Ukraińska Policja Pomocnicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ukraińska Policja Pomocnicza (niem. Ukrainische Hilfspolizei, ukr. Українська поліція допоміжна) – ukraińska kolaboracyjna formacja policyjna na terenie Generalnego Gubernatorstwa podczas II wojny światowej.

Historia i organizacja[edytuj | edytuj kod]

Formacja została powołana zarządzeniem Hansa Franka z dnia 17 grudnia 1939[1]. W Dystrykcie Galicja utworzona rozporządzeniem władz Generalnego Gubernatorstwa z dnia 18 sierpnia 1941 w miejsce ukraińskiej milicji.

Policja współpracowała z niemieckimi formacjami policyjnymi - posterunki UPP podlegały komendantom dystryktów Ordnungspolizei. Pełniła ona pomocnicze funkcje w:

  • utrzymywaniu ładu i porządku wśród ludności cywilnej
  • kontrolowaniu ruchu ludności
  • ściąganiu kontyngentów
  • ściganiu szmuglerów
  • poborze ludzi do wyjazdu na roboty przymusowe do Niemiec
  • ochronie obiektów, linii kolejowych i kwater niemieckich funkcjonariuszy
  • zwalczaniu partyzantki sowieckiej i polskiej konspiracji
  • tropieniu ukrywających się Żydów
  • egzekucjach i pacyfikacjach, pilnowaniu obozów jenieckich, karnych i gett, udział w likwidacji gett[2].

Ukraińska Policja Pomocnicza obsadzała posterunki na terenach z przewagą ludności ukraińskiej. Jej liczebność wynosiła około 6 tysięcy funkcjonariuszy[3].

Składała się niemal w całości z Ukraińców (w tym byłych funkcjonariuszy Policji Państwowej), a działała w rejonach z przewagą ludności ukraińskiej. W dystrykcie lubelskim obsadzała około 40 posterunków (w Landkreis Hrubieszow: Busno, Czerniczyn, Dołhobyczów, Dubienka, Grabowiec, Hołubie, Hostynne, Hrubieszów, Kryłów, Lubycza Królewska, Łuszczów, Mieniany, Mircze, Modryń, Moniatycze, Poturzyn, Sahryń, Szczepiatyń, Szychowice, Uchanie, Telatyn, Tuczapy, Werbkowice; w Landkreis Bilgoraj: Aleksandrów, Biłgoraj, Biszcza, Bukowina, Cieplice, Dzików, Frampol, Księżpol, Kuryłówka, Łuków, Obsza, Obżanka, Potok Górny, Tarnogród; w Landkreis Chelm: Chełm, Rakołupy, Wyryki; w Landkreis Zamosc: Jacznia, Łaszczów), a w dystrykcie krakowskim około 20 (m. in. Bircza, Jawornik Ruski, Komańcza, Kuźmina, Medyka, Olszany, Wojtkowa). Mniejsze posterunki liczyły 5-7 funkcjonariuszy, większe do ponad 20 policjantów. Posterunki umieszczano zazwyczaj w budynkach murowanych, o wzmocnionych oknach i drzwiach. Otaczano je okopami ze schronami i stanowiskami broni maszynowej, oraz zasiekami.

Kadry dla UPP szkolono na kursach w Zakopanem i Chełmie oraz w szkołach policyjnych w Krakowie i Lublinie. W lecie 1941 szkoły zlikwidowano, a w ich miejsce utworzono 1 października 1941 we Lwowie Centralną Szkołę Ukraińskiej Policji Pomocniczej. Przeprowadzono również dwa kursy oficerskie w szkole oficerskiej Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa w Nowym Sączu.

Duża część funkcjonariuszy policji ukraińskiej była równocześnie członkami Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów[4]. Po sierpniu 1944 roku część dezerterów z pomocniczej policji ukraińskiej zasiliła szeregi Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Ukraińska Policja Pomocnicza umundurowana była w mundury SS, Wehrmachtu oraz pozostałych służb militarnych III Rzeszy[potrzebne źródło]. Na czapkach tych formacji widniał okrągły znak z żółtym tryzubem na niebieskim tle[potrzebne źródło].

Udział w Holocauście[edytuj | edytuj kod]

Niemcy wykorzystywali również Ukraińską Policję Pomocniczą do organizowania i bezpośredniego udziału w egzekucjach ludności żydowskiej. Pełniła ona tę funkcję nie tylko na ziemiach ukraińskich, ale także polskich, białoruskich i litewskich. Ukraińscy policjanci byli strażnikami w obozach koncentracyjnych[5], a także czynnie uczestniczyli w likwidacji gett żydowskich[6].

W latach 1941 – 1943 Niemcy z powszechnym udziałem policji ukraińskiej dokonali likwidacji ludności żydowskiej. Policja ukraińska uczestniczyła we wszystkich czynnościach procesu zagłady[7].

Według szacunków profesora Stefana Possony’ego, bazującego na dokumentach izraelskiego Instytutu Jad Waszem, w różnych akcjach antyżydowskich (masowych egzekucjach, deportacjach itp.) wzięło udział około jedenastu tysięcy Ukraińców[8], którzy w służbie niemieckiej i przy udziale jednostek niemieckich wymordowali na samym tylko Wołyniu i Małopolsce Wschodniej 450.000 Żydów[6].

Pacyfikacje wsi i prześladowania Polaków[edytuj | edytuj kod]

Od początku działalności Ukraińska Policja stała się jednym z narzędzi terroru okupacyjnego. 5 marca 1940 roku Hans Frank odnosząc się do problemu polskiego ruchu oporu powiedział:

Quote-alpha.png
W rozwiązaniu tych problemów przyjdzie wam z pomocą 600 tys. Ukraińców, wrogów Polski od kolebki. Będziemy świadomie przyciągać tych Ukraińców i angażować ich do policji oraz służb publicznych. Mamy pod ręką sokoły, które nie będą oszczędzać Polaków.[9]

Ukraińska Policja Pomocnicza wzięła udział w aresztowaniach polskiej inteligencji w Stanisławowie. Następnie wzięła udział w przewiezieniu zatrzymanych na miejsce kaźni do Czarnego Lasu, gdzie Gestapo z Hansem Krügerem na czele dokonało egzekucji około 200 osób, głównie nauczycieli w sierpniu 1941 r[10].

We Lwowie na przełomie lutego i marca 1944 ukraińscy policjanci dokonali szeregu zabójstw Polaków, aby zdobyć polskie dokumenty umożliwiające im ucieczkę i nowe życie na Zachodzie[11]. Dopiero odwetowa akcja Nieszpory przeprowadzona przez AK powstrzymała mordy.

Przypisy

  1. Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w polityce III Rzeszy 1933-1945, Warszawa 1972, s.202
  2. Informacji tej nie potwierdza Grzegorz Motyka. Według niego tymi zadaniami zajmowały się inne służby. Grzegorz motyka - "Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie 1943-1948", s. 86
  3. Karol Grünberg, Bolesław Otręba Hans Frank na Wawelu, Włocławek 2001, s. 120
  4. Bereza z IPN
  5. Jarosław Hrycak, Zbyt wiele świadectw: Ukraińcy w akcjach antyżydowskich
  6. 6,0 6,1 Czesław Partacz, Przyczyny i tło konfliktu polsko-ukraińkiego w latach 1939-1947, "27 Dywizja Wołyńska AK" Biuletyn Informacyjny, nr 1(101), styczeń-marzec 2009 Warszawa, s. 19
  7. Od walk do ludobójstwa
  8. Jarosław Hrycak, [1]
  9. Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w polityce..., op.cit., s.201-202
  10. Tadeusz Kamiński, Tajemnica Czarnego Lasu, s. 13
  11. Ostatnia kara śmierci (pol.). [dostęp 29 kwietnia 2009].

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]