XYZ

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego komputera. Zobacz też: hasło dotyczące klasyfikacji zasobów.
XYZ
XYZ.jpg
Na pierwszym planie pulpit
Typ minikomputer
Poprzednik EMAL
Następca ZAM-2
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Widok ogólny przed dodaniem bębna.
Tył arytmometru i zespołu sterowania.
Element wtykowy z podwójnym przerzutnikiem dynamicznym.

XYZ (1957[1]/1958[2]) – pierwsza Uniwersalna Maszyna Cyfrowa[3] należąca do rodziny wczesnych komputerów, która została zbudowana i uruchomiona w Polsce. Wyprzedził o kilka miesięcy EMAL-2, a wcześniejszy EMAL nie został w pełni uruchomiony. Poprzedziły go: lampowy komputer analogowy ARR oraz nieelektroniczne komputery zerowej generacji: dydaktyczny GAM-1 i użytkowy PARK.

Zbudowany i uruchomiony został w Warszawie przy ul. Śniadeckich 8, w lokalu Biura Obliczeń i Programów Zakładu Aparatów Matematycznych PAN (późniejszego Instytutu Maszyn Matematycznych)[1]. Zespołem twórców kierował prof. dr inż. Leon Łukaszewicz (wówczas docent).

XYZ był modelem laboratoryjnym użytkowej maszyny; po późniejszych zmianach projektowych na bazie tego komputera tworzono serię maszyn ZAM-2.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Organizacja logiczna była wzorowana na uproszczonej IBM 701, ale elektronika na dynamicznych przerzutnikach maszyny M-20 wymagających dwa razy mniej lamp. Konstrukcja przerzutników i bramek wywodziła się z EMAL, ale diody próżniowe zastąpiono germanowymi. Z maszyny EMAL po udoskonaleniu pochodziła także pamięć operacyjna.

Był dynamicznym komputerem szeregowym liczącym w arytmetyce binarnej.

Podstawowym układem logicznym był dynamiczny przerzutnik na jednej triodzie (typowo połówce lampy elektronowej) oraz diodowo-ferrytowe bramki OR oraz AND, składające się z transformatora impulsowego i ostrzowych diod germanowych.

Część rejestrów procesora była wykonana na krótkich, rtęciowych liniach opóźniających podobnych do zastosowanych w pamięci operacyjnej ale mieszczących po jednym słowie.

Maszyna początkowo nie miała stałej pamięci, tylko RAM oparty konstrukcyjnie na opóźnieniu ultradźwięku w rurze wypełnionej rtęcią. W roku 1960(?) dostała pamięć bębnową. Wejście/wyjście poprzez prymitywną konsolę sterującą i reproducer kart (później czytnik/perforator taśmy).

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Języki programowania[edytuj | edytuj kod]

Zespół[edytuj | edytuj kod]

  • kierownik: Leon Łukaszewicz
  • projekt logiczny i elektronika: Antoni Mazurkiewicz, Zdzisław Pawlak, Jerzy Fiett, Zygmunt Sawicki, Jerzy Dańda
  • oprogramowanie: Antoni Mazurkiewicz, Jan Borowiec, Krzysztof Moszyński, Jerzy Swianiewicz, Andrzej Wiśniewski

Ważniejsze maszyny matematyczne skonstruowane w Polsce w latach pięćdziesiątych: EMAL (Elektryczna Maszyna Automatycznie Licząca) i EMAL-2, BINEG, XYZ oraz ARR (Analizator Równań Różniczkowych).

Uwagi

  1. Opracowanie języka oryginalne, słowa kluczowe - polskie, arytmetyka stałoprzecinkowa, pamięć dwupoziomowa.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Leon Łukaszewicz: Automatyzacja oprogramowania w Polsce do roku 1970 w: Informatyka 3/1971 s. 2
  2. 2,0 2,1 Janusz Groszkowski: Parę słów z okazji Jubileuszu Instytutu Maszyn Matematycznych Informatyka nr 3/1973 [1]
  3. Mała Encyklopedia Przyrodnicza, wyd.II, PWN, Warszawa 1962, hasło "Uniwersalne maszyny cyfrowe UMC", str.152-154.
  4. Leon Łukaszewicz: Automatyzacja oprogramowania w Polsce do roku 1970 w: Informatyka 3/1971 s. 6, tabl. "Realizacja języków wyższego szczebla oraz niektórych systemów operacyjnych w Polsce w lalach 1958—1970"

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]