Wierzbownica

Wierzbownica
Morfologia
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	mirtowce
Rodzina	wiesiołkowate
Rodzaj	wierzbownica
Nazwa systematyczna
Epilobium L. Sp. Pl. 347. 1753
Zdjęcia i grafiki w Commons

Wierzbownica kosmata Epilobium hirsutum

Wierzbownica czteroboczna Epilobium tetragonum s.l.

Kwiat Epilobium canum

Nasiona wierzbownic zaopatrzone są w aparat lotny w postaci pęczka włosków (E. canum)

Wierzbownica (Epilobium L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Należy do niego sto kilkadziesiąt gatunków rodzimych dla strefy umiarkowanej i arktycznej obu półkul. W Polsce występuje 14 gatunków. Gatunkiem typowym jest Epilobium hirsutum L..

Morfologia

Liście

Przeważnie naprzeciwległe, rzadziej okółkowe, wyjątkowo skrętoległe u kilku gatunków, pojedyncze, jajowate do lancetowatych, często na brzegu gruczołowato piłkowane.

Kwiaty

Zwykle promieniste, czterokrotne, przeważnie różowe (różne odcienie), rzadziej u niektórych gatunków czerwone, białe, pomarańczowe lub wyjątkowo żółte.

Owoce

Torebka zawierająca dużą ilość niełupek zaopatrzonych w aparat lotny w postaci pęczka jedwabistych białych szczecinek

Biologia

Większość to rośliny zielne (jednoroczne lub dwuletnie), niektóre są krzewinkami. Są wiatrosiewne. Wiele gatunków występuje na siedliskach inicjalnych, zarówno wilgotnych jaki i suchych. Wiele gatunków, w tym większość europejskich ma tendencje do zajmowania siedlisk zaburzonych, inicjalnych, pod wpływem antropopresji.

Systematyka

Synonimy taksonomiczne

Chamaenerion Adanson, Pyrogennema J. Lunell

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny Onagroideae, rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae Juss.), która wraz z siostrzaną grupą krwawnicowatych (Lythraceae) wchodzi w skład rzędu mirtowców (Myrtales). Rząd należy do kladu różowych (rosids) i w jego obrębie jest kladem siostrzanym bodziszkowców.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce (Myrtales Rchb.), podrząd Onagrineae Rchb., rodzina wiesiołkowate (Onagraceae Juss.), podrodzina Epilobioideae Wood, plemię Epilobieae Endl., podplemię Epilobiinae Torr. & A. Gray, rodzaj wierzbownica (Epilobium L.).

Uwagi taksonomiczne

• Gatunki wierzbownic często tworzą mieszańce między sobą, zdarzają się też mieszańce wielokrotne.
• Do rodzaju wierzbownica Epilobium s. l. włączane są często w randze sekcji blisko spokrewnione rodzaje Chamerion (wierzbówka), Boisduvalia, Pyrogennema i Zauschneria.

Gatunki flory Polski

• wierzbownica bladoróżowa, w. różowa (Epilobium roseum Schreb.)
• wierzbownica błotna (Epilobium palustre L.)
• wierzbownica czworoboczna (Epilobium adnatum Griseb. syn. E. tetragonum L. s. l.)
• wierzbownica drobnokwiatowa (Epilobium parviflorum Schreb.)
• wierzbownica drobnolistna, w. alpejska (Epilobium anagallidifolium Lam.)
• wierzbownica gruczołowata (Epilobium adenocaulon Hausskn.) – antropofit zadomowiony
• wierzbownica górska (Epilobium montanum L.)
• wierzbownica kosmata (Epilobium hirsutum L.)
• wierzbownica Lamy'ego (Epilobium lamyi F. W. Schultz syn. E. tetragonum subsp. lamyi (F.W. Schultz) Nyman)
• wierzbownica mokrzycowa, w. mokrzycoluistna (Epilobium alsinifolium Vill.)
• wierzbownica okółkowa (Epilobium alpestre (Jacq.) Krock.)
• wierzbownica rózgowata (Epilobium obscurum Schreb.)
• wierzbownica wzgórzowa (Epilobium collinum C.C. Gmel.)
• wierzbownica zwieszona (Epilobium nutans F.W. Schmidt)

Inne wybrane gatunki

• Epilobium alsinoides
• Epilobium arcticum
• Epilobium billardierianum
• Epilobium brachycarpum
• Epilobium brevipes
• Epilobium brunnescens
• Epilobium canum (syn. Zauschneria cana)
• Epilobium chloraefolium
• Epilobium clavatum
• Epilobium cleistogamum
• Epilobium coloratum
• Epilobium crassum
• Epilobium davuricum
• Epilobium densiflorum (syn. Boisduvalia densiflora)
• Epilobium foliosum
• Epilobium glabellum (syn. Boisduvalia glabella)
• Epilobium glaberrimum
• Epilobium glandulosum – wierzbownica ogruczolona
• Epilobium halleanum
• Epilobium hectori
• Epilobium hornemannii
• Epilobium howellii
• Epilobium komarovianum
• Epilobium lactiflorum
• Epilobium lanceolatum – wierzbownica lancetowata
• Epilobium leptocarpum
• Epilobium leptophyllum
• Epilobium luteum
• Epilobium minutum
• Epilobium mirabile
• Epilobium nevadense
• Epilobium nivium
• Epilobium obcordatum
• Epilobium oreganum
• Epilobium oregonense
• Epilobium pallidum
• Epilobium pedunculare
• Epilobium purpuratum
• Epilobium pygmaeum
• Epilobium rigidum
• Epilobium saximontanum
• Epilobium septentrionale (syn. Zauschneria septentrionalis)
• Epilobium siskiyouense
• Epilobium strictum (syn. Boisduvalia stricta)
• Epilobium suffruticosum
• Epilobium torreyi

Podział według systemu Wagnera

• Sekcje:
  • Sect. Boisduvalia
  • Sect. Cordylophorum
    • Subsect. Nuttalia
    • Subsect. Petrolobium
  • Sect. Crossostigma
  • Sect. Epilobiopsis
  • Sect. Epilobium (tu należy większość gatunków)
  • Sect. Xerolobium
  • Sect. Zauschneria

Bibliografia

• P.H. Raven, T.E Raven. The genus Epilobium (Onagraceae) in Australasia: a systematic and evolutionary study. „New Zealand Dept. Sci. Industr. Res. Bull”. 1976. 216. s. 1-216. 
• J.C Solomon. The systematics and evolution of Epilobium (Onagraceae) in South America. „Ann. Missouri Bot. Gard”. 1982. 69. s. 239-335.