Zbrojnikowate (ryby)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zbrojnikowate
Loricariidae[1]
Rafinesque, 1815
Przedstawiciel rodziny – Pterygoplichthys multiradiatus
Przedstawiciel rodziny – Pterygoplichthys multiradiatus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd sumokształtne
Rodzina zbrojnikowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zbrojnikowate[2], kiryśniki[3], zbrojniki[3] (Loricariidae) – rodzina słodkowodnych ryb sumokształtnych (Siluriformes), zaliczana do sumików pancernych. Obejmuje ponad 800 gatunków. Duża różnorodność kształtów i ubarwienia, upodobania pokarmowe, stosunkowo niewielkie rozmiary i duże zdolności przystosowawcze, a dzięki temu możliwość hodowania w akwariach, spowodowały w ostatnich latach olbrzymi wzrost zainteresowania tymi rybami, w handlu akwarystycznym często nazywanymi plekostomusami (ang. plecostomus) lub pleko (ang. pleko)[4]. Wiele z nowo odkrytych gatunków nie zostało jeszcze naukowo opisanych, nie nadano im naukowych nazw, a w celu właściwej identyfikacji oznaczane są symbolem L z kolejnym numerem (np. L 173).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Ameryka Środkowa (Kostaryka, Panama) i tropikalna oraz subtropikalna część Ameryki Południowej. Spotykane są w większości zbiorników słodkowodnych, od wolno płynących, nizinnych po rwące strumienie położone na wysokości 3000 m n.p.m.[4]

W zapisie kopalnym zbrojnikowate występują bardzo rzadko. Spotykane były w warstwach datowanych na miocen[5].

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało spłaszczone grzbietobrzusznie, z bardzo długim trzonem ogonowym u Loricaria i Farlowella. Otwór gębowy w położeniu dolnym, przekształcony w przyssawkę przystosowaną do zeskrobywania glonów. Dolna warga pokryta jest brodawkowatymi przydatkami[4]. U większości gatunków skóra pokryta jest nakładającymi się na siebie płytkami kostnymi, tworzącymi rodzaj pancerza, rzadko naga, często z naroślami lub kolcami, często kontrastowo ubarwiona. Prawie wszystkie gatunki mają zdolność oddychania powietrzem atmosferycznym, nabierają powietrza z powierzchni wody i wtłaczają je do silnie ukrwionego jelita lub żołądka (Ancistrus i Hypostomus)[6]. Pierwszy promień w płetwach jest twardy, w płetwach piersiowych tworzy twardy kolec, który u wielu gatunków wykorzystywany jest jako groźna broń. Płetwa tłuszczowa, jeśli występuje, również jest uzbrojona w twardy promień. Liczba kręgów: 23–38[4].

Zbrojnikowate prowadzą głównie nocny tryb życia. Osiągają od 3 cm do 35 cm, tylko kilka gatunków powyżej 50 cm długości.

Przyssawka zbrojnika czarnopasego (Panaque nigrolineatus)

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje zaliczane do tej rodziny są zgrupowane w podrodzinach[7][8]:

AncistrinaeDelturinaeHypoptopomatinaeHypostominaeLithogeneinaeLoricariinaeNeoplecostominaeOtothyrinae.

Otothyrinae jest też klasyfikowana w randze plemienia Otothyrini w podrodzinie Hypoptopomatinae[9], a Ancistrinae w randze plemienia Ancistrini w podrodzinie Hypostominae[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Loricariidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Nazewnictwo ryb egzotycznych, AKWARIUM, Nr 1-2/70
  3. 3,0 3,1 Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Nelson 2006 ↓.
  5. Maria C. Malabarba, John G. Lundberg. A fossil loricariid catfish (Siluriformes: Loricarioidea) from the Taubaté Basin, eastern Brazil. „Neotropical Ichthyology”. 5 (3), 2007. doi:10.1590/S1679-62252007000300005 (ang.). 
  6. Załachowski 1992 ↓.
  7. Chiachio et al. Molecular systematic and historical biogeography of the armored Neotropical catfishes Hypoptopomatinae and Neoplecostominae (Siluriformes: Loricariidae).. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 49, s. 606–617, 2008. doi:10.1016/j.ympev.2008.08.013 (ang.). 
  8. W. N. Eschmeyer: Classification Used in the Catalog of Fishes (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 30 listopada 2013].
  9. W. N. Eschmeyer: Catalog of Fishes electronic version (15 Nov 2013) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 30 listopada 2013].
  10. Jonathan W. Armbruster. Phylogenetic relationships of the suckermouth armoured catfishes (Loricariidae) with emphasis on the Hypostominae and the Ancistrinae. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 141, s. 1–80, 2004. doi:10.1111/j.1096-3642.2004.00109.x (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]