16 Pułk Huzarów (austro-węgierski)

16 pułk huzarów

Historia
Państwo	Austro-Węgry
Rozformowanie	1918
Nazwa wyróżniająca	Galicyjski
Tradycje
Święto	6 lipca
Działania zbrojne
I wojna światowa
Organizacja
Dyslokacja	Rzeszów (1890) Maribor (1914)
Rodzaj sił zbrojnych	c. i k. Armia
Rodzaj wojsk	kawaleria

Szef pułku Eduard Clam-Gallas

Wachmistrz HR. 16

16 Pułk Huzarów Grafa Üxküll-Gyllenbanda (niem. Husarenregiment Graf Üxküll-Gyllenband Nr.16) – pułk kawalerii cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia pułku

Oddział został sformowany w 1798, jako 13 regiment dragonów. W 1851 został przemianowany na 10 pułk ułanów, a 1 października 1873 na 16 pułk huzarów.

Pułk był uzupełniany na terytorium 7 Korpusu.

Swoje święto pułk obchodził 6 lipca w rocznicę bitwy pod Wagram stoczonej w 1809 roku.

Do 1908 pułk stacjonował w Budapeszcie na terytorium 4 Korpusu i wchodził w skład 4 Brygady Kawalerii, natomiast kadra zapasowa pozostawała w Debreczynie, na terytorium 7 Korpusu.

W latach 1908–1914 pułk stacjonował na terytorium 3 Korpusu (komenda w Mariborze, niem. Marburg, I dywizjon w Grazu, II dywizjon w Radkersburgu), a kadra zapasowa w Debreczynie (7 Korpus). Pułk wchodził w skład 3 Brygady Kawalerii. Żołnierze nosili attylę jasnoniebieską, a guzy do pętlic („oliwki”) były srebrne.

Skład etatowy pułku

Rozporządzeniem z 1897 wprowadzało nowy etat pułku. Przewidywał on sztab liczący 11 oficerów oraz 23 szeregowych i 25 koni. Pododdziałami bojowymi były dwa dywizjony, w każdym 5-osobowy sztab i trzy szwadrony, każdy w sile 171 „szabel” i 149 koni. Ponadto pułk posiadał drużynę pionierów liczącą jednego oficera, 24 podoficerów i szeregowców, 25 koni oraz patrol telegraficzny. Pułk na stopie pokojowej dysponował też 27-osobową kadrą zapasową. Stan etatowy pułku wynosił 45 oficerów i urzędników wojskowych, 1095 podoficerów i szeregowców oraz 970 koni.

Po mobilizacji w 1914 pułk dysponował dwoma dywizjonami po trzy szwadrony. Szwadrony liczyły 117 żołnierzy i dzieliły się na trzy plutony. Ponadto w pułku znajdował się patrol telegraficzny i szwadron (kadra) zapasowy. Stan etatowy pułku (bez kadry zapasowej) wynosił 37 oficerów oraz 874 podoficerów i żołnierzy.

Szefowie pułku

• FML Ladislaus von Wrbna und Freudenthal (1845 – †21 XII 1849),
• generał kawalerii Eduard Clam-Gallas (od 1850),
• generał kawalerii Alexander August Rudolf Leopold Friedrich Graf Üxküll-Gyllenbrand (1891 – †13 VII 1915).

Dowódcy pułku

• płk Leopold von Hauer ( –1906 → dowódca 13. KBrig.)
• płk Albert Cappy (1906–1910)
• ppłk / płk Friedrich von Cnobloch (1910–1914)

Bibliografia

• Michał Baczkowski: Kawaleria austriacka i austro-węgierska w latach 1792–1914. W: Aleksander Smoliński (red.): Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T. 2. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. ISBN 978-83-231-2783-3.
• Juliusz Bator: Wojna galicyjska. Działania armii austro-węgierskiej na froncie północnym (galicyjskim) w latach 1914–1915. Kraków: Wydawnictwo EGIS Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-7396-747-2. OCLC 316449958. Brak numerów stron w książce
• Glenn Jewison, Jörg C. Steiner: Austro-Hungarian Army – Cavalry Regiments 1914. [w:] Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 [on-line]. austro-hungarian-army.co.uk/. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
• Peter Jung: Armia austro-węgierska w I wojnie światowej. T. 1. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2020. ISBN 978-83-8178-241-8.
• Tomasz Nowakowski: Armia austro-węgierska 1908–1918. Warszawa: Fenix editions, 1992. ISBN 83-900217-4-9.
• Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1908. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1907.
• Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1911. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1910.
• Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914.