Zair
| République du Zaïre Repubuliki ya Zaïre Jamhuri ya Zaïre Republika Zairu |
||||
|
||||
|
||||
| Dewiza: (fr.) Paix - Justice - Travail (Pokój - Sprawiedliwość - Praca) |
||||
| Hymn: La Zaïroise | ||||
 |
||||
| Język urzędowy | francuski | |||
| Stolica | Kinszasa | |||
| Ustrój polityczny | republika | |||
| Ostatnia głowa państwa | prezydent Mobutu Sese Seko | |||
| Powierzchnia • całkowita |
2 345 410 km² |
|||
| Liczba ludności (1996) • całkowita • gęstość zaludnienia |
46 498 539 19,8 osób/km² |
|||
| Jednostka monetarna | zair | |||
| Zamach stanu | 24 listopada 1965 | |||
| Zmiana nazwy na Zair | 17 października 1971 | |||
| Obalenie prezydenta Mobutu Sese Seko | 16 maja 1997 | |||
| Strefa czasowa | UTC +1, +2 | |||
| Domena internetowa | .zr | |||
| Kod telefoniczny | +243 | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
||||
Zair (fr. Zaïre), Republika Zairu (République du Zaïre) – nazwa Demokratycznej Republiki Konga pod rządami prezydenta Mobutu Sese Seko, obowiązująca od 27 października 1971 roku do 17 maja 1997, używana także w odniesieniu do całego okresu jego rządów w państwie, od 24 listopada 1965 roku[1][2].
Historia [edytuj]
Joseph Desire Mobutu (znany później jako Mobutu Sese Seko), głównodowodzący kongijskiej armii narodowej, zdobył władzę w niestablinym politycznie kraju, niepodległym od 1960 roku, w wyniku zamachu stanu. W przeciągu kilku lat dokonał on centralizacji władzy, skupiając ją w rękach przewodzonego przez siebie Ludowego Ruchu Rewolucji (Mouvement populaire de la Révolution). W 1970 roku został wybrany prezydentem, jako jedyny kandydat startujący w wyborach. Rok później w kraju rozpoczęła się kampania mająca na celu stworzenie wśród obywateli poczucia jedności narodowej i pozbycia się pozostałości ery kolonialnej, w wyniku której zmieniona została nazwa kraju (na Zair) oraz niektórych miast (m.in. stolicy z Léopoldville na Kinszasę), mieszkańcy zostali zobowiązani do zmiany imion na afrykańskie. W państwie zapanowała względna stabilność trwająca do późnych lat 70.
W 1977 i 1978 roku w prowincji Shaba (obecnie Katanga) miały miejsce dwa powstania, stłumione przy współudziale wojsk francuskich, belgijskich i marokańskich. W latach 80. rozpoczęła się wzmożona aktywność opozycji, m.in. Unii na rzecz Demokracji i Postępu Społecznego (Union pour la démocratie et le progrès social). Próby stłumienia opozycji przez Mobutu Sese Seko spotkały się z międzynarodową krytyką.
Wraz z zakończeniem zimnej wojny, nastąpił wzrost napięcia w kraju. Pozycja Mobutu Sese Seko osłabiała się w wyniku coraz liczniejszych protestów, wzmagającej się międzynarodowej krytyki wywołanej łamaniem praw człowieka oraz słabnącej gospodarki. W latach 1991 i 1993 nastąpiły protesty wojska wywołane niewypłacaniem pensji. W 1994 roku w związku z konfliktem trwającym w sąsiedniej Rwandzie do wschodniego Zairu zaczęli przybywać uchodźcy oraz bojówki Hutu.
W 1996 roku w Zairze wybuchła wojna domowa, gdy Sojusz Sił Demokratycznych na rzecz Wyzwolenia Konga (Alliance de forces démocratiques pour la libération du Congo) wspierany przez Rwandę i Ugandę rozpoczął ofensywę mającą na celu obalenie Mobutu Sese Seko. Po nieudanych negocjacjach prezydent uciekł z kraju. 17 maja władzę w państwie przejął Laurent-Désiré Kabila, zmieniając nazwę kraju na Demokratyczną Republikę Konga.
Przypisy
- ↑ Abiola Irele, Biodun Jeyifo: The Oxford Encyclopedia of African Thought. T. 1. Oxford University Press, 2010, s. 357. ISBN 0195334736.
- ↑ Ladislas Bizimana: Conflict in the African Great Lakes Region: A critical analysis of regional and international involvement. Universidad de Deusto, 1999, s. 37. ISBN 8498305365.
Bibliografia [edytuj]
- Background Note: Democratic Republic of the Congo (ang.). U.S. Department of State. [dostęp 2012-10-20].
