Zair

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dawnego państwa w Afryce. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
République du Zaïre
Repubuliki ya Zaïre
Jamhuri ya Zaïre

Republika Zairu
Demokratyczna Republika Konga 1971-1997 Demokratyczna Republika Konga
Flaga Zairu
Flaga Zairu
Dewiza: (fr.) Paix - Justice - Travail
(Pokój - Sprawiedliwość - Praca)
Hymn: La Zaïroise
Położenie Zairu
Język urzędowy francuski
Stolica Kinszasa
Ustrój polityczny republika
Ostatnia głowa państwa prezydent Mobutu Sese Seko
Powierzchnia
 • całkowita

2 345 410 km²
Liczba ludności (1996)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

46 498 539
19,8 osób/km²
Jednostka monetarna zair
Zamach stanu 24 listopada 1965
Zmiana nazwy na Zair 17 października 1971
Obalenie prezydenta Mobutu Sese Seko 16 maja 1997
Strefa czasowa UTC +1, +2
Domena internetowa .zr
Kod telefoniczny +243
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zair (fr. Zaïre), Republika Zairu (République du Zaïre) – nazwa Demokratycznej Republiki Konga pod rządami prezydenta Mobutu Sese Seko, obowiązująca od 27 października 1971 roku do 17 maja 1997, używana także w odniesieniu do całego okresu jego rządów w państwie, od 24 listopada 1965 roku[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Joseph Desire Mobutu (znany później jako Mobutu Sese Seko), głównodowodzący kongijskiej armii narodowej, zdobył władzę w niestablinym politycznie kraju, niepodległym od 1960 roku, w wyniku zamachu stanu. W przeciągu kilku lat dokonał on centralizacji władzy, skupiając ją w rękach przewodzonego przez siebie Ludowego Ruchu Rewolucji (Mouvement populaire de la Révolution). W 1970 roku został wybrany prezydentem, jako jedyny kandydat startujący w wyborach. Rok później w kraju rozpoczęła się kampania mająca na celu stworzenie wśród obywateli poczucia jedności narodowej i pozbycia się pozostałości ery kolonialnej, w wyniku której zmieniona została nazwa kraju (na Zair) oraz niektórych miast (m.in. stolicy z Léopoldville na Kinszasę), mieszkańcy zostali zobowiązani do zmiany imion na afrykańskie. W państwie zapanowała względna stabilność trwająca do późnych lat 70.

W 1977 i 1978 roku w prowincji Shaba (obecnie Katanga) miały miejsce dwa powstania, stłumione przy współudziale wojsk francuskich, belgijskich i marokańskich. W latach 80. rozpoczęła się wzmożona aktywność opozycji, m.in. Unii na rzecz Demokracji i Postępu Społecznego (Union pour la démocratie et le progrès social). Próby stłumienia opozycji przez Mobutu Sese Seko spotkały się z międzynarodową krytyką.

Wraz z zakończeniem zimnej wojny, nastąpił wzrost napięcia w kraju. Pozycja Mobutu Sese Seko osłabiała się w wyniku coraz liczniejszych protestów, wzmagającej się międzynarodowej krytyki wywołanej łamaniem praw człowieka oraz słabnącej gospodarki. W latach 1991 i 1993 nastąpiły protesty wojska wywołane niewypłacaniem pensji. W 1994 roku w związku z konfliktem trwającym w sąsiedniej Rwandzie do wschodniego Zairu zaczęli przybywać uchodźcy oraz bojówki Hutu.

W 1996 roku w Zairze wybuchła wojna domowa, gdy Sojusz Sił Demokratycznych na rzecz Wyzwolenia Konga (Alliance de forces démocratiques pour la libération du Congo), wspierany przez Rwandę i Ugandę, rozpoczął ofensywę, mającą na celu obalenie Mobutu Sese Seko. Po nieudanych negocjacjach prezydent uciekł z kraju. 17 maja władzę w państwie przejął Laurent-Désiré Kabila, zmieniając nazwę kraju na Demokratyczną Republikę Konga.

Przypisy

  1. Abiola Irele, Biodun Jeyifo: The Oxford Encyclopedia of African Thought. T. 1. Oxford University Press, 2010, s. 357. ISBN 0195334736.
  2. Ladislas Bizimana: Conflict in the African Great Lakes Region: A critical analysis of regional and international involvement. Universidad de Deusto, 1999, s. 37. ISBN 8498305365.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]