Działoszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Działoszynwieś w woj. dolnośląskim.
Działoszyn
Herb Flaga
Herb Działoszyna Flaga Działoszyna
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat pajęczański
Gmina Działoszyn
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1412 i 1993
Burmistrz Rafał Drab (od 2010)
Powierzchnia 4,94 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

6316
1245 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 43
Kod pocztowy 98-355
Tablice rejestracyjne EPJ
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Działoszyn
Działoszyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Działoszyn
Działoszyn
Ziemia 51°07′04″N 18°52′12″E/51,117778 18,870000Na mapach: 51°07′04″N 18°52′12″E/51,117778 18,870000
TERC
(TERYT)
1101309014
Urząd miejski
ul. Piłsudskiego 21
98-355 Działoszyn
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Działoszyn w Wikisłowniku
Strona internetowa

Działoszynmiasto na ziemi wieluńskiej, w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Działoszyn położone nad Wartą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

Według danych z 20 sierpnia 2010 miasto liczyło 6149 mieszkańców[1].

Działoszyn położony jest nad Wartą, tuż przy jej przełomie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac Męcińskich, obecnie powiatowy ośrodek kultury
Urząd Miasta i Gminy w Działoszynie – widok z lotu ptaka

Ważna osada na szlaku handlowym między Rusią a Śląskiem. Osada lokowana na prawie magdeburskim, prawa miejskie uzyskała w 1412. Ważny ośrodek kalwinizmu i arianizmu. Doszczętnie zniszczony podczas Potopu Szwedzkiego. Podczas rozbiorów pod panowaniem pruskim, od 1809 w Księstwie Warszawskim.

Aż do wielkiego pożaru, w którym spłonęła – z powodu drewnianych zabudowań – cała osada, w Działoszynie istniała synagoga o bardzo dużym znaczeniu w skali kraju.

Podczas wojny obronnej 1939 roku miejsce ciężkich walk 30 Dywizji Piechoty gen. Leopolda Cehaka. W odwecie za śmierć generała Dilla, doszczętnie zniszczone w dniach 1 września3 września przez lotnictwo niemieckie; według opowiadań niektórych mieszkańców po nalocie pozostały w mieście tylko 4 budynki. Niemcy później również nazywali Działoszyn od nazwiska generała Dilla. Podczas okupacji miejscową ludność żydowską wywieziono do obozów koncentracyjnych.

Od lat 60. XX w. ponowny okres odbudowy. Budowa cementowni w Działoszynie znacznie wpłynęła na okoliczne tereny. Działoszyn oraz siedziba powiatu Pajęczno zyskały nowe osiedla bloków mieszkalnych. 31 grudnia 1993 r. Działoszyn odzyskał prawa miejskie.

Przemysł i Transport[edytuj | edytuj kod]

Rondo komunikacyjne na Placu Wolności – widok z lotu ptaka

W XIX wieku w Działoszynie istniała fabryka tytoniu i cygar Kronenberga.

Przez Działoszyn przebiega droga krajowa oraz dwie drogi wojewódzkie:

W pobliżu Działoszyna przebiega linia kolejowa nr 131, na której znajduje się stacja kolejowa Działoszyn

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

kościół Znalezienia Krzyża Św. i Św. Marii Magdaleny

Na końcu ulicy Zamkowej, na starym mieście znajduje się późnorenesansowy pałac. Obecnie mieści się tam sala wystawowa, sale konferencyjne, galeria lokalnych artystów oraz restauracja. Dookoła pałacu rozpościera się park na wzór angielski i francuski. Za rynkiem (Placem Wolności) przy ulicy Kościelnej stoi XIV-wieczny kościół Znalezienia Krzyża Św. i Św. Marii Magdaleny. Na wyspie (teren rekreacji i wypoczynku mieszkańców) znajduje się las, a także boisko sportowe. Przy drodze wylotowej w kierunku cementowni "Warta" znajduje się stadion klubu piłkarskiego Warta Działoszyn; są tam również korty tenisowe i boisko do koszykówki. Od strony zachodniej i południowo-wschodniej Działoszyn otacza las. Na zachodzie, w Załęczańskim Parku Krajobrazowym znajdują się formy skał wapiennych oraz skamieniałości (głównie amonity).

Stanica kajakowa w Działoszynie – widok z lotu ptaka

Osoby związane z Działoszynem[edytuj | edytuj kod]

Z Działoszyna wywodzi się powieściopisarka Irena Jurgielewiczowa. Autorka wielu lektur dla młodzieży (m.in. "Ten Obcy"), która otrzymała Order Uśmiechu. Pochodził stąd również przeor Jasnej Góry w latach 1862-1883, o. Stanisław Kacper Kapiczyński.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Działoszyn – most przez Wartę w ciągu drogi krajowej 42
Śluza przy młynie na Warcie

Późnorenesansowy pałac Stanisława Męcińskiego (według tradycji niegdyś stała tu pogańska świątynia) i kościół parafialny (XVIII wiek).

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[2] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. św. św. Marii i Magdaleny, XVIII/XIX, nr rej.: 646 z 30.08.1967
  • dzwonnica, nr rej.: 647 z 30.08.1967
  • pałac, XVIII, XX, nr rej.: 248 z 30.08.1967
  • elektrownia wodna, drewn., nr rej.: 347 z 6.10.1986

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Działoszynie działa klub sportowy Warta Działoszyn. Prowadzi dwie sekcje: piłki nożnej i siatkówki.

Piłka nożna KS Warta Działoszyn (dawniej: Budowlani Działoszyn), występuje obecnie w czwartej lidze. Założony został 6 kwietnia 1965. Swoją profesjonalną karierę rozpoczął tu w sezonie 1983/84 Robert Warzycha.

Sekcja siatkówki męskiej KS Warta Działoszyn istnieje od roku 2004. Obecnie w sezonie 2006/07 Warta występuje w II lidze.

Szkolnictwo w Działoszynie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działają: Przedszkola:

  • Publiczne Przedszkole nr 1 "Bajka"
  • Publiczne Przedszkole nr 2

Szkoły Podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 Im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 2 Im. Mikołaja Kopernika

Gimnazja:

  • Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II

Szkoły Ponadgimnazjalne:

  • Zespół Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie

Legenda o powstaniu Działoszyna[edytuj | edytuj kod]

Książę kaliski Bolesław Pobożny (1221-1279) był znany swoim poddanym nie tylko z wielkiej pobożności, ale również z zamiłowania do myślistwa. Od dłuższego już czasu łowczy książęcy roztaczał przed swoim władcą wizje wspaniałych okolic nad Wartą, na Ziemi Rudzkiej, zaopatrzonych w rozmaitą zwierzynę. W 1250 roku książę ze swoim dworem podążał traktem kalisko-krakowskim na południowy wschód. Po dwóch dniach oczom księcia ukazał się gęsty bór malowniczo położony nad rzeką Wartą. Było to miejsce przyszłego polowania.

Pogoda zachęcała do zmagań ze zwierzem. Na odgłos trąbki nagonka ruszyła w bór. Pół dnia już prawie w głębi lasu książę zmitrężył w oczekiwaniu na grubego zwierza i nic mu się dotąd nie nawinęło pod dzidę. Znużenie zaczęło się przeobrażać w gniew, przede wszystkim na wielkiego łowczego. Spadł huraganowy deszcz i błyskawice zaczęły przecinać ciemności. Wzmagał się huk grzmotów i strach opanował myśliwych. Za późno było na powrót do obozowiska. Zbici więc trwożnie w ciasną gromadkę, starali się nieudolnie chronić przed nawałnicą. Takiej burzy nie zaznał dotąd nikt z książęcego orszaku. Sam książę strwożony wizją nagłej śmierci, przyrzekał sobie, w zamian za ocalenie, postawić w tym samym miejscu warowny zamek z osadą. Nagle piękne słońce swoimi promieniami ucieszyło oczy dworzan księcia. Książę rozgniewany na łowczego, ale i pamiętny swojej obietnicy, ogłosił decyzję: w miejscu niespodziewanej burzy, ale i cudownego ocalenia, ma powstać zamek otoczony zewsząd osadą. Zaś namiestnikiem swoim książę mianował wielkiego łowczego, zwanego Działoszem.

Bolesław Pobożny osadził tutaj także ponad trzystu swoich pachołków. W miarę upływu czasu w środku pustego lasu nad rzeką Wartą powstał gród. W ten właśnie sposób przed siedmiu prawie wiekami powstała osada, od nazwiska pierwszego zarządcy nazwana Działoszynem.[potrzebne źródło]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]