Kalcyt
| Kalcyt | |||
|
|
|||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Skład chemiczny | CaCO3 | ||
| Twardość w skali Mohsa | 3,0 | ||
| Przełam | muszlowy | ||
| Łupliwość | doskonała trójkierunkowa | ||
| Pokrój kryształu | słupkowy bądź tabliczkowy (2000 postaci) | ||
| Układ krystalograficzny | trygonalny | ||
| Właściwości mechaniczne | "burzy" z kwasem solnym HCl | ||
| Gęstość minerału | 2,6 – 2,8 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa | bezbarwny lub różne barwy (biały, szary) | ||
| Rysa | biała | ||
| Połysk | szklisty, oleisty lub matowy | ||
| Współczynnik załamania | no=1,658; ne=1,486 | ||
| Inne | wykazuje silną dwójłomność | ||
| Dodatkowe dane | |||
| Postacie alotropowe | aragonit i heksagonalny vateryt | ||
| Klasyfikacja Strunza | 05.AB.05 | ||
Kalcyt – minerał z gromady węglanów, węglan wapnia. Bardzo rozpowszechniony minerał skałotwórczy.
Nazwa pochodzi od gr. chalix = wapno oraz łac. calx (calcis) = wapno; i nawiązuje do tradycyjnego zastosowania tego minerału.
Spis treści |
Właściwości [edytuj]
Tworzy kryształy izomeryczne, tabliczkowe, słupkowe, igiełkowe. Często wykształca bliźniaki oraz zrosty wielokrotne. Odznacza się bogactwem postaci – znanych jest ponad 2000 form jego kryształów i kombinacji. Najczęściej przyjmuje postać romboedrów i skalenoedrów. Pospolity minerał utworów hydrotermalnych. Często tworzy naskorupienia, naloty, żyły. Jest izostrukturalny z magnezytem, rodochrozytem, syderytem. Jest kruchy, przezroczysty, często zawiera domieszki: manganu – manganokalcyt; żelaza i magnezu – kalcyt magnezowy; strontu – stroncjokalcyt; baru i kobaltu – kobaltokalcyt; ołowiu – plumbokalcyt.
W czystych kryształach kalcytu (szpat islandzki) można zaobserwować zjawisko podwójnego załamania światła.
Szereg izomorficzny kalcytu: magnezyt MgCO3, sferokobaltyn CoCO3, smithsonit ZnCO3, syderyt FeCO3, rodochrozyt MnCO3 i kalcyt.
Tworzy trzy polimorfy: kalcyt, aragonit (rombowy) i vateryt (heksagonalny).
Galeria [edytuj]
-
Kalcyt w pegmatycie, Zimnik, okolice Jeleniej Góry, Karkonosze.
-
Kalcyt z wrostkami pirytu, Kostomłoty, Góry Świętokrzyskie.
Występowanie [edytuj]
Kalcyt stanowi powszechny składnik skałotwórczy.
Kryształy kalcytu przybierają bardzo różne postacie i są elementem wielu różnych skał – wapienie, marmury, nacieki jaskiniowe (stalaktyty, stalagmity i stalagnaty), oolity, dolomitów, margli, zieleńców, fyllitów, skarnów, erlanów. Może występować jako spoiwo w piaskowcach i zlepieńcach. Tworzy wypełnienie żyłek w najrozmaitszych skałach osadowych i metamorficznych.
Miejsca występowania to głównie: Wielka Brytania (Kumbria, Kornwalia), Islandia, Niemcy, USA, Czechy.
W Polsce – występuje na Wyżynie Śląskiej i Krakowsko-Wieluńskiej, w Pieninach, Tatrach, na Górnym i Dolnym Śląsku.
Zastosowanie [edytuj]
Kalcyt stosowany jest w
- przemyśle budowlanym – do produkcji wapna i cementu
- przemyśle chemicznym – do wytwarzania sody i sody kaustycznej
- przemyśle metalurgicznym – jako topnik
- rolnictwie – jako nawóz
- przemyśle optycznym – do produkcji pryzmatów polaryzacyjnych (nikoli)
- przemyśle ceramicznym
- przemyśle szklarskim
- przemyśle cukrowniczym
- zdobnictwie – jako kamień dekoracyjny i ozdobny.
Jest też ceniony i poszukiwany przez kolekcjonerów.