Park Narodowy Yellowstone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Parku Narodowego Yellowstone. Zobacz też: inne obiekty o nazwie Yellowstone.
Park Narodowy Yellowstone
Yellowstone National Park
Położenie Idaho, Montana, Wyoming, USA
Data utworzenia 1872
Powierzchnia 8980 km²
Odwiedzających rocznie 3 640 185 (2010)
Siedziba Wyoming
Położenie na mapie Wyomingu
Mapa lokalizacyjna Wyomingu
Park Narodowy Yellowstone
Park Narodowy Yellowstone
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Park Narodowy Yellowstone
Park Narodowy Yellowstone
Ziemia 44°37′18″N 110°37′46″W/44,621667 -110,629444Na mapach: 44°37′18″N 110°37′46″W/44,621667 -110,629444
Mapa parku
LocMap Yellowstone.png
Zdjęcia i grafiki w Commons Zdjęcia i grafiki w Commons
Strona internetowa parku
Portal Portal Ochrona środowiska
Park Narodowy Yellowstonea
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Typ przyrodnicze
Spełniane kryterium VII, VIII, IX, X
Charakterystyka #28
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1978
na 2. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
brak współrzędnych
Mapa orientacyjna Parku Yellowstone i jego atrakcje turystyczne
Wizualizacja przedstawiająca komorę magmową pod kalderą Yellowstone

Park Narodowy Yellowstone (ang. Yellowstone National Park) – park narodowy położony w Stanach Zjednoczonych, na terenie stanów Wyoming, Montana i Idaho. Park narodowy Yellowstone jest najstarszym parkiem narodowym na świecie. Na terenie parku znajdują się słynne gejzery, gorące źródła, wulkany błotne, fumarole i wodospady.

Park usytuowany jest na rozległym wulkanicznym płaskowyżu, pod którym na głębokości 7-17 km (pomiar metodami sejsmicznymi[1]) znajduje się komora magmowa (dł. 72 km, szer. 30 km i głębokość 660 km[2]). Za pomocą diagnostyki magnetotellurycznej ustalono, że 300 km pod ziemią również znajdują się silnie stopione skały[1]. W przeszłości (przed ponad 2 mln lat; 1,3 mln lat i 640 tys. lat) dochodziło w tym miejscu do eksplozji superwulkanu, powodujących ogromne i rozległe zniszczenia. Park Narodowy jest rozcięty głębokim wąwozem rzeki Yellowstone. W 1978 Park Yellowstone został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury i przyrody UNESCO.

Historia Parku[edytuj | edytuj kod]

Teren Parku zamieszkały był przez rdzenną ludność od co najmniej 11 tys. lat, natomiast pierwszymi białymi byli członkowie Ekspedycji Lewisa i Clarka, która miała miejsce w 1804-1806 roku. Stwierdzili oni obecność Indian ze szczepów Nez Percé, Wrony i Szoszoni.

Mammoth Hot Springs

Ze względu na unikatowość przyrodniczą i geologiczną Kongres Stanów Zjednoczonych, podpisanym przez prezydenta Ulyssesa Granta, specjalnym dekretem utworzył Park Narodowy w dniu 1 marca 1872 roku[3]. Jednym z gorących orędowników utworzenia Parku był amerykański geolog Ferdinand Hayden, którego nazwiskiem została później nazwana jedna z większych dolin. Początkowo park był chroniony przez regularny oddział wojska stacjonujący w północnej części parku w Mammoth Hot Springs, a od 1917 roku, czyli rok po utworzeniu instytucji parków narodowych ochroną i administracją zajęła się National Park Service.

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Park wchodzi w skład większego ekosystemu uznawanego za ostatni duży i niemal nienaruszony ekosystem w klimacie umiarkowanym na półkuli północnej[4].

Flora[edytuj | edytuj kod]

Na terenie parku występuje około 1100 gatunków roślin naczyniowych. 2/3 lasów w Yellowstone zajmują lasy iglaste. W lasach parku rośnie siedem gatunków drzew iglastych, spośród których najpowszechniejsza jest sosna wydmowa występująca na 80% powierzchni lasów iglastych. Na terenie parku występuje również 186 gatunków porostów, a także około 200 gatunków obcych. Skatalogowano tu również ponad 400 gatunków termofili, choć do tej pory zbadano zaledwie 1% obszarów hydrotermalnych[5].

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Park Narodowy Yellowstone jest powszechnie uznawany za najlepsze środowisko megafauny w kontynentalnej części USA. Żyje tu 67 gatunków ssaków, wliczając introdukowanego ponownie w 1995 roku wilka szarego[6], zagrożonego w Stanach Zjednoczonych rysia kanadyjskiego, oraz niedźwiedzia grizzly[5]. Innymi dużymi ssakami których populacja jest znacząca są bizon, baribal, wapiti, łoś, mulak, jeleń wirginijski, kozioł śnieżny, widłoróg, muflon kanadyjski i lew górski.

Yellowstone jest jedynym miejscem w kontynentalnej części Stanów Zjednoczonych gdzie przetrwała populacja dzikich bizonów. W roku 1902 było ich już tylko około 50 sztuk. Z obawy przed wyginięciem i zubożeniem genetycznym stado uzupełniono o 21 sztuk zwierząt pochodzących z prywatnych stad. Razem stanowiły podstawę 50 letniego projektu odbudowy liczebności tego gatunku na Ranczu Buffalo w dolinie Lamar. Działania wspomagające polegające na dokarmianiu, nawadnianiu pastwisk, spędach, odstrzale chorych zwierząt, kontroli drapieżców powoli doprowadziły do odbudowy stada. Od lat 20. XX wieku populacja zaczęła wzrastać i zwierzęta w 1936 zostały przeniesione do naturalnego środowiska w rejonie rzeki Firehole i doliny Hayden. W 1954, populacja liczyła 1477 sztuk. Po okresie spadku w latach 60. populacja wzrastała by od 1996 liczebność stada trwale przekroczyła 3500 osobników[7].

Lista gatunków mięsożernych występujących w parku:

Lista gatunków roślinożernych występujących w parku:

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Unoszące się nad parkiem, spowodowane pożarem, chmury typu pirocumulus

W Parku Narodowym Yellowstone od początku lat 70. XX w. prowadzona jest polityka przyzwalania na pożary lasu. Wiele roślin parku to pirofity znoszące pożar bez uszczerbku. Także cała formacja roślinna przystosowana jest do przechodzenia pożarów, których powstrzymywanie w pierwszych kilkudziesięciu latach funkcjonowania parku narodowego spowodowało znaczne zmiany struktury roślinności. Według badań ekologicznych pożary formacji zaroślowych występują w cyklu ok. 20-30 lat, a potężne pożary drzewostanu obejmujące duże obszary lasu – w cyklu ok. 300 lat. Rocznie w Parku występuje kilkanaście pożarów punktowych o powierzchni poniżej 0,1 akra i kilka większych pożarów. Prawie wszystkie są pochodzenia naturalnego (uderzenie pioruna). Ostatni pożar wielkopowierzchniowy, pierwszy zarejestrowany w czasach osadnictwa białych, miał miejsce w 1988. Spłonęło wówczas 36% powierzchni parku. Jednak wbrew obawom, nie okazał się szczególnie uciążliwy dla dużych zwierząt, a uszkodzenia gleby zagrażające organom podziemnym roślin objęły zaledwie 1% powierzchni. Tak poważne zaburzenie starzejącej się struktury roślinności jest pierwszym etapem naturalnego przywrócenia jej znanego z czasu powoływania Parku Narodowego charakteru. Dzięki niemu możliwe jest odnowienie drzewostanu, gdyż działanie wysokiej temperatury jest czynnikiem niezbędnym do otwarcia szyszek jednego z głównych gatunków parku – sosny wydmowej.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Erupcja gejzeru Castle w okresie zimowym

Klimat Yellowstone jest determinowany położeniem nad poziom morza (średni poziom wynosi 2400 m n.p.m.), którego amplituda zawiera się pomiędzy 1610 m n.p.m. (Reese Creek) a 3462 m n.p.m., (Eagle Peak)[5]. W rejonach niżej położonych średnioroczna temperatura wyraźnie jest wyższa. Dotychczas najwyższą zanotowaną temperaturą było 37 °C w 2002 roku w Mammoth Hot Springs, podczas gdy rekord zimna zanotowano w 1933 roku w rejonie stacji Riverside gdzie stwierdzono −54 °C[5]. W miesiącach letnich temperatura w dzień zawiera się zwykle w przedziale 21 do 27 °C, jednak nocami, szczególnie na wyższych wysokościach, może spadać nawet do temperatury poniżej 0 °C. Latem, zwłaszcza popołudniami często występują gwałtowne burze. Wiosną i jesienią dzienne temperatury zawierają się w przedziale od -1 do 16 °C, z zimnymi nocami (−5 do −20 °C). Zimy są bardzo zimne z maksymalnymi temperaturami wynoszącymi od −20 do −5 °C i z nocami o temperaturze poniżej −20 °C przez prawie cały okres[8].

Opady w Parku cechują się dużym zróżnicowaniem w zależności od położenia. Najniższe roczne opady obserwuje się przy północnych granicach Parku i wynoszą tylko 260 mm podczas gdy w południowo-wschodnim narożniku Parku stwierdzono opady wynoszące ponad 2000 mm. Tak duże opady powoduje napływ wilgoci kanałem powietrznym wzdłuż doliny rzeki Snake. Opady śniegu mogą wystąpić o każdej porze roku. Maksymalna pokrywa śnieżna jest gruba i wynosi od 380 cm (rejon Yellowstone Lake) do ponad 600 cm (w miejscach wysoko położonych). Średnioroczny opad śniegu wynosi 183 cm[8].

Tornada w Yellowstone są rzadkie. Jednak 21 lipca 1987, najsilniejsze zanotowane dotychczas w stanie Wyoming tornado dotarło poprzez Teton National Forest do parku. Zostało sklasyfikowane jako tornado czwartego stopnia (F4), a prędkość wiatru oszacowano na pomiędzy 333 a 420 km/h. Tornado pozostawiło pas zniszczeń o szerokości od 1,6 do 3,2 km i 39 kilometrach długości oraz położyło 6100 ha lasów[9].

Charakterystyka terenu[edytuj | edytuj kod]

Park Yellowstone (Góry Skaliste) znajduje się na wyżynie, otoczonej pasmami górskimi. Rozległe lasy, głównie iglaste.

Typowe obiekty i wytwory przyrodnicze tego rejonu to:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Andrzej Hołdys. Elektryczny Yellowstone. „Świat Nauki”. nr. 6 (238), s. 15, czerwiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  2. Under Yellowstone, Magma Pocket 20% Larger Than Thought (ang.). National Geographic. [dostęp 2011-11-07].
  3. An Act to set apart a certain Tract of Land lying near the Head-waters of the Yellowstone River as a public Park (ang.). United States : Massachusetts : Boston Little, Brown and Company 1872 03 01. [dostęp 20 kwietnia 2012].
  4. The Greater Yellowstone Ecosystem (ang.)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Yellowstone Fact Sheet National Park Service (ang.)
  6. U.S. Department of the Interior Fish and Wildlife Service: The Reintroduction of Gray Wolves to Yellowstone National Park and Central Idaho Final Environmental Impact Statement U.S. (ang.). [dostęp 17 kwietnia 2012].
  7. Wildlife Bison (ang.). Yellowstone National Park.com. [dostęp 17 kwietnia 2012].
  8. 8,0 8,1 Weather in Yellowstone Park (ang.). [dostęp 5 kwietnia 2012].
  9. Water and Climate Data for the State of Wyoming – Severe Weather (ang.). [dostęp 9 kwietnia 2012].