Zabytki Wielkiej Brytanii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zabytki Wielkiej Brytanii (ang. Listed building) to budynki, które zostały umieszczone na ustawowej liście budynków o szczególnym znaczeniu architektonicznym lub historycznym. Jest to powszechnie stosowany status, dotyczący około pół miliona budynków.

Zabytkowy obiekt nie może zostać zburzony ani rozbudowany, bez specjalnego zezwolenia władz lokalnych (które zazwyczaj konsultują zmiany z odpowiednią, centralną agencją rządową). Właściciele zabytkowych budynków zobowiązaniu są przepisami prawa do napraw, renowacji i utrzymania obiektów, a niedotrzymanie zobowiązań grozi karą. Procedura uznawania obiektów za zabytkowe dopuszcza również usuwanie budynków z listy, jeśli wpis zostanie uznany za błędny[1].

Chociaż większość struktur znajdujących się w wykazach stanowią budynki, na liście znajdują się również mosty, pomniki, rzeźby, pomniki wojenne, a nawet kamienie milowe oraz przejście dla pieszych Abbey Road, kojarzone z zespołem The Beatles. Nieco odmienne systemy funkcjonują w każdym obszarze Zjednoczonego Królestwa, choć podstawowe zasady wpisywania na listę są takie same.

Anglia i Walia[edytuj | edytuj kod]

Buckingham Palace, zabytek klasy I
Clifton Suspension Bridge, zabytek klasy I
Pałac Westminsterski, zabytek klasy I
Elektrownia Battersea, zabytek klasy II*
Abbey Road, zabytek klasy II

Obecnie w Anglii znajduje się 397 164 obiektów zabytkowych[2], z czego 2,5% stanowią zabytki klasy I[3]. W Walii znajduje się 30 000 budynków zabytkowych[4]. Agendą rządu brytyjskiego, opiekującą się zabytkami Anglii jest English Heritage.

Wszystkie budynki w Anglii zbudowane przed 1700 rokiem są zabytkami, a także większość tych z lat 1700-1840. Spośród struktur powstałych po drugiej wojnie światowej, tylko te o wyjątkowym znaczeniu zostały wpisane na listę zabytków[3].

Kategorie obiektów zabytkowych[edytuj | edytuj kod]

Istnieją trzy rodzaje statusów budynków zabytkowych na terenie Anglii i Walii:

  • Klasa I
  • Klasa II*
  • Klasa II

W przeszłości istniała również nieustawowa klasa III, która została zniesiona w 1970 roku[3].

Kryteria obiektów zabytkowych[edytuj | edytuj kod]

Każda konstrukcja, znajdująca się na liście zabytków, musi spełniać określone kryteria. Kryteria obejmują znaczenie architektoniczne, historyczne lub muszą być blisko związane ze znaczącymi postaciami bądź wydarzeniami historycznymi. Kryteria obejmują:

  • wiek i rzadkość - budynki zbudowane przed 1700 rokiem, które zachowały się w oryginalnym stanie, a także większość tych, zbudowanych w latach 1700-1840;
  • zalety estetyczne - wyjątkowy wygląd budynku, w przypadku braku wyróżniających się aspektów wizualnych, wpisane mogą zostać te, które reprezentują szczególny aspekt historii społecznej lub ekonomicznej;
  • selektywność - spośród grupy struktur o podobnych walorach, zabytkowe są najbardziej znaczące lub reprezentatywne;
  • interes narodowy - bliski związek z osobami i wydarzeniami ważnymi historycznie;
  • stan techniczny[5]

Przykłady zabytków klasy I[edytuj | edytuj kod]

Przykłady zabytków klasy II*[edytuj | edytuj kod]

Przykłady zabytków klasy II[edytuj | edytuj kod]

Irlandia Północna[edytuj | edytuj kod]

Świątynia Mussenden, zabytek klasy A
Zamek w Belfaście, zabytek klasy B+

W Irlandii Północnej znajduje się około 8500 budynków zabytkowych, co stanowi 2% ogólnej liczby budynków[6]. Około 200 budynków stanowi klasę A, około 400 klasę B+, a reszta B1 i B2. Instytucją odpowiedzianą za klasyfikację i opiekę nad obiektami zabytkowymi jest Northern Ireland Environment Agency[7].

Istnieją cztery rodzaje statusów budynków zabytkowych na terenie Irlandii Północnej:

Klasa A
Klasa B+
Klasa B1
Klasa B2

Szkocja[edytuj | edytuj kod]

W Szkocji znajduje się około 47 400 budynków zabytkowych, z czego 8% (około 3800) sklasyfikowano jako zabytki kategorii A, 51% (około 24 000) stanowi kategorię B, a reszta kategorię C(s)[8].

Pałac Holyrood, zabytek kategorii A
Ibrox Park, zabytek kategorii B

Istnieją trzy rodzaje statusów budynków zabytkowych na terenie Szkocji:

Kategoria A
Kategoria B
Kategoria C(s)
Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Listing FAQs (ang.). English Heritage. [dostęp 2012-04-30].
  2. English Heritage List: Search Results (ang.). English Heritage. [dostęp 2012-05-03].
  3. 3,0 3,1 3,2 Listed Buildings (ang.). English Heritage. [dostęp 2012-05-03].
  4. Buildings & Conservation Areas (ang.). Cadw, Welsh Government. [dostęp 2012-05-03].
  5. Principles of Selection for Listing Buildings (ang.). Department for Culture, Media and Sport. [dostęp 2012-05-03].
  6. Criteria for Listing: A consultation on proposed revisions to Annex C of Planning Policy Statement 6 (ang.). Northern Ireland Environment Agency. [dostęp 2012-05-03].
  7. Planning Policy Statement 6: Planning, Archaeology, and the Built (ang.). Planning and Local Government Group. [dostęp 2012-05-03].
  8. Guide to the Protection of Scotland’s Listed Buildings (ang.). Historic Scotland. [dostęp 2012-05-03].