Szmalcownik
Szmalcownik – gwarowe słowo, które w Polsce przed II wojną światową miało kilka podobnych znaczeń: przemytnik, paser lub łapówkarz.
Podczas okupacji niemieckiej słowo nabrało nowego, bardziej pejoratywnego znaczenia, jako określenie osoby wymuszającej okup na ukrywających się Żydach i pomagających im Polakach lub donoszącej na nich za pieniądze do władz okupacyjnych. Zjawisko szmalcownictwa było traktowane przez Armię Krajową jako akt zdrady i karane śmiercią. 18 marca 1943 Kierownictwo Walki Cywilnej ogłosiło:
 |
Wyroki sądów Polski Podziemnej były wykonywane od połowy 1943.[1]
Rozmowa Andrzeja Friszke z Władysławem Bartoszewskim na temat zjawiska szmalcownictwa:
|
|
Nadal pozostający w mocy artykuł 1 pkt. 2 dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego wydawanie Niemcom osób przez nich poszukiwanych ściga jako zbrodnię karaną śmiercią[3]. Wymuszanie zaś od takich osób pieniędzy (art. 2) karą pozbawienia wolności do lat 15 lub dożywotnim pozbawieniem wolności. Należy jednak zauważyć, że tych szmalcowników, których ofiary nie straciły życia objęła amnestia z 1956[4].
Przypisy
- ↑ Źródło: Żydzi polscy, zeszyt 24, "Sprawiedliwi wśród narodów" str. 11 artykuł "Śmierć dla szmalcowników" dodatek do Rzeczpospolitej z 23 września 2008
- ↑ Źródło: Żegota. Rada Pomocy Żydom 1942 – 1945. Opracował Andrzej Krzysztof Kunert. Warszawa 2002, s.34
- ↑ przepis ten nie przewidywał żadnej innej (niższej) kary, zatem sądy w tych przypadkach zawsze orzekały karę śmierci; po usunięciu kary śmierci z polskiego systemu prawnego, na podstawie art. 13 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks karny orzeka się karę dożywotniego pozbawienia wolności
- ↑ Wałęsa i o. Rydzyk świadkami w sprawie milionera?
