppor. rez. mgr Eugeniusz Masłowski
- dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Bogusław Szafranowski (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
- dowódca I plutonu - por. Zbigniew Lech Sankowski
- dowódca II plutonu - ppor. rez. Marian Tomaszewicz
- dowódca III plutonu - ppor. rez. NN
- dowódca plutonu artylerii piechoty - por. Stefan Jerzy Jasiewicz
- dowódca plutonu pionierów – ppor. Michał Kuncewicz
[edytuj] Symbole pułku
Odznaka pułku
Pierwszy wzór odznaki zatwierdzony Dz. Rozk. MSWojsk. nr 49, poz. 872 z 13 grudnia 1921 roku. Odznaka zwana "Krzyżem Wytrwałości" ma kształt stylizowanego krzyża, na którym widnieje wizerunek orła wzorowanego na jagiellońskim. Na piersi orła i skrzydłach wpisano numer i inicjały 6 PP LP. Przy szyi data powstania pułku 28 VII 1915, na obramowaniach krzyża nazwy pól bitewnych KOSTIUCHNÓWKA, GÓRA POLAKÓW KAMIENIUCHA KUKLE - KOPNE. Dwuczęściowa - wykonana w srebrze lub z alpaki, bez emalii. Wymiary: 4lx36 mm[5].
Oznaka żałobna
26 czerwca 1935 Minister Spraw Wojskowych "w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Jóżefa Piłsudskiego [...] ustanowił stałą oznakę żałobną." Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[6]. Od 1938 roku oznakę żałobną nosili też żołnierze 1 ppLeg[7].
Uwagi
- ↑ Prawdopodobnie por. Witold Stasiłowicz został zastrzelony przez Niemców 12 IX 1939, w czasie próby ucieczki z zagarniętego w m. Jakubów punktu opatrunkowego
Przypisy
- ↑ Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
- ↑ Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 4
- ↑ Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 4
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 34.
- ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 1 z 26.06.1935 r. poz. 5.
- ↑ Żygulski: Polski mundur wojskowy. s. 123.
[edytuj] Bibliografia
- "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
- "Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego". Warszawa 1939.
- dr Józef Margules "Drugie dywizje w bojach o Polskę 1776 - 2000". Bellona. Warszawa 2003 r.
- "Zeszyt" Departament Stosunków Społecznych MON z 1996 r.
- "Zeszyt - Przysięgam Służyć Wiernie Rzeczypospolitej Polskiej" Departament Stosunków Społecznych MON z 1993 r.
- Wojskowy Przegląd Historyczny nr 3/1960 art.Stanisław Truszkowski" Działania 1 Dywizji Piechoty Legionów w 1939 r."
- Wojskowy Przegląd Historyczny nr 4/1992 art. "relacja por. Michała Schmala adiutanta 3batalionu 6 pp Leg z walk w 1939 r.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
- Zdzisław Żygulski jun, Henryk Wielecki: Polski mundur wojskowy. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. ISBN 83-03-01483-8.
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||