Włoska Afryka Wschodnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Africa Orientale Italiana (AOI)
Włoska Afryka Wschodnia (WAW)
Erytrea
Somali Włoskie
Cesarstwo Etiopii
1936-1941 Cesarstwo Etiopii
Brytyjska administracja Somali Włoskiego
Brytyjska administracja Erytrei
Herb Włoskiej Afryki Wschodniej
Herb Włoskiej Afryki Wschodniej
Położenie Włoskiej Afryki Wschodniej
Państwo Zjednoczone Królestwo Włoch
Język urzędowy włoski
Stolica Addis Abeba
Ustrój polityczny Kolonia królestwa Włoch
Ostatnia głowa państwa włoski cesarz Abisynii
król Wiktor Emanuel III
W jego imieniu (ostatni) wicekról Amedeo d'Aosta
Ostatni szef rządu Premier Włoch
(ostatni w AOI)
Benito Mussolini
Powierzchnia
 • całkowita
b/d. na świecie
9 840 076 km²
Jednostka monetarna lir włoski
Zjednoczenie trzech włoskich kolonii:
Erytrei, Abisynii i Somali Włoskiego
czerwiec 1936
Kapitulacja włoskiej twierdzy Amba Alagi przed Sprzymierzonymi
28 listopada 1941
Strefa czasowa UTC -1 – zima
UTC – lato
Mapa Włoskiej Afryki Wschodniej
Współczesne państwa na terytorium Włoskiej Afryki Wschodniej i Dżibuti (dawniej Somali Francuskie)

Włoska Afryka Wschodnia (: Africa Orientale Italiana, AOI) – krótkotrwałe włoskie posiadłości w Afryce składające się z Etiopii, zajętej po wojnie abisyńskiej oraz z Somali Włoskiego i Erytrei. Niekiedy Libia (inna włoska kolonia) była uważana za część włoskiej Afryki Wschodniej[potrzebne źródło].

Włoska okupacja[edytuj | edytuj kod]

Była podzielona na sześć prowincji. Władzom kolonialnym w zarządzaniu terytorium pomagali oddani kolaboranci z Sejumem Mangascią na czele. Władze kolonii przyczyniły się do rozwoju infrastruktury, zwłaszcza drogowej państwa. Rozpoczęto budowę tzw. "Autostrady Transafrykańskiej", którą przerwano z powodu klęski Włoch w wojnie w Afryce.

Okupanci zakładali w Etiopii obozy pracy, organizowali publiczne egzekucje czy okaleczały ciała zabitych. Schwytanych partyzantów zrzucano z samolotów w trakcie lotu[1]. Na ludność cywilną rozpylano chemikalia. Użycie środków chemicznych zatwierdził sam Mussolini „Rzym, 27 października '35. A.S.E. Graziani. Użycie gazu jest ultima ratio w celu przezwyciężenia oporu wroga i w wypadku kontrataku jest zatwierdzone. Mussolini.”. Zbrodnie te starano się zachować w tajemnicy lecz zostały one ujawnione światu przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż i zagranicznych obserwatorów. Reakcją na informacje o zbrodniach były „omyłkowe” bombardowania (przynajmniej 19 razy) namiotów Czerwonego Krzyża.

Rozkazy wydane przez dyktatora względem podbitego narodu były jasne: „Rzym, 5 czerwca 1936. A.S.E. Graziani. Wszyscy rebelianci wzięci do niewoli muszą zostać zabici. Mussolini.” W innych swoich poleceniach dyktator nakazywał przeprowadzenie eksterminacji rebeliantów i całej populacji oraz prowadzenie polityki terroru[2].

W lutym 1937 roku doszło do nieudanego zamachu na namiestnika Włoskiej Afryki Wschodniej, Rodolfo Grazianiego. Po tym gdy Włosi dowiedzieli się jakoby zamachowcy mieli skryć się w klasztorze Debru Libanos, wkroczyli do niego i dokonali masakry, zamordowano około 300 mnichów i mniszek[3], następnie włoscy żołnierze dokonali masakr w Addis Abebe w której zamordowano 30.000 Etiopczyków a ich domy spalono[4][5].

Inwazja brytyjska w 1941[edytuj | edytuj kod]

Dominium zostało utworzone w czerwcu 1936 roku, za rządów Benito Mussoliniego we Włoszech, po klęsce Etiopii w drugiej wojnie włosko-abisyńskiej. Rozpadło się wraz z końcem Kampanii Wschodnioafrykańskiej podczas II wojny światowej. Potencjalnie, na początku konfliktu Włoska Afryka Wschodnia stanowiła poważne zagrożenie wobec brytyjskich kolonii w Afryce. Podbój Sudanu i utworzenie połączenia do Cyrenajki otoczyłoby ważny dla Brytyjczyków obszar Egiptu i Kanału Sueskiego. Jednakże w 1940 roku, AOI było odizolowane od Włoch: żadne transporty morskie nie docierały - dostawy mogłyby przybywać jedynie z powietrza, ale w bardzo niewielkich ilościach.

Na początku Kampanii Wschodnioafrykańskiej, włoskie oddziały wynosiły 91 tys. żołnierzy oraz około 200 tys. żołnierzy ojczystych. Mimo dużej liczebności rdzenne oddziały były niewyszkolone i słabo wyposażone. Dodatkowo, włoskie garnizony były rozproszone z powodu kiepskiej komunikacji i infrastruktury, co spowodowało ich nieruchomość, która pozwoliła Anglikom zniszczyć je etapami.

27 marca 1941 roku forteca Keren została zajęta przez brytyjskie oddziały po zaciekłej obronie sił generała Orlando Lorenziniego. Po poddaniu się Massawy 8 kwietnia, Włosi utracili Erytreę. Wojna okazała się przegrana w maju 1941, kiedy ostatnia twierdza Amba Alagi pod władaniem wicekróla Amedeo d'Aosta została zdobyta przez Sprzymierzonych. Wojna przedłużyła się do 28 listopada, kiedy generał Guglielmo Nasi i jego obrońcy z Gonderu się poddali.

Przypisy

  1. Del Bocca Angelo, Rohat Giorgio, I gas di Mussolini, 1996 Editori Riuniti, ISBN 88-359-4091-5.
  2. Candeloro Giorgio, Storia dell’Italia Moderna, Feltrinelli 1981.
  3. Anthony Mockler's Haile Selassie's War (New York: Olive Branch, 2003)
  4. Cannistraro, Philip V. (1982) Historical Dictionary of Fascist Italy, s.5, Westport, Conn.; London : Greenwood Press, ISBN 0-313-21317-8
  5. Sarti, Roland (1974) The Ax Within: Italian fascism in action, s. 191, New York : New Viewpoints, ISBN 0-531-06498-0