Mobutu Sese Seko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu
wa za Banga
Mobutu.jpg
Data i miejsce urodzenia 14 października 1930
Lisala
Data i miejsce śmierci 7 września 1997
Rabat
Zair Prezydent Zairu
Przynależność polityczna Ludowy Ruch Rewolucji
Okres urzędowania od 24 listopada 1965
do 16 maja 1997
Poprzednik Joseph Kasavubu
Następca Laurent-Désiré Kabila
Odznaczenia
Wielki Mistrz Narodowego Orderu Lamparta (Zair) Prezydencki Order Honoru (Botswana) Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną (1951-2001)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa za Banga, właśc. Joseph-Désiré Mobutu (ur. 14 października 1930 w Lisali, zm. 7 września 1997 w Rabacie) – polityk i wojskowy Demokratycznej Republiki Konga (wówczas Zairu), prezydent i dyktator w latach 1965–1997.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Mobutu zmarł, kiedy przyszły prezydent miał 8 lat[1]. Początkowo uczył się w szkołach misyjnych, po czym w 1949 wstąpił do kolonialnej armii Konga Belgijskiego. Pracował także krótko jako dziennikarz.

Od 1958 działał w niepodległościowym Narodowym Ruchu Kongijskim, a po uzyskaniu przez Kongo niepodległości w czerwcu 1960 wszedł do rządu Patrice'a Lumumby jako sekretarz stanu ds. obrony. Wsparł prezydenta Josepha Kasavubu w jego konflikcie o władzę z premierem Lumumbą i stanął na czele armii; brał udział w zabójstwie Lumumby oraz stłumieniu secesji Katangi. 25 listopada 1965, korzystając z poparcia Belgii i USA, dokonał przewrotu wojskowego i objął urząd prezydenta, potwierdzony w późniejszych wyborach (1970).

Od 1967 jedyną legalną partią był Ludowy Ruch Rewolucji (fr. Mouvement populaire de la révolution, MPR), głoszący ideologię "mobutyzmu" (czyli afrykanizacji, która wyrażała się m.in. poprzez zmiany europejskich nazw miejscowości i nazwisk na afrykańskie; np. stolicę – Léopoldville – przemianowano w 1966 na Kinszasę). 27 października 1971 Mobutu zmienił nazwę państwa na Zair oraz własne nazwisko na: „Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa za Banga” (tłumaczone mniej więcej jako Wszechpotężny wojownik, który nie zaznał porażki z powodu swej niezwykłej wytrzymałości i niezłomnej woli i który, krocząc od zwycięstwa do zwycięstwa, pozostawia za sobą zgliszcza[1]). Bezskutecznie próbował też ogłosić się dożywotnim prezydentem. Przeprowadził nacjonalizację kopalni miedzi oraz wielkich plantacji; początkowo usunął europejskich inwestorów z kraju, potem starał się ich przyciągnąć z powrotem. W 1977 nadał nową konstytucję. Wprowadził kult jednostki, prowadził politykę eliminacji przeciwników politycznych, w kolejnych wyborach prezydenckich (w 1977 i 1984) startował jako jedyny kandydat. W maju 1990, w obliczu zapaści gospodarczej i niepokojów społecznych, Mobutu zdecydował się powołać w skład rządu działaczy opozycji. Wkrótce potem, z powodu pogorszenia stanu zdrowia musiał udać się na leczenie do Europy.

W tym samym czasie ludność z plemienia Tutsi, pozostająca od dłuższego czasu w opozycji wobec Mobutu z powodu jego zdecydowanego poparcia dla plemienia Hutu odpowiedzialnego za ludobójstwo w sąsiedniej Rwandzie, opanowała znaczną część wschodniego Zairu. Mobutu wydał polecenie usunięcia Tutsi poza granice Zairu, co wywołało otwartą wojnę, w którą wkrótce zaangażowali się inni opozycjoniści. 16 maja 1997 oddziały przeciwników Mobutu – występujące jako Zjednoczony Sojusz Sił Demokratycznych na Rzecz Wyzwolenia Kongo-Zairu – zdobyły Kinszasę. Nowym prezydentem został ogłoszony Laurent Kabila.

Obalony Mobutu wyjechał z kraju (któremu przywrócono dawną nazwę Kongo); zmarł na raka prostaty kilka miesięcy później, 7 września 1997 o godz. 22.30 czasu polskiego w szpitalu wojskowym w stolicy Maroka, Rabacie, gdzie był hospitalizowany od początku lipca. Został pochowany na cmentarzu dla chrześcijan (Mobutu był katolikiem) w Rabacie.

W czasie swoich ponad trzydziestoletnich rządów zgromadził ogromny majątek. W latach 80. był on szacowany na cztery miliardy dolarów. Umierając pozostawił 20 luksusowych posiadłości, w tym dziewięć w Belgii. Pieniądze pochodziły z doskonale funkcjonującego systemu haraczy. Na jego konta trafiały środki płynące w ramach pomocy zagranicznej, jak również dochody firm wydobywczych. To samo dotyczyło handlu diamentami oraz eksportu i importu. Efektem takiej polityki była całkowita zapaść gospodarcza w kraju[2].

W grudniu 2007 Zgromadzenie Narodowe Demokratycznej Republiki Konga poleciło przeniesienie jego zwłok do kraju i złożenie ich w mauzoleum.


Przypisy

  1. 1,0 1,1 Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, wyd. Świat Książki, str. 285 (rozdz. Mobutu Sese Seko), tłum. Jerzy Korpanty
  2. Diane Ducret, Emmanuel Hecht, Ostatnie dni dyktatorów, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 227.