Uganda

Republic of Uganda Jamhuri ya Uganda Republika Ugandy
Flaga Ugandy Herb Ugandy
Dewiza: (ang.) For God and My Country (Dla Boga i mojego kraju)
Hymn: Oh Uganda, Land of Beauty
Język urzędowy	angielski, suahili
Stolica	Kampala
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Yoweri Museveni
Szef rządu	premier Amama Mbabazi
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	82. na świecie 236 036 km² 15,39%
Liczba ludności (2009)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	39. na świecie 32 369 558 136 osób/km²
Jednostka monetarna	szyling ugandyjski (UGX)
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii 9 października 1962
Strefa czasowa	UTC +3
Kod ISO 3166	UG
Domena internetowa	.ug
Kod samochodowy	EAU
Kod samolotowy	5X
Kod telefoniczny	+256

Rzeki i jeziora Ugandy

Mount Kadam, Uganda

Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.

Ustrój polityczny

Ustrój państwa to republika konstytucyjna. Obecnym prezydentem jest Yoweri Museveni. Prezydent mianuje premiera, którym jest obecnie Amama Mbabazi. Parlament tworzy Zgromadzenie Narodowe, na które składa się 303 członków. Osiemdziesięciu sześciu z nich nominowanych jest przez grupy interesów, w tym kobiety oraz armię. Reszta wybierana jest w powszechnych, odbywających się co pięć lat wyborach.

Partie polityczne Ugandy były represjonowane od 1986. Mogły teoretycznie istnieć, lecz nie były w stanie dotrzeć do elektoratu poprzez środki masowego przekazu. Trwająca cały czas wojna pogłębiała przepaść między partią rządową a innymi. W 2005 po przeprowadzonym referendum konstytucyjnym został przywrócony system wielopartyjny. Następnego roku został wybrany w pośrednich wyborach prezydenckich Yoweri Museveni (przez kolegium elektorskie), pomimo sprzeciwu społeczności międzynarodowej.

Geografia

Topografia

Kraj ten jest jednym z najwyżej położonych państw Afryki. 84% powierzchni kraju obejmuje północno-zachodnia część prekambryjskiej Wyżyny Wschodnioafrykańskiej.

Stosunki wodne

Rzeki w Ugandzie należą głównie do dorzecza Nilu, m.in.:

• Katonga
• Mayanja
• Kafu

Na terenie Ugandy znajduje się wiele dużych zbiorników wodnych, m.in.:

• Jezioro Wiktorii pow. 68,8 tys. km²
• Jezioro Alberta 5,6 tys. km²
• Jezioro Edwarda 2,33 tys. km²

Ochrona przyrody

W Ugandzie znajdują się 32 obszary chronione, które łącznie zajmują 8% powierzchni kraju.

Wybrane parki narodowe:

• Ruwenzori
• Kabalega
• Elgon
• Kibale
• Kidepo
• Nimule
• Bwindi.

Historia

W 1894 utworzono protektorat Ugandy, w skład którego weszło 5 królestw: Ankole, Buganda, Bunyoro, Busoga i Toro. W roku 1962 federacja Ugandy uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii. W 1967 zniesiono historyczne monarchie. W latach 1978-1979 doszło do konfliktu z sąsiednią Tanzanią. Konsekwencją przegranej przez Ugandę wojny było obalenie reżimu Idi Amina.

Konstytucja z 1993 przywróciła tradycyjny podział południowej części kraju na królestwa.

Od 1987 roku, trwa tam rebelia prowadzona przez sfanatyzowaną Armię Bożego Oporu (LRA) głównie na północy kraju, ale także w południowo-wschodnim Sudanie oraz Demokratycznej Republice Konga.

Uganda była ogarnięta w latach 90-tych epidemią AIDS, ale udało się jej zaradzić dzięki strategii ABC.

Struktura etniczna

• Baganda: 22%
• Basoga: 7,9%
• Bahima: 6,3%
• Bakiga: 6,1%
• Lugbara: 6,1%
• Teso: 5,9%
• Lango: 5,7%
• Acholi: 4,5%
• Masaba: 3,7%
• pozostali: 31,8%

Religia

• Protestantyzm – 47,53%:
  • Anglikanizm – 38,5%
  • Zielonoświątkowcy – 6,96%
  • Kościół Nowoapostolski – 2,15%
• Katolicyzm – 38,93%

• Islam – 6%
• Animizm – 4,15%
• Świadkowie Jehowy – 0,02% (ok. 6.000 wyznawców)

Uganda jest podzielona na 80 dystryktów w czterech regionach: Północnym, Wschodnim, Centralnym oraz Zachodnim.

Ciekawostki

• Na południu Ugandy podstawowym posiłkiem są małe zielone banany zwane matoke, zjadane na surowo lub smażone.
• Rządy dyktatora Idi Amina przedstawiono w książce, a później filmie Ostatni król Szkocji (ang. The Last King of Scotland)
• W Ugandzie toczy się spora część akcji powieści Tomek na Czarnym Lądzie.
• W latach 90. XX wieku, skakał jedyny skoczek narciarski pochodzący z Afryki - Dustan Odeke. Jego rekord życiowy, 50 metrów jest nieoficjalnym rekordem Ugandy oraz Afryki.

Polonica

• W Nyabyeya koło Masindi w Ugandzie od jesieni 1942 r. do 1949 roku istniało brytyjskie osiedle dla części z 20 tysięcy Polaków (w większości dzieci) przebywających w Afryce, po pobycie na zesłaniu na Syberii i opuszczeniu terytorium ZSRR. Do dzisiaj zachował się tam kościół z 1943 r. zbudowany przez Polaków i polski cmentarz.

Linki zewnętrzne

• Misja katolicka polskich franciszkanów w Ugandzie
• Przewodnik turystyczny po Ugandzie (ang.)
• Rozgłośnia radiowa z ugandyjską muzyką