Zoja Woskriessieńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zoja Woskriessieńska
Imiona i nazwisko Zoja Iwanowna Woskriessieńska (Зоя Ивановна Воскресенская)
Data i miejsce urodzenia 28 kwietnia 1907
Imperium Rosyjskie Uzłowaja
Data i miejsce śmierci 8 stycznia 1992
Rosja Moskwa
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie (przed 1917), radzieckie, rosyjskie (po 1991)
Okres 1962–1992
Gatunki proza, literatura dziecięca
Ważne dzieła Sierdce matieri, Parol-Nadieżda
Odznaczenia
Medal State Prize Soviet Union.png VLKSM-Prize-Medal-front.jpg
Order Lenina Order Rewolucji Październikowej Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Order Czerwonej Gwiazdy CombatRibbon.png
Zoja Woskriessieńska Rybkina
Зоя Воскресенская Рыбкина
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 28 kwietnia 1907
Uzłowaja
Data i miejsce śmierci 8 stycznia 1992
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 1921–1956
Siły zbrojne CzK/OGPU/NKWD/MWD
Późniejsza praca pisarka

Zoja Iwanowna Woskriessieńska (ros. Зо́я Ива́новна Воскресе́нская), znana też pod nazwiskiem męża jako Zoja Iwanowna Rybkina (ros. Зо́я Ива́новна Ры́бкина, ur. 15 kwietnia?/28 kwietnia 1907 w mieście Uzłowaja, zm. 8 stycznia 1992 w Moskwie) – wieloletnia pracowniczka radzieckiego wywiadu, pułkownik. W 1956 roku, po odejściu ze służby została pisarką, zajmującą się głównie twórczością skierowaną do dzieci.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zoja Woskriesseńska urodziła się w mieście Uzłowaja, w guberni tulskiej, w rodzinie funkcjonariusza kolejowego, zdobyła wykształcenie średnie. Po wojnie domowej w Rosji i przejęciu władzy przez bolszewików, znalazła zatrudnienie jako maszynistka w Smoleńsku, w tamtejszej siedzibie organów bezpieczeństwa Czeka, gdzie pracowała do 1922 roku. W następnych latach pracowała w kolonii karnej dla młodocianych.

W 1928 roku przeniosła się wraz z mężem do Moskwy i podjęła pracę na Łubiance, czyli w centralnej siedzibie radzieckich organów bezpieczeństwa, wówczas Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego (OGPU). Aby móc dalej pracować w administracji państwowej w 1929 (lub 1930 roku) wstąpiła do partii bolszewickiej.

Pierwsze zadania jako agent wywiadu radzieckiego podjęła w 1930 roku w Harbinie, gdzie działała po przykrywką pracownika handlu zagranicznego, następnie w latach 1932–1933 działała jako tzw. nielegał w Austrii (Wiedeń) i Niemczech w Berlinie. Od 1935 roku w Finlandii, oficjalnie jako szef biura Inturistu, po roku poślubiła Borisa Rybkina, ówczesnego rezydenta wywiadu radzieckiego w Finlandii. W 1940 roku wróciła do Związku Radzieckiego i podjęła pracę w centrali jako analityk i oficer śledczy. W tym czasie zajmowała się m.in. oceną (analizą) napływających do centrali danych wywiadowczych wskazujących na podjęcie przez Niemcy przygotowań do ataku na Związek Radziecki.

Podczas pracy na Łubiance Rybkina rzekomo zwerbowała więzionego tam asa polskiej dwójki (Oddziału II Sztabu Generalnego WP), rotmistrza Jerzego Sosnowskiego, który po napaści radzieckiej na Polskę, co nastąpiło 17 września 1939 roku, miał dostać się w ręce Armii Czerwonej[1], która następnie przekazała go organom NKWD.

W 1941 roku wyjechała do Szwecji, jako radca ambasady radzieckiej, jej prawdziwym zadaniem była działalność wywiadowcza. Ze Szwecji wróciła w 1944 roku i podjęła dalszą pracę w centrali. Po zakończeniu II wojny światowej (1945) do 1954 roku zajmowała się analizą działalności tzw. siatki szpiegowskej Cambridge. Po aresztowaniu Ławrientija Berii, a wraz z nim jego najbliższych współpracowników, w tym generała Pawła Sudopłatowa, ujęła się za tym drugim, za co została przeniesiona do łagru w Workucie, na stanowisko szefa Wydziału Specjalnego.

Z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odeszła w 1956 roku w stopniu pułkownika. Zajęła się pracą pisarską, za co została m.in. odznaczona nagrodą państwową. Zmarła w styczniu 1992 roku. Została pochowana na cmentarzu Nowodziewiczym.

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Skwoz´ ledianuju mgłu (ros. Сквозь ледяную мглу, 1962)
  • Wstriecza (ros. Встреча, 1963)
  • Sierdce matieri (ros. Сердце матери 1963-65)
  • Utro (ros. Утро, 1967)
  • Diewoczka w burnom morie (ros. Девочка в бурном море, 1965-69)
  • Dorogoje imia (ros. Дорогое имя, 1970)
  • Parol-Nadieżda (ros. Пароль-Надежда, 1972)
  • Konsuł (ros. Консул, 1980)
  • Tiepier´ ja mogu skazat´ prawdu (ros. Теперь я могу сказать правду, 1992)
  • Pod psiewdonimom Irina: zapiski razwiedczicy (ros. Под псевдонимом Ирина: записки разведчицы, 1997)

Scenariusze[edytuj | edytuj kod]

  • Sierdce matieri (ros. Сердце матери, 1965)
  • Wiernost' matieri (ros. Верность матери, 1966)
  • Nadieżda (ros. Надежда, 1972)

Przypisy