XYZ
| XYZ | |
 Na pierwszym planie pulpit |
|
| Typ | minikomputer |
| Poprzednik | EMAL |
| Następca | ZAM-2 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
XYZ (1957[1]/1958[2]) – pierwszy elektroniczny komputer cyfrowy zbudowany i uruchomiony w Polsce. Wyprzedził o kilka miesięcy EMAL-2, a wcześniejszy EMAL nie został w pełni uruchomiony. Poprzedziły go: lampowy komputer analogowy ARR oraz nieelektroniczne komputery zerowej generacji: dydaktyczny GAM-1 i użytkowy PARK.
Zbudowany i uruchomiony został w Warszawie przy ul. Śniadeckich 8, w lokalu Biura Obliczeń i Programów Zakładu Aparatów Matematycznych PAN (późniejszego Instytutu Maszyn Matematycznych)[1]. Zespołem twórców kierował prof. dr inż. Leon Łukaszewicz (wówczas docent).
XYZ był modelem laboratoryjnym użytkowej maszyny; po późniejszych zmianach projektowych na bazie tego komputera tworzono serię maszyn ZAM-2.
Spis treści |
Budowa[edytuj]
Organizacja logiczna była wzorowana na uproszczonej IBM 701, ale elektronika na dynamicznych przerzutnikach maszyny M-20 wymagających dwa razy mniej lamp. Konstrukcja przerzutników i bramek wywodziła się z EMAL, ale diody próżniowe zastąpiono germanowymi. Z maszyny EMAL po udoskonaleniu pochodziła także pamięć operacyjna.
Był dynamicznym komputerem szeregowym liczącym w arytmetyce binarnej.
Podstawowym układem logicznym był dynamiczny przerzutnik na jednej triodzie (połówce lampy elektronowej) oraz diodowo-ferrytowe bramki OR oraz AND, składające się z transformatora impulsowego i ostrzowych diod germanowych.
Część rejestrów procesora była wykonana na krótkich, rtęciowych liniach opóźniających podobnych do zastosowanych w pamięci operacyjnej ale mieszczących po jednym słowie.
Maszyna początkowo nie miała stałej pamięci, tylko RAM oparty konstrukcyjnie na opóźnieniu ultradźwięku w rurze wypełnionej rtęcią. W roku 1960(?) dostała pamięć bębnową. Wejście/wyjście poprzez prymitywną konsolę sterującą i reproducer kart (później czytnik/perforator taśmy).
Dane techniczne[edytuj]
- organizacja:
- jednoadresowy, dynamiczny komputer szeregowy o sterowaniu układowym
- arytmetyka binarna, zapis liczb znak-moduł[2]
- szybkość:
- 650-4500 dodawań na sekundę
- 350-500 mnożeń na sekundę
- zegar: ok. 680 kHz
- pamięć:
- operacyjna pamięć rtęciowa:
- 1024 słowa długości 18 bitów (32 rury po 576 bitów)
- średni czas dostępu: 0,4 ms
- bębnowa: dodana w 1960 r.
- głowice stałe
- pojemność ok. 300 tys. bitów (64 ścieżki po 128 słów 36bitowych)
- średni czas dostępu: 20 ms
- operacyjna pamięć rtęciowa:
- urządzenia zewnętrzne: czytnik i perforator kart
- technologia:
- 400 lamp elektronowych i 2000 diod.
Języki programowania[edytuj]
- język wewnętrzny maszyny
- prosty asembler PROBIN
- makroasembler SAS
- w 1962 polski język algorytmiczny SAKO[a][3].
Zespół[edytuj]
- kierownik: Leon Łukaszewicz
- projekt logiczny i elektronika: Antoni Mazurkiewicz, Zdzisław Pawlak, Jerzy Fiett, Zygmunt Sawicki, Jerzy Dańda
- oprogramowanie: Antoni Mazurkiewicz, Jan Borowiec, Krzysztof Moszyński, Jerzy Swianiewicz, Andrzej Wiśniewski
Ważniejsze maszyny matematyczne skonstruowane w Polsce w latach pięćdziesiątych: EMAL (Elektryczna Maszyna Automatycznie Licząca) i EMAL-2, BINEG, XYZ oraz ARR (Analizator Równań Różniczkowych).
Uwagi
- ↑ Opracowanie języka oryginalne, słowa kluczowe - polskie, arytmetyka stałoprzecinkowa, pamięć dwupoziomowa.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Leon Łukaszewicz: Automatyzacja oprogramowania w Polsce do roku 1970 w: Informatyka 3/1971 s. 2
- ↑ 2,0 2,1 Janusz Groszkowski: Parę słów z okazji Jubileuszu Instytutu Maszyn Matematycznych Informatyka nr 3/1973 [1]
- ↑ Leon Łukaszewicz: Automatyzacja oprogramowania w Polsce do roku 1970 w: Informatyka 3/1971 s. 6, tabl. "Realizacja języków wyższego szczebla oraz niektórych systemów operacyjnych w Polsce w lalach 1958—1970"
Linki zewnętrzne[edytuj]
|
||||||||||||||||||||||||||
