Ticino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy szwajcarskiego kantonu. Zobacz też: rzekę Ticino.
Ticino
niem. Republik und Kanton Tessin
fr. République et Canton du Tessin
wł. Repubblica e Cantone del Ticino
ret. Republica ed il chantun Tessin
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Szwajcaria
Siedziba Bellinzona
Data powstania 1803
Kod ISO 3166-2 CH-TI
Powierzchnia 2812 km²
Populacja (2004)
• liczba ludności

319 800
• gęstość 114 os./km²
Języki urzędowe włoski
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba dystryktów 8
Liczba gmin 244
Położenie na mapie Szwajcarii
Położenie na mapie
Ziemia 46°19′00,0″N 8°49′00,0″E/46,316667 8,816667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Ticino, też Tessyn (wł.: Ticino, ofic.: Repubblica e Cantone Ticino; lomb.: Tesin, niem., fr., rom.: Tessin) – najdalej wysunięty na południe kanton Szwajcarii. Tereny Ticino zostały zajęte przez Szwajcarów w XV i na początku XVI wieku, w 1803 kanton Ticino przystąpił do Konfederacji Szwajcarskiej jako pełnoprawny członek.

Językiem urzędowym kantonu jest język włoski, natomiast językiem mówionym jest język lombardzki; wyjątkiem jest gmina Bosco/Gurin, gdzie mówi się po alemańsku. Na terenie Ticino znajduje się włoska enklawa Campione d'Italia. Razem z częścią Gryzonii Ticino tworzy tzw. Svizzera Italiana (Szwajcarię włoskojęzyczną). Dialekty lombardzkie (tessyńskie) są wciąż szeroko używane, ale nie mają oficjalnego statusu. Najważniejsze miasta to Lugano, Locarno i stolica kantonu Bellinzona.

Z Ticino pochodziło wielu architektów renesansu i baroku: Francesco Borromini, Matteo Castelli, Giovanni Catenazzi, rodzina Fontana, Carlo Maderna, Giovanni Battista di Quadro, Giovanni Trevano.

Z Ticino pochodzi również wielu wybitnych architektów neomodernizmu: Rino Tami, Tita Carloni, Peppo Brivio, Luigi Snozzi, Livio Vacchini, Aurelio Galfetti, Mario Botta.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Kanton dzieli się na 8 dystryktów.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Językiem urzędowym kantonu jest język włoski. Językami z najwyższym odsetkiem użytkowników są:

Nazwa kantonu[edytuj | edytuj kod]

Oficjalną nazwą kantonu jest nazwa włoska Ticino (endonim), pochodząca do łacińskiej nazwy Ticinium. W języku polskim używanym w kraju potocznie równie rozpowszechniona jest nazwa Tessyn (takie wyniki daje wyszukiwanie Google). Polonia szwajcarska również używa obu nazw. Polskie publikacje encyklopedyczne w zdecydowanej większości używają nazwy Ticino. KSNG nie wypowiedziała się w tej sprawie, co zgodnie z praktyką i rekomendacjami ONZ oznacza, że zaleca jako poprawną formę endonim, czyli Ticino.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]