Udyni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uti lub Udi
Nazwa polska Udyni
Populacja od 8 000[1] do 9 000
Rejon  Azerbejdżan:
ok 4 000[2]
 Rosja:
ok 4 000[3]
 Gruzja:
203[4]
 Armenia:
200[5]
Język udyński · rosyjski · azerski · gruziński
Religia Prawosławie
Grupa Narody północnokaukasie

Udyni (nazwa własna: Udi, Uti) to jedna z grup etnicznych Kaukazu, którą uważa się czasem za spadkobierców ludów Albanii Kaukaskiej. Według większości źródeł zamieszkiwali oni tereny wschodniego Kaukazu wzdłuż wybrzeży Morza Kaspijskiego oraz prowincje Utik (istniała ona w Albanii Kaukaskiej i królestwie Armenii), która jak się uważa, wzięła nazwę właśnie od Udynów. Większość ludów Albanii Kaukaskiej po podboju muzułmańskim stopniowo uległa asymilacji i przyjmowała islam, Udynowie natomiast pozostali wierni chrześcijaństwu i swojej kulturze.

Zamieszkanie[edytuj | edytuj kod]

Udyni zamieszkują głównie Azerbejdżan: wieś Nidż w regionie Kabala, Vartashen i Baku. Część z nich mieszka również w Rosji[6], w Kraju Krasnodarskim i Stawropolskim, Obwodzie rostowskim i wołgogradzkim oraz w niektórych większych miastach (Moskwa, Petersburg). Mieszkają także w Gruzji, Kazachstanie i na Ukrainie. Są chrześcijanami.

Język[edytuj | edytuj kod]

Język udyński należy do grupy języków północno-wschodniokaukaskich. Występują w nim dwa główne dialekty zwane Nidż i Vartashen. Udynowie zazwyczaj znają języki obce, które są im niezbędnie potrzebne do komunikowania się z sąsiadami. Oprócz swojego języka większość z nich zna jeszcze azerski, rosyjski lub gruziński.

Historia[7][edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Udynach pochodzi z dzieł Herodota, który opisywał plemię Utiów. Wspominają o nich również inni kronikarze (Strabon, Pliniusz Starszy). W VIII wieku o Udynach pisze Mojżesz Utyjski, pochodzący z Albanii Kaukaskiej. Plemię to najprawdopodobniej dominowało wówczas w tym rejonie, gdyż język staroudyński był językiem państwowym Albanii.

W IV wieku, podobnie jak inne ludy Kaukazu przyjęli chrześcijaństwo od Ormian lub Syryjczyków. W VII wieku ulegli podbojowi muzułmańskich Arabów. Rozpoczął się wówczas proces islamizacji i asymilacji tego ludu. Jeszcze do przełomu XVIII/XIX wieku Udyni stanowili znaczną część ludności w niektórych rejonach Azerbejdżanu.

Pod panowaniem najpierw arabskim, potem tureckim i perskim wykształcił się wśród nich zwyczaj znajomości kilku języków. W latach 20. XX wieku w Azerbejdżanie miały miejsce pogromy Ormian, które dotknęły także Udynów, gdyż wielu z nich używało w liturgii języka ormiańskiego, przez co przez muzułmańskich sąsiadów byli utożsamiani z Ormianami. Wielu Udynów zdecydowało się wówczas na emigrację do Gruzji. Do lat 60. XX wieku Udynowie zamieszkiwali nie tylko Nidż i Vartashen, ale także Mirzabejlu, Dżourlu i Sułtan–Nuchi. Ludność tych wsi uległa jednak asymilacji. Wraz z wybuchem wojny ormiańsko- azerskiej o Karabach, Udynowie zaczęli migrować do Rosji, obawiając się oskarżeń ze strony Azerów o sprzyjanie Armenii.

Przypisy