Trawertyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trawertyn

Trawertyn (martwica wapienna, źródleniec, tuf wapienny[1]) – porowata skała osadowa składająca się głównie z kalcytu i aragonitu. Odmiana martwicy wapiennej.

Koloru zwykle białego, często z żółtymi lub czerwonymi uwarstwieniami. W martwicach często występują szczątki roślin i zwierząt. Przyczyną powstawania jest ubytek dwutlenku węgla z roztworu, co następuje najczęściej na skutek spadku ciśnienia związanego z wypływem wód podziemnych na powierzchnię, asymilacji przez rośliny lub dyfuzji do atmosfery wynikającej z intensywnego ruchu wody. Ubytek dwutlenku węgla powoduje wytrącenie się węglanu wapnia podczas reakcji przebiegającej według schematu:

Ca(HCO3)2=CaCO3+H2O+CO2.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Nazywany alabastrem egipskim, był używany już w starożytnym Egipcie do wyrobu posągów i waz. W wielu miejscach, w których występował powszechnie, stosowany był (ze względu na łatwość obróbki) jako podstawowy materiał budowlany. Obecnie jest używany w budownictwie jako materiał ozdobny.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje prawie na całym świecie, wszędzie tam, gdzie istnieje podłoże wapienne i odpowiednie źródła. W Stanach Zjednoczonych utwory trawertynowe znane są np. z Parku Narodowego Yellowstone. Podobne utwory znajdują się w Afganistanie (Band-i-Amir), w Chinach w dolinie Huang Long, w Semuc Champey w Gwatemali czy w Pamukkale w Turcji. W Europie, w Chorwacji trawertyny budują 16 wielkich, naturalnych stopni tworzących Jeziora Plitwickie. Liczne utwory trawertynowe znajdziemy we Francji, Włoszech czy na Słowacji.

W Polsce trawertyn występuje w okolicach Krzeszowic (górnokarbońska martwica karniowicka), natomiast młodsze trawertyny neogeńskie znajdziemy w okolicy Krakowa, w Tatrach i na Podhalu.

Przypisy

  1. Słownik Pojęć Geograficznych. Red. A. Kostrzewski ISBN 83-88841-06-8