Streptococcus pyogenes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Paciorkowiec ropny
Streptococcus pyogenes 01.jpg
Zdjęcie paciorkowca pod dużym powiększeniem, widać układanie się w łańcuszki.
Systematyka
Królestwo bakterie
Typ Firmicutes
Klasa Bacilli
Rząd Lactobacillales
Rodzina Streptococcaceae
Rodzaj Streptococcus
Gatunek S. pyogenes
Nazwa systematyczna
Streptococcus pyogenes
Rosenbach 1884

Streptococcus pyogenespaciorkowiec beta-hemolizujący zaliczany do ziarniaków, będący czynnikiem etiologicznym anginy oraz kilku innych zespołów chorobowych. Ze względu na objawy kliniczne towarzyszące infekcji bywa nazywany paciorkowcem ropnym. Według podziału Lancefield, opierającego się na wytwarzaniu specyficznego wielocukru C, należy do grupy serologicznej A. Źródłem zakażenia jest człowiek, nosicielstwo wynosi około 10-20% (kolonizacja u dzieci jest częstsza).

Morfologia i fizjologia[edytuj | edytuj kod]

Streptococcus pyogenes barwi się dodatnio metodą Grama, jednak starsze kolonie łatwo ulegają odbarwieniu stając się Gram-ujemne.

Pojedyncza bakteria ma kształt kulisty oraz wykazuje tendencję do łączenia się w łańcuszki składające się z kilku-kilkudziesięciu komórek. Nie wytwarza rzęsek oraz przetrwalników, część szczepów ma otoczkę.

Drobnoustrój jest zaliczany do tlenowców lub względnych beztlenowców. Wzrasta w zakresie temperatur 20-40 °C, przy optimum 36-37 °C. Największy wzrost uzyskuje się przy pH około 7,5 – w przypadku zakwaszenia podłoża ginie stosunkowo szybko.

Bakteria jest wrażliwa na standardowe środki dezynfekcyjne, nawet w niskich stężeniach.

Czynniki zjadliwości[edytuj | edytuj kod]

Do czynników zjadliwości zaliczane są:

Chorobotwórczość[edytuj | edytuj kod]

Bakteria może wywoływać anginę oraz rzadziej: zapalenie węzłów chłonnych, liszajec, różę, zapalenie naczyń limfatycznych, ucha środkowego i inne. Szczepy wytwarzające toksyny mogą ponadto powodować płonicę, paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego czy martwicze zapalenie powięzi.

Infekcje okołoporodowe[edytuj | edytuj kod]

Bakteria jest jedną z przyczyn zakażenia rany pępkowej oraz kikuta pępowiny u noworodków. Infekcja jest przenoszona przez zanieczyszczone ręce personelu. Dawniej Streptococcus pyogenes odpowiadał za sepsę u położnic (tzw. gorączka połogowa).

Powikłania poinfekcyjne[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na podobieństwo antygenów bakteryjnych do niektórych antygenów występujących w organizmie ludzkim istnieje zagrożenie, że wytworzone przeciwciała przeciwko bakteriom zaczną reagować z własnymi tkankami i dojdzie do rozwoju takich chorób autoimmunologicznych jak choroba reumatyczna i kłębuszkowe zapalenie nerek. Niszczenie własnych narządów rozpoczyna się typowo w około 2 tygodnie po przebytym zakażeniu gardła (interesujące, że nie po zakażeniach skóry o podobnej etiologii). Wyeliminowanie bakterii nie oznacza zaprzestania wytwarzania autoprzeciwciał przez organizm.

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Streptococcus pyogenes nie wzrasta na prostych podłożach hodowlanych, takich jak agar zwykły. Hoduje się go na pożywkach wzbogaconych surowicą, krwią baranią lub glukozą, w optymalnej temperaturze i pH. Na agarze z krwią wywołuje hemolizę typu beta, co oznacza całkowite zniszczenie erytrocytów.

Wrażliwość na antybiotyki[edytuj | edytuj kod]

Pomimo wieloletniego stosowania antybiotyków z grupy penicylin, nie zanotowano dotąd oporności na tę grupę leków, dlatego są to ciągle leki pierwszego rzutu. W przypadku niepowodzenia terapeutycznego można zastosować penicylinę z inhibitorem – o ile sam Streptococcus pyogenes nie wytwarza β-laktamazy, to flora fizjologiczna zasiedlająca okolicę gardła może ją produkować – w ten sposób inne drobnoustroje chronią paciorkowca przed antybiotykiem.

W przypadku uczulenia na penicyliny stosuje się makrolidy lub klindamycynę, jednak ze względu na ryzyko oporności konieczne może być sporządzenie antybiogramu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leon Jabłoński (red): Podstawy Mikrobiologii Lekarskiej. Warszawa: PZWL, 1979, s. 208-213. ISBN 83-200-0181-1.
  • Danuta Dzierżanowska: Antybiotykoterapia praktyczna. s. 267-269. ISBN 978-83-7522-013-1.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.