Tu (mniejszość narodowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Monguor (蒙古尔) / Tu (土族)
Nazwa polska Tu
Populacja ok. 191 tys.
Rejon Qinghai, Gansu
Kraj  Chiny
Język tu, gł. dialekty: huzhu, minhe; także chiński.
Religia buddyzm tybetański, szamanizm
Grupa Ludy mongolskie

Tu – oficjalnie uznana mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, z grupy ludów mongolskich. Zamieszkuje głównie prowincję Qinghai; inne nazwy: Huzhu, Guanting, Mongołowie, Biali Mongołowie, Monggor, Monguor. Według spisu z 1990 r. liczyła ponad 191 tys. członków.

Większość Tu mieszka nad rzekami Żółtą i Datong, w Autonomicznym Powiecie Huzhu Tu Datong, w prowincji Qinghai, nad granicą z Gansu. Pochodzą najprawdopodobniej od osiedlonych na tym terenie żołnierzy armii mongolskich Czyngis-chana, którzy zmieszali się z wcześniej tam zamieszkującymi Tybetańczykami i Ujgurami, a także ludami tureckimi i Qiang. Sami siebie określają mianem Mongołów lub Białych Mongołów. Obecnie na tereny Tu migrują znaczne grupy Hanów i Huiów.

Tu mówią własnym językiem z grupy mongolskiej z rodziny ałtajskiej, najbliżej zbliżonym do bao’an, dongxiang i mongolskiego. Wyróżnia się dwa główne dialekty: Huzhu (na północy, ok. 60 tys. użytkowników) i Minhe (w płd. części terytorium, ok. 30 tys.). Dialekty są słabo wzajemnie zrozumiałe[1].

Do czasów mingowskich większość Tu zajmowała się pasterstwem owiec i kóz; później przekształcili się w rolników; w czasach najnowszych podejmują także pracę poza rolnictwem, zwłaszcza w przemyśle lokalnym.

Tradycyjnie duże wpływy miała wśród Tu kultura tybetańska, a główną religię był buddyzm tybetański. Na terenie Tu znajdowały się cztery duże klasztory, tradycji Gelug, funkcjonujące jako centra religijne i ekonomiczne. Tu przejęli od Tybetańczyków znaczną część zwyczajów, obrzędów i legend. Buddyzm nie wyparł jednak szamanizmu, zarówno w postaci "białej" (leczenie), jak i "czarnej" (zemsty); szamani dziedziczyli praktykę w linii męskiej - w odróżnieniu od mnichów podstawą ich bytu była praca na roli. Istnieli też kurtain, czyli mężczyźni, którzy stanowili medium dla duchów taoistycznych. Niewielkie sukcesy osiągnęli działający wśród Tu w latach 1920. i 30. misjonarze katoliccy.

Przypisy

  1. Walter Schearer, Hongkai Sun: Speakers of the Non-Han Languages and Dialects of China. Lewiston: Edwin Mellen Press, 2002. ISBN 0-7734-7306-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. James S. Olson: An Ethnohistorical Dictionary of China. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1998, s. 336-8. ISBN 0–313–28853–4.
  2. Tu. W: Paul Friedrich, Norma Diamond: Encyclopedia of World Cultures. T. VI: Russia and Eurasia / China. New York: G.K. Hall & Company, 1994, s. 496-7. ISBN 0-8161-1810-8.