Wydzielanie
Wydzielanie jest procesem produkcji, modyfikacji i uwalniania substancji chemicznych z komórki lub gruczołu. W przeciwieństwie do wydalania, substancja posiada pewną funkcję a nie jest zbędnym produktem przemiany materii.
Spis treści |
[edytuj] Wydzielanie u Eucaryota
Wydzielanie może zachodzić na drodze:
[edytuj] mechanizm klasyczny
Komórki eukariotyczne, w tym ludzkie komórki, mają bardzo rozwinięty proces wydzielania. Białka przeznaczone do wydzielenia są syntetyzowane przez rybosomy zadokowane w retikulum endoplazmatycznym (ER).
Zsyntetyzowane białka przemieszczane są do światła ER, gdzie są glikozylowane i ulegają tzw. zwijaniu białek (ang. protein folding). Białka, u których na tym etapie wystąpią błędy są zazwyczaj transportowane z powrotem do cytozolu, gdzie są degradowane przez proteasomy. Pęcherzyki zawierające prawidłowo złożone białka są następnie wprowadzane do aparatu Golgiego.
W aparacie Golgiego modyfikowana jest glikozylacja białek i następują dalsze modyfikacje potranslacyjne. Białka są następnie przenoszone się do pęcherzyków wydzielniczych, które przesuwają się wzdłuż cytoszkieletu do błony komórkowej. Kolejne zmiany mogą wystąpić w pęcherzykach wydzielniczych (tam np. insulinę odcina się od proinsuliny).
W końcu pęcherzyk ulega fuzji z błoną komórkową w strukturę zwaną porosomem, w procesie egzocytozy, wyrzucając swoją zawartość z komórki do jej środowiska.
[edytuj] mechanizm nieklasyczny
Istnieje wiele białek, takich jak FGF1 (aFGF), FGF2 (bFGF), interleukina 1 (IL-1) itp., które nie mają sekwencji sygnałowej. Nie korzystają one z klasycznej drogi ER-Golgi. Są wydzielane różnymi nietypowymi drogami.
[edytuj] Wydzielanie w ludzkich tkankach
Wiele typów ludzkich komórek ma zdolności wydzielnicze. Mają w tym celu dobrze rozwinięte retikulum endoplazmatyczne i aparat Golgiego. Wśród ludzkich tkanek, które produkują wydzieliny są:
- przewód pokarmowy, który wydziela enzymy trawienne i kwas żołądkowy
- płuca, które wydzielają surfaktant
- gruczoły łojowe, które wydzielają łój do smarowania skóry i włosów
- oraz cała gama innych tkanek.
